Jaap Leest

Tot zover JaapLeest.Blogspot.com...

2009-10-05T11:28:00.000-07:00

....want JaapLeest gaat vanaf vandaag als zelfstandige website op http://www.jaapleest.nl/

Een website met nieuws en recensies over vooral jeugdboeken. Bovendien zijn de radiobijdragen voor SnoTime! er terug te luisteren. Natuurlijk blijf ik alle boeken bespreken die ik lees maar de nadruk ligt nog meer dan nu op jeugdboeken.

Klik dus hier. Zet hem bij je favorieten, stuur de link door aan al je boekenvrienden, lezende kinderen, jeugdboekenliefhebbers en, jonge ouders en klik er veel op want er komen veel meer nieuwsberichten en recensies dan hier het geval was.

De nieuwe website was er nooit gekomen zonder het enthousiasme, de support en alle inzet van mijn goede vriend Olaf Veerman. Ik ben hem ongelooflijk veel dank verschuldigd en ben enorm trots op het resultaat.

Bedankt voor het volgen van deze blog. Tot ziens op de website!!!!

Jaap Friso

Steeds een koekje minder

2009-10-02T10:08:00.000-07:00

Ted van Lieshout & Sieb Posthuma - Koekjes!

Het prentenboekje bij de Kinderboekenweek was vaak het ondergeschoven kindje maar dat is nu anders. Voor het eerst met harde kaft op een behoorlijk formaat en de CPNB kreeg het geluk in de schoot geworpen. Zowel Van Lieshout als Posthuma vielen onlangs in de grote prijzen (resp. Theo Thijssen Prijs en Gouden Penseel en samen nog eens een Zilveren Griffel voor Spin op Sokken)die met veel publiciteit gepaard gingen. Zowaar een koningskoppel dus en dat bewijzen ze met Koekjes! dat tijdens de komende Kinderboekenweek van 7 tot en met 17 oktober voor 5 euro te koop is. Geen geld voor een geweldig leuk boekje.

Er is een koekentrommel met 8 koekjes maar daar verdwijnt er steeds 1 uit. Diederik is iedere keer in de buurt en wordt er op aangekeken. 'Was jij het Diederik?' 'O nee, mama, niet ik!' Want er kwamen 8 kabouters, of 9 brandweermannen of 10 agenten met politiehonden aan. Steeds 1 minder en steeds 1 meer dus. Tellen en getallen is ook een van de aspecten van Spin op Sokken maar waar het daar nogal rommelig is uitgevoerd, is dit boekje volledig in balans. Er zit een prettige kadans in de rijmpjes die werkelijk smeken om voorgelezen te worden, mede door de consequente herhalingen. Je zou ze bijna gaan zingen. Posthuma laat zich van zijn beste kant zien met krachtige tekeningen zonder overbodige frutsels. Diederik is een parmantig ventje en het design van de koektrommel en vooral bij de bijpassende jurk van moeder zijn beeldig. Kortom: meenemen voor die 5 euro en dan maar een pak koekjes minder.

Jaaps boekencijfer: 8.8

Een zeer geschikt geschenk voor de kinderboekenweek

2009-10-01T11:39:00.001-07:00

Jan Paul Schutten - De wraak van het spruitje (kinderboekenweekgeschenk 2009)
Graaf Sandwich en andere etenswaardigheden.

Non-fictie voor de jeugd is hot, zei de directeur van het CPNB, bij de presentatie van de kinderboekenweek 2009. Daarom is voor de tweede keer binnen drie jaar een non-fictie auteur gevraagd het kinderboekenweekgeschenk te schrijven. De eer viel te beurt aan Jan Paul Schutten, de winnaar van de Gouden Griffel van vorig jaar en de man van Bibi Dumon Tak, een non-fictie schrijfster die twee jaar geleden deze taak op zich nam. Schutten ging aan de slag en schreef De wraak van het spruitje maar daarvoor had de medewerking van o.a. Coca Cola en McDonalds nodig en het was blijkbaar niet helemaal zeker of dat ging lukken. Daarom schreef hij voor de zekerheid al vast nog maar een boekje met etenswaardigheden en daarom zijn er nu 2 boekjes die zo’n beetje over hetzelfde gaan en elkaar zelfs deels overlappen. Het grote verschil is dat de één gratis is (bij besteding van een bepaald bedrag) en de ander geld kost.

Het gratis boekje is verreweg het leukst. In De wraak van het spruitje probeert Schutten een manier te vinden om het verreweg meest gehate voedsel door kinderen toch populair te maken. Hoe brengen we het spruitje aan het kind? Schutten gaat bijna als een onderzoeksjournalist te werk en onderzoekt waarom het spruitje niet lekker is en hoe het in de markt te zetten is. Hij eet met twee kinderen bij een sterrenrestaurant eten en gaat langs bij o.a. de McDonalds en de universiteit van Wageningen en komt uiteindelijk terecht bij kok Pierre Wind die een spruitjesburger samenstelt die op kinderen wordt getest. Het is een vermakelijke zoektocht waarin we van alles aan de weet komen over voedsel, smaak maar ook over de markt en marketing. De spruitjesburger wordt getest op kinderen waarbij ze enigszins in de maling worden genomen. Bij de presentatie van het boekje heb ik de burger mogen proeven, hij bestaat echt! Een leuk en grappig boekje en een heel geschikt kinderboekenweekgeschenk waarbij je nou eens niet het gevoel hebt dat de auteur zich moest beperken. Minder te spreken ben ik over de illustraties van Taufiq de Water die nogal zwaarmoedig en duister zijn en niet matchen met dit leuke en lichtvoetige boekje.

De illustraties in Graaf Sandwich en andere etenswaardigheden van Jeroen Funke zijn juist weer erg goed. Funke geeft op cartooneske wijze spitsvondig commentaar geeft bij de verhaaltjes over eten. Leuke verhaaltjes van dezelfde met talloze weetjes waar ik hier kwistig mee zou rond kunnen strooien. Dat de chips nogal per ongeluk zijn ontstaan, dat de graaf van Sandwich graag gemakkelijk eten wilde tijdens het kaarten en dat alleen de hagelslag van Venz hagelslag mag eten en al het andere slechts chocoladehagel. Het boek puilt uit van dit soort wetenswaardigheden en daar zitten zeker genoeg leuke en grappige tussen maar het is een allegaartje, een soort ratatouille, om maar even in stijl te blijven. Schutten schiet van hot naar her en het gebrek aan thema en lijn, wreekt zich in dit boekje. De verhaaltjes zijn bovendien tekort, te willekeurig en te lollig om te overtuigen. Schutten is soms heel stellig zonder dat hij aan onderbouwing doet. Hij stipt dingen aan en wij moeten het maar geloven en dat komt soms wat betweterig over. Leuk boekje maar naast De wraak van het spruitje doet het wat flodderig aan.

Jaaps boekencijfer:
De wraak van het spruitje 7.8
Graaf Sandwich 6.9

Dromen vasthouden, ondanks alles

2009-09-29T03:47:00.000-07:00

Vrank Post - Kapot!

De derde jeugdroman van Vrank Post die gespecialiseerd lijkt in rauwe realistische boeken over hedendaagse jongeren in een multiculturele samenleving. In Kapot! komt de wereld van voetbalhooligans en Turkse moslimjongeren samen. Erik en Naima komen uit volstrekt verschillende milieus en leren elkaar gedwongen kennen. Erik wil ondanks zijn afkomst iets van zijn leven maken. Zijn broer is een halve crimineel en zijn moeder ligt de hele dag op de bank. Naima komt uit een modern Turks islamitisch gezin en studeert geneeskunde. En dan is er nog Sahin, de broer van Naima, die we kennen uit vele AIVD-rapporten over de radicalisering van islamitische jongeren. Vanuit drie verschillende perspectieven worden we meegenomen in een verhaal vol vaart.

Het verhaal leest als een filmscenario. In een film pik je waarschijnlijk sommige dingen nogwel die hier toch net iets te onwaarschijnlijk zijn. De samenloop van toevalligheden is wel heel uitgebreid en vooral het bombastische slot werkt bijna op de lachspieren. Ik dacht: 'Hij zal toch niet ook nog....'. Maar dat gebeurt wel en dat is een smet op dit verder zeer actuele en relevante boek. Om niet te zeggen: bijna noodzakelijke boek. Als Post zijn fantasie in toom weet te houden, wordt hij een belangrijke jeugdboekenauteur.

Post kent geen terughoudendheid en taboes in de omschrijving van de jeugdcultuur. Het vloekt, tiert en raast en is boos, onzeker en bang. Hij maakt het niet mooier dan het is maar kijkt er ook niet van boven op neer, zoals sommige jeugdboekenschrijvers. Hij lijkt de wereld die hij beschrijft goed te kennen want hij gebruikt de juiste woorden. Ondanks de ellende zit er iets van hoop in het boek. Jongeren die door grenzen heen breken en hun dromen vasthouden, ondanks alles.

Jaaps boekencijfer: 7,8

Komische politieroman

2009-09-29T03:18:00.001-07:00

Mirjam Oldenhave - Bokma & Bo. Briljant!

Een heuse politieroman waar in rechercheur Johnnie Bokma een inbraak op moet lossen bij de schatrijke zakenman Luitink. Hij wordt ongewild met een miniscuul hondje opgezadeld en krijgt ongevraagd hulp van Bo. Het zijn 'doldwaze' ontwikkelingen maar zo'n term doet Oldenhave te kort. Het is dol en dwaas maar er zit lijn in, het is knap geconstrueerd en het is vooral erg grappig. Zowel de verwikkelingen als het taalgebruik als de personages. Bo is innemend, de uitvinder Kees is treffend sloom neergezet en Bokma is echte politieman. Het wordt niet te flauw.

Mirjam Oldenhave schrijft op haar website dat ze het 'heel erg spannend' wilde maken. Dat is niet gelukt want de afloop is redelijk voorspelbaar maar dat is niet erg. Bokma & Bo is vooral humoristisch, onderhoudend en origineel. De komische politieroman, bestond die al? Bij deze dan.

Jaaps boekencijfer 8.1

De puntjes over elkaar

2009-09-25T07:35:00.000-07:00

Unni Lindell en Fredrik Skavlan - Enge Ella en de nachtschool - de eerste waarheid

Ella is een jonge spook in opleiding. Overdag is ze een lapje stof dat in de stellingen van de textielfabriek ligt te slapen. 's Nachts is ze een spook dat naar de School voor Jonge Ongeletterde Spoken gaat. Een nogal eigenwijs en lastig spookje, onze Ella. Ze knijpt er nogal eens tussenuit en kan het niet met iedereen even goed vinden. Maar ze heeft dan ook wat te verstouwen gehad, haar moeder is verdwenen en ze groeit op bij haar familie die haar niet bepaald omarmen. Ella ontmoet een mensenkind met wie ze naar Parijs gaat om haar nichtje te redden die mede door Ella's schuld tot handtas is vermaakt.

Ik ben een groot fan van De Mennyms, een serie over een lappenpopfamilie, die tot leven is gekomen maar dat mogen de normale mensen niet weten. Deze spokenfamilie heeft daar iets van weg. De kunst van het scheppen van dit soort werelden zit hem in de geloofwaardigheid en in de details. Lindell heeft goed nagedacht over haar spoken. Ze slaan niet de armen over elkaar maar hun puntjes. En op school wordt ze geleerd dat monsters, heksen, trollen en reuzen niet bestaan. Dat is onzin maar spoken bestaan wel en het is eenmissie om het geloof van kinderen in spoken in stand te houden.

Sommige volwassenen zullen Unni Lindell kennen van haar zeer succesvolle thrillers. De illustrator Fredrik Skavlan is bij ons niet bekend maar is in Noorwegen een vermaarde televisiepresentator. De Noorse Paul Witteman, zeg maar. Uiteraard is Enge Ella in Noorwegen dan ook meteen een doorslaand succes. Dit is het eerste deel van een tiendelige serie waarin Ella in ieder deel achter een nieuwe waarheid komt in een andere wereldstad. In deel 1 belandt ze in Parijs en krijgt ze hulp van beroemde geesten als Victor Hugo en Leonardo da Vinci.

Het boek is goed vertaald door Paula Stevens die waarschijnlijk op dezelfde problemen stuitte als de vertaler van Harry Potter: veel namen en begrippen waarvoor nog geen Nederlandse taal was. De gekke personages kregen maffe namen als Sofia Stuipenophetlijf, Krimpelientje en Flinke Fietje. Een spook dat eng doet, doet 'uggy' en om groter te worden 'woezelt hij zich op'. Spoken hebben zo hun eigen vocabulair. Er staan zinnen in als 'waar ben jij in linnenlodenlakensnaam mee bezig'. Enge Ella heet in het Noors trouwens Nifse Nella, ook prachtig.

Een geestig en origineel boek met een enigszins opgelegd educatief karakter maar dat is voor de kniesoor. Het hangt van de volgende delen af of ik Ella en haar familie in mijn hart sluit. Voorlopig mag ze naar binnen, ze kan gewoon door het sleutelgat.

Jaaps boekencijfer: 8.1

Het jaar van Ted

2009-09-24T02:27:00.000-07:00

Ted van Lieshout - Hou van mij - bijna alle gedichten 1984 -2009

Vandaag krijgt Ted van Lieshout de Theo Thijssenprijs 2009 uitgereikt en JaapLeest feliciteert hem daar van harte mee!

Het is zo'n beetje het Ted van Lieshout jaar want er lijkt iedere maand wel een boek van hem te verschijnen. Absoluut hoogtepunt in al deze uitgaven is Hou van mij. Een lijvig boekwerk waarin
13 bundels zijn opgenomen en nog een aantal nieuwe sonnetten zonder tekst. Bovendien zijn de meeste van alle illustraties erin opgenomen en een interessant deel van het boek is dat waar Van Lieshout ingaat op de manier waarop de bundels en de illustraties tot stand zijn gekomen. Daaruit blijkt zijn enorme drang om zichzelf telkens opnieuw uit te vinden, om uitdagingen aan te gaan en nieuwe materialen en vormen te onderzoeken.

Deze verzameling gedichten mag uniek genoemd worden. Een monument in de jeugdliteratuur. Van Lieshout lijkt alles te kunnen. Grappige rijmpjes, lieve gedichtjes, gedurfde poezie en hij gaat zowel de huis-tuin-en keuken thema's als zwaardere onderwerpen als dood en seksualiteit niet uit de weg.

Hou van mij is een boek om in te blijven bladeren en te lezen en van te genieten. Maar vooral om te hebben! Het is ook helemaal niet duur, laat ik dat nog maar een keer zeggen als reactie op een stukje van de auteur . Het boek kost 29.90 waar andere boeken van deze omvang al snel het dubbele zou hebben gekost. Het is iedere eurocent meer dan waard.

Jaaps boekencijfer: 9.0

Democratie in de klas

2009-09-23T05:45:00.001-07:00

Jacques Vriens - Groep acht aan de macht

Vriens schrijft in het nawoord van Groep acht aan de macht dat hij in de tijd dat nog in het onderwijs werkte, bijna ieder jaar het democratiespel speelde. 'Het waren altijd heftige dagen'. Op die ervaringen baseerde hij zijn zoveelste schoolboek, die zich vrijwel altijd in groep 8 afspelen.

Meester Mario kan zijn klas maar met moeite in bedwang houden en bedenkt daarom een systeem waarbij de leerlingen twee dagen lang hun eigen klas mogen regeren. Er worden partijen opgericht, campagne gevoerd, verkiezingen gehouden. ministers aangesteld en een minister-president gekozen. Het is Vriens wel toevertrouwd om educatie te vermengen met een leuk verhaal. Hij verwerkt allerlei feitelijkheden over het politieke systeem en democratie en maakt doordoor inzichtelijk wat de voor- en nadelen zijn.

Vriens vlecht er nog wat thema's doorheen als racisme, de hoge verwachtingen van ouders en de strijd tussen gescheiden ouders en Vriens schuwt een behoorlijk vleug moralisme niet. Het boek is door al die verwikkelingen, verkiezingen en partijen wel erg vol en een beetje topzwaar maar Vriens is zo pretentieloos dat hem dat snel vergeven is.

Jaaps boekencijfer: 7.2

De spitzen aan de wilgen

2009-09-22T01:30:00.000-07:00

Marjolijn Hof en Iris Kuijpers - Als niemand kijkt
Het verhaal van een meisje van wie het leven tot haar negentiende in het teken van balletdansen staat. Julia besluit op haar negentiende de spitzen aan de wilgen te hangen omdat ze het niet meer aan kan. Er is een aantal oorzaken waardoor ze het niet meer volhoudt die zowel op lichamelijk als op geestelijk vlak liggen en waar vooral een bitserige en fanatieke docente een rol in lijkt te spelen. Druk van de ouders is niet aan de orde, die laten haar volledig vrij. Hof en Kuipers schetsen de innerlijke strijd van een meisje dat haar droom in duigen ziet vallen en dat levert een nogal vlakke roman op. Vooral door de uiteindelijke keuze van Julia om te stoppen al direct aan het begin weg te geven. Daardoor is alle spanning weg en is het lastig om mee te leven. Het is allemaal wel vervelend voor Julia, de pijn en de twijfel en de competitie maar het komt niet echt aan. Hof lijkt zich er wat plichtmatig vanaf te maken en voegt weinig toe aan het nogal eendimensionale verhaal. Waar blijven bijvoorbeeld de mooiweerman met zijn mooiweerhond, die Julia vaak door het raam van de balletacademie ziet en die zo mooi haar verlangen naar een gewoon en ontspannen leven weergeven? Na het eerste hoofdstuk keren ze helaas niet meer terug.

Als niemand kijkt is het vijfde boek in de Slash-reeks waarin jeugdboekenschrijvers het waargebeurde verhaal van een jongere omvormen tot fictie. Tot nu toe ging het om behoorlijke drama's met behoorlijk veel ellende voor mensen die nog geen twintig zijn. Daar is Als niemand kijkt een uitzondering op en dat is een opluchting. Het is een verstandige en dappere keuze om in deze reeks ook gewonere verhalen op te nemen zodat het geen al te grote kommer en kwel wordt. Helaas is het bij Als niemand kijkt niet heel gelukkig uitgepakt maar dat ligt niet alleen aan het gebrek aan drama en grote problemen.

Jaaps boekencijfer 6.5

Liefde is oerchaos

2009-09-20T11:50:00.000-07:00

Diet Verschoor - Gewoon Anders

Het vervolg op Nu ik!, de debuutroman van Diet Verschoor, over Pauline die zich na het overlijden van haar zusje Puck noemt. Het zusje speelt nu een rol op de achtergrond, Pauline praat af en toe met haar foto en krijgt dan ook antwoord. Samen met haar drie vriendinnen (het 'kwartet', de IJslandse Solja wordt aan het trio toegevoegd) interviewt Pauline voor een dokument over de liefde verschillende familieleden. Hete Pepers heet het dokument en Verschoor gebruikt het als vehikel om de hoofdpersonen over de liefde aan de praat te krijgen. Vrij overbodig want het gaat toch al nergens anders over. In Gewoon Anders is het liefde voor en liefde na. Wat een gedoe is dat toch in de puberteit. Liefde is een chaos is de conclusie van het dokument. De verwarring, de geheimen, de eenzaamheid, de grenzen: het hele scala komt voorbij. Het geheim van Harm, de broer van Pauline, is de rode draad van Gewoon Anders. Ze moet al over zoveel nadenken en dan doet haar broer ook nog eens gek. Het sterke van Gewoon Anders is dat Verschoor niet alleen haar hoofdpersoon met verwarrende gevoelens en gedachten opzadelt. Iedereen heeft ze en daardoor is het stuk minder erg. Zelfs volwassenen bakken er niet altijd even veel van. Alles in deze roman grijpt in elkaar en daarmee is het een vrij organisch en geloofwaardig geheel.

Beetje jammer van de titel die het geheim van Harm direct weggeeft en meer thema dan titel is. 'Harm is gewoon anders, zoals we allemaal op een bepaalde manier anders zijn', zegt Solja tegen het einde van het roman. En daarmee is de roman goed samengevat. Verschoor schrijft vloeiend en houdt de lezer vast al is de taal niet heel bijzonder waar de gedichten van Pauline dan weer een uitzondering op zijn. Onvergeeflijk is de spelfout op pagina 95 waar Pauline 'verontwaardigt' is.

Verschoor levert een degelijke roman af over de verwarring die vriendschappen, en liefde en alles wat daar tussen in zit, met zich meebrengt. Het einde suggereert heel nadrukkelijk een vervolg en dat is een prima vooruitzicht.

Jaaps boekencijfer: 8.2

Archeonprijs voor Jacques Vriens

2009-09-20T02:13:00.000-07:00

Jeugdboekenschrijver Jacques Vriens heeft zaterdag de Archeonprijs 2009 gewonnen met zijn boek Oorlogsgeheimen. Daarmee is dit boek uitgeroepen tot beste historische jeugdroman van de laatste twee jaar. De prijs, een oorkonde en een bedrag van duizend euro, werd in het themapark Archeon in Alphen aan de Rijn uitgereikt door juryvoorzitter Jaap ter Haar.

Oorlogsgeheimen speelt zich af in 1943 in een Zuid-Limburgs dorp. Van het boek zijn al meer dan 45.000 exemplaren verkocht. Voor de Archeonprijs waren veertig boeken ingezonden waarvan vier boeken waren genomineerd. Naast Oorlogsgeheimen waren dat Manhatan van Rob Ruggenberg, Meisje aan de ketting van Lydia Rood en Oorlog zonder vader van Martine Letterie.

Wie wint de Astrid?

2009-09-19T00:32:00.000-07:00

Vier Nederlandse auteurs en twee illustratoren zijn genomineerd voor de zeer lucratieve Zweedse Astrid Lindgren Memorial Award 2010 waaraan een bedrag van maar liefst 470 duizend euro is verbonden. De Zweedse regering stelde deze prijs in na het overlijden van de vermaarde schrijfster in 2002. Pas op 24 maart volgend jaar wordt de winnaar bekend gemaakt. De Nederlandse kanshebbers zijn Harrie Geelen, Peter van Gestel, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen en de illustratoren Harrie Geelen en Marit Törnqvist. Wat ze verbindt is dat ze allen verbonden zijn aan uitgeverij Querido en dat ze het moeten opnemen tegen 162 andere genomineerden uit tientallen landen, waaronder de Vlaamse auteur Bart Moeyaert.

Ook leesbevorderaars en anderen die zich inzetten voor jeugdliteratuur maken een kans. JaapLeest gaat maar eens hard zijn best doen in de komende jaren voor de prijs in aanmerking te komen!

Oranje bovenst

2009-09-16T10:02:00.000-07:00

Cor de Horde - Heeft de koningin een huissleutel? En andere vragen van kinderen aan het koningshuis.

Ik zat dit boekje op Prinsjesdag te lezen en er staan vragen in dit boekje die je meteen zou willen stellen. Vindt ze het leuk om het land te regeren? Wat gebeurt er als ze ruzie krijgt met een minister? Maar natuurlijk ook: is de gouden koets echt van goud? Nee dus, hij is van Javaans teakhout en deels bedekt met bladgoud.

Heeft de koningin een huissleutel is het vijfde deeltje in een serie met vragen van kinderen over onder andere Europa (Spreken we in Europa straks allemaal Europees?), de politie (Krijgt de politie ook wel eens een bon?) en Artis (Drinken vissen water?). Tientallen vragen van kinderen en eigenlijk zijn de vragen het leukst. - Heeft de koningin een beste vriendin? - Waar worden de boodschappen gedaan? - Gaat de koningin wel eens fietsen? - Heeft ze alleen maar merkkleding of ook wel eens iets van de HEMA? - Poetst de koningin haar tanden zelf? - Is de koningin echt heel rijk? enzovoorts, enzovoorts.

Journalist Cor de Horde geeft in een prettige stijl antwoord waar bij hij net niet te veel op de hurken gaat zitten en diverse leuke weetjes en nieuwtjes brengt. Zo leren we dat de koningin wel een computer heeft maar hem niet gebruikt. Ze heeft drie vaste kappers die haar kapsel mogen doen en haar lievelingskleur is niet oranje maar blauw. En misschien wel het meest opmerkelijk: haar kranten worden altijd vantevoren even gestreken zodat ze geen vieze handen krijgt. De variatie van vragen en antwoorden is groot, het gaat over haar lievelingsdier en favoriete muziek maar ook over staatsrecht en haar takenpakket.

De Horde heeft duidelijk een grote sympathie voor het koningshuis en Beatrix in het bijzonder, dat is logisch want hij is medewerker van Vorsten Royale. Hij is weinig kritisch en gaat uit van het romantische beeld van het koningshuis waarin een koningin nou eenmaal een deftige dame is die dure kleren en sieraden draagt en een grote hofhouding heeft. Op de vraag of de koningin echt heel rijk is stelt hij: "Ze houdt van mooie en stijlvolle dingen en die zijn vaak erg kostbaar. Als je het leven leidt van een koningin, kost dat gewoon heel veel geld". Hoezo gewoon? Ergens anders stelt hij weer dat 'de familie het geld niet zomaar over de balk gooit, ze zijn in veel opzichten best zuinig'.

Dat oranje-boven toontje gaat een beetje irriteren. Geen woord over het bestaan van Republikeinen of andere criticasters. De Horde gaat uit van een heel traditioneel beeld van het koningshuis en dat is een zwak punt. Niet dat hij een super-kritisch boekje had moeten schrijven maar nu neigt het wel een beetje naar propaganda. Hij neemt het onomwonden voor het Koninklijk Huis op als het gaat om de onenigheid met de pers.

Het is een leuk en leerzaam boekje maar het had wel wat spannender gekund. Complimentje voor de eenvoudige maar doeltreffende illustraties van Irene de Goede. En oh ja, ze heeft een huissleutel, meerdere zelfs want ze heeft meerdere huizen en paleizen. Maar dat is natuurlijk heel gewoon als je het leven van een koningin leidt.

Jaaps boekencijfer: 7.4

De dood in de ogen

2009-09-14T10:01:00.000-07:00

Rachel Ward - Deadline

In Amerika is dit boek uitgegeven onder de titel Numbers en dat dekt meer de lading dan het wat thriller-achtige Deadline dat notabene ook een Engels woord is. Had het dan bij Numbers gehouden of een titel met nummers, getallen of datums. Want vooral om dat laatste gaat het in dit boek. Als mensen haar aankijken, ziet Jem hun sterfdatum voor zich. Ze krijgt op een of andere manier die getallenreeks door en in alle gevallen blijkt het te kloppen. Je zal het maar hebben. Rachel Ward werkt dit gegeven in haar debuutroman in eerste instantie vernuftig uit. Jem is na de dood van haar junkie-moeder, die aan een overdosis overleed, in een pleeggezin terecht gekomen maar het wil allemaal niet echt vlotten. Ze leert Spider kennen, een andere drop-out die net als zij geschorst is van school. Met hem struint ze door Londen en komen ze terecht bij het reuzenrad de London Eye waar Jem bij alle mensen in de rij dezelfde sterfdatum ziet en dat blijkt de datum van die dag te zijn. Ze weten nog net te weg te komen voordat er een bom ontploft en vanaf dat moment zijn ze op de vlucht want de twee jongeren zijn vanaf dat moment de meest gezochte mensen van Engeland. Spider heeft een donkere huidskleur en Jem vertrouwt niemand dus ze zijn niet van plan zich aan te geven. Er is echter 1 complicatie: Jem kan zien dat de sterfdatum van Spider al over een week is. Dat is extra vervelend nadat de twee elkaar wel erg leuk gaan vinden.

Het zien van de sterfdata van mensen is een fascinerend gegeven waar Ward helaas niet genoeg gebruik van maakt. Het grootste gedeelte van de roman staat in het teken van een soort Bonnie & Clyde-achtig verhaal waarin de twee met gestolen auto's en te voet de politie te slim proberen af te zijn terwijl ze hun eigen portretten in de krant zien staan en ondertussen ook nog eens smoorverliefd worden op elkaar. En dat is bijzonder voor een meisje dat niemand vertrouwt en weinig op heeft met aanraking en intimiteit. In het laatste gedeel van Deadline spelen de sterfdata weer een prominente rol en weet Jem ze een plek te geven. Want ze is allesbehalve blij met die gave.

Deadline is een vrij sombere roman over uitzichtloosheid en eenzaamheid waar een vleugje spiritualiteit doorheen loopt. Ward doet daar echter geenszins romantisch over; Jem heeft eigenlijk alleen maar last van haar gave zeker als deze bekend wordt bij het grote publiek dat meteen in de rij staat om hun persoonlijke datum te vernemen. De roman was sterker geweest als Ward meer had ingezoomd op die sterfdata en het wat trage vluchtverhaal had gecomprimeerd. Ze zet echter wel een aantal sterke karakters neer waaronder Spider en zijn oma Val maar vooral Jem. Door haar onzekerheid en zwaarmoedigheid helt Deadline af en toe over naar een loodzwaar boek maar Ward blijft net aan de goede kant. De titel doet misschien een thriller vermoeden maar het is veel meer een psychologische jeugdroman in de Lemniscaat-traditie.

Een bijzonder gegeven maakt nog niet direct een goed boek maar Ward komt een heel eind. Ze is bezig met een vervolg terwijl het verhaal rond Jem wel klaar lijkt.
In ieder geval een schrijfster om in de gaten te houden.

Jaaps boekencijfer: 7.2

Gebr.: nog steeds adembenemend

2009-09-13T04:24:00.000-07:00

Ted van Lieshout – Gebr.

Luuk redt het dagboek van zijn overleden broer Marius (Maus)voordat hun moeder de spullen van haar zoon gaat verbranden. Door er niet in te lezen maar er zelf in te schrijven, eigent hij zich het dagboek toe maar uiteindelijk kan hij de verleiding niet weerstaan en komt hij er achter dat zijn broer allang van zijn geheim op de hoogte was. Beide broers worden verliefd op jongens. Luuk is van de binnenwereld terwijl Maus er opener en luchtiger mee omging. Hoe geheim is je grootste geheim?

Ted van Lieshout schreef in 1996 een roman die in 2009 volstrekt niet verouderd is want over universele en tijdloze thema’s gaat is en ver uitstijgt boven het gemiddelde jeugdboek. Dertien jaar geleden hapte ik naar adem en ook nu kan ik het boek weer niet wegleggen. Gebr. is opnieuw uitgegeven ter gelegenheid van de aan Van Lieshout toebedeelde Theo Thijssen-prijs en wellicht vindt de roman zijn weg naar een nieuw publiek van jong-volwassenen. Jongeren die in de coming-out zitten maar alle jongeren die worstelen met hun gevoelens, met volwassenen, met de strijd tussen hun binnen- en buitenwereld. Het is een boek vol liefde zonder dat het ook maar een moment zoet is. Gebr. is eerder rauw en prikkelend en soms zelfs woedend. Het viel me opnieuw op hoe scherp de moeder is beschreven. Het lukt de gezinsleden niet echt om elkaar te bereiken na het overlijden van Maus maar ze verliezen elkaar ook weer niet helemaal. Van Lieshout geeft vrij nauwkeurig weer dat je er uiteindelijk alleen voor staat en zelf je weg in het leven moet zoeken. De structuur van Gebr. is nogal ingenieus maar staat volledig in het teken van het verhaal en staat zichzelf niet in de weg. Het boek is een ervaring, een soort van trip. En het zegt veel dat ik dat bij herlezing nog steeds zo ervaar.

Jaaps boekencijfer: 9.0

Vier genomineerden voor Archeonprijs

2009-09-13T02:56:00.000-07:00

Komende zaterdag wordt de nieuwe Archeon Prijs voor het beste historische jeugdboek van de afgelopen 3 jaar uitgereikt. Van de longlist zijn 4 boeken over die in aanmerking komen.

Manhatan - Rob Ruggenberg
Meisje aan de ketting - Lydia Rood
Oorlogsgeheimen - Jacques Vriens
Oorlog zonder vader - Martine Letterie

Er is hernieuwde belangstelling voor het historische jeugdboek, mede door de oprichting van de Schrijvers van de ronde tafel.

Gouden Lijst voor Els Beerten

2009-09-12T09:28:00.000-07:00

De allereerste Gouden Lijst is toegekend aan Allemaal willen we de hemel van Els Beerten. Mirjam Oldenhave en Edward van de Endel waren ook genomineerd voor respectievelijk Voor jou 10 anderen en De Gelukvinder. Een groep recensenten nomineerde, enkele jeugdboekenschrijvers zaten in de uiteindelijke jury. Wie dit blogje wat vaker leest, weet dat ondergetekende zeer content is met deze uitslag. Van de Vendel schreef een belangrijk boek dat iedereen moet lezen maar Beerten schreef zo'n zeldzaam hoogstaand gelaagd jeugdboek dat deze literaire prijs meer dan verdient.

De initiatiefnemers van de Gouden Lijst (Hans Hagen en Ted van Lieshout) vonden dat de prijs er moest komen omdat de Gouden Zoen ineens verdween. Er was geen specifieke prijs meer voor jeugdboeken voor 12+-ers. Nu dus weer wel. Althans dit jaar. Hopelijk komt er een vervolg. Zal wel van het geld afhangen. Goed initiatief natuurlijk want juist deze categorie boeken valt nogal eens tussen wal en schip.

bron

Bang, banger, bangst!

2009-09-10T04:47:00.000-07:00

Angsten Academie - Gitty Daneshvari

Welke vind jij leuker?

De oorspronkelijke titel is School of Fear en dan ziet het er zo uit:

In Nederland heet het Angsten Academie en dan ziet het er zo uit:

Het eerste van een serie van 4 boeken dat nogal als een hype in de markt is gezet. De filmrechten waren al verkocht voordat het eerste deel was verschenen. Iedereen probeert de volgende Harry Potter-rage te ontketenen maar dat komt natuurlijk maar 1 x in de honderd jaar voor. Zowel qua niveau als verkoopcijfers. Angsten Academie is niet meer dan een aardige poging en zeker een originele al zijn er zeker overeenkomsten. Net als Zweinstein is de Angsten Academie een school die voor de buitenwereld onbekend is en waar bovenmatig geheimzinnig over wordt gedaan. Er wordt eveneens les gegeven door zeer merkwaardige onderwijzers en waar doen voorwerpen als Supersterke Stinkstenen of Groenlands Schimmelslijm toch aan denken? Kortom, iets minder opvallend meevaren op het succes van Rowling had de auteur niet misstaan.

Vier kinderen met een ernstige fobie worden door hun ouders naar een geheim zomerkamp gestuurd waar ze van hun angsten moeten worden afgeholpen. Theo is bang voor de dood, Garrison voor water, Lulu heeft claustrofobie en is doodsbang voor liften en Madeleine voor insecten en dan met name spinnen. Mevrouw Wellington is de eigenzinnige directrice van die nogal mysterieuze Angsten Academie waar meer vreemde types rondlopen zoals meneer Schmidt waarvan het niet helemaal duidelijk is of hij nu doof of blind is en Leonard von Munchhausen die om alles wil wedden. De vier kinderen moeten niks de school en weinig van elkaar en willen het liefst zo snel mogelijk naar huis maar worden toch in een avontuur getrokken waarin ze wel samen moeten optrekken.

De vier kinderen zijn de belangrijkste karakters in dit boek en hun angsten zijn behoorlijk realistisch. Je kunt nog zo goed in sport zijn maar als je bijna bij alles wordt geremd omdat je als de dood bent voor water dan kent je leven veel beperkingen. Angst speelt de hoofdrol in dit boek, al gaat het bij deze kinderen om meer dan dat. Zij lijden aan een heuse fobie. Daarmee heeft Daneshvari een boeiend thema te pakken want zoals de ondertitel zegt: Iedereen is wel bang voor iets. En dat kan uit de hand lopen, zo blijkt uit dit boek maar ook uit het echte leven. Daneshvari gaat op een luchtige en grappige manier met de angsten. Ze neemt ze serieus maar relativeert ze ook direct weer. ('Wil je niet overwegen om van angst te wisselen', vraagt de vader van Madeleine als ze in het vliegtuig zitten).

Waar kun je allemaal wel niet bang voor zijn? Ieder hoofstuk wordt voorafgegaan door de omschrijving van een, niet altijd even bekende, fobie. Zo bestaat er Peladofobie (angst voor kale mensen), Lachanofobie (angst voor groente) en Consecotaleofobie (angst voor eetstokjes) en zelfs de angst voor pindakaas die aan je gehemelte blijft plakken heeft een benaming: Arachibutyrofobie. Maar je kunt ook bang zijn voor katten, voor de zon, voor spiegels of niet naar school of in bad durven. Het lijkt af en toe onzin maar bij inspectie blijkt de lijst met angsten inderdaad enorm en kan de auteur nog wel wat deeltjes voort.

Als poging om angsten bespreekbaar te maken en er enige relativering op los te laten, is dit boek zeker geslaagd. Daneshvari kan met haar Angsten Academie echter op geen enkele manier in Rowlings voetsporen treden. Geen nieuwe Harry Potter. Wel een leuk thema en hopelijk werkt de auteur de angsten in de volgende delen wat meer uit. Daar ligt de kracht van dit boek en iets minder in alle malle bijfiguren en hilarische ontwikkelingen. De plot is logisch en nogal voorspelbaar maar opent de weg voor de volgende delen.

Jaaps boekencijfer: 7.3

School of fear: website

Kanshebbers op de Gouden Griffel (7 en slot))

2009-09-06T01:55:00.000-07:00

In 1985 verscheen Roltrap naar de maan, het kinderalbum van de Nederlandstalige popgroep Het Klein Orkest. Vrolijke liedjes over een spin, een blauwe step en een dromedaris die commissaris is en een bijzonder slotnummer. Dat laatste nummer is een vertelling op muziek over een koning die de dood wil uitbannen. Hier kun je De Ballade van de Dood van het Klein Orkest horen. De koning krijgt het voor elkaar om de dood te laten sterven en zijn het volk het eeuwige leven te geven. Maar tja, dat blijkt ook geen pretje: altijd maar feesten en plezier maken en bovendien werd het wel erg druk en vol omdat er niemand doodging. De dood hoort bij het leven. Een lichtvoetige, speelse manier om kinderen met de dood te laten kennismaken en bijna 25 jaar later moet iemand gedacht hebben: daar zit nog wel een mooi prentenboek in. De Zuidsfrikaanse tekenaar Piet Grobler maakte van de koning een leeuw en de onderdanen zijn dieren in alle soorten en maten. Geen uitgebreide dierentuin, daarvoor zijn de dieren net iets te atypisch en menselijk getekend. Wel vrolijke prenten die de prachtige ballade prima ondersteunen. Een feestelijk en vrolijk boek over de dood, en over het leven natuurlijk. Misschien een beetje gemakkelijk om een bestaande tekst te nemen maar in dit geval mag het: De Ballade van de Dood is een klassieker en beter laat dan nooit is er nu ook een prentenboek van.

Jaaps boekencijfer: 8.2

p.s. Dit was de laatste bespreking van de 8 Zilveren Griffelwinnaars (eenmaal besprak ik er 2 tegelijk). Op 6 oktober wordt bekend gemaakt welke van deze boeken de Gouden Griffel van 2009 wint. Afgaande op de boekencijfers is mijn top 3

1. Het geheim van de keel van de nachtegaal
2. Opa laat zijn tenen zien
3. De Ballade van de dood

Als ik het zou moeten voorspellen zou ik mijn nummer 1 ook op 1 zetten. Het geheim van... heeft bijna alle prijzen al gewonnen dus de jury kan dat laat meewegen en een andere keuze maken. Dan tip ik nog Een halve hond heel denken van Joke van Leeuwen omdat ze nou eenmaal Joke van Leeuwen is (al kwam ze er bij mij het slechtst vanaf van deze boeken) en Duivendrop van Dirk Weber omdat het de enige roman is. Stiekem zou ik het heel leuk vinden als Opa laat zijn tenen zien, de gedurfde en originele stripgedichtenbundel waarvan binnenkort een nieuw deeltje verschijnt, er met de prijs van door zou gaan.

Wat biedt het jeugdboeken-najaar?

2009-09-04T02:55:00.000-07:00

Dit wordt het nieuwe logo! Ik ben er best al trots op terwijl ik er niks aan gedaan heb. De lancering van de site is natuurlijk het belangrijkste evenement van dit najaar, alhoewel: morgenochtend, zaterdagochtend dus, de aftrap van mijn jeugdboekenrubriek in het nieuwe radio 2 programma SnoTime!. Het programma is van 6.00 tot 9.00 en ik zit gelukkig in het het laatste half uur, na half 9 dus. Wekelijks zal ik 2 jeugdboeken signaleren en bespreken. Vanaf eind deze maand zijn de radiobesprekingen dus terug te luisteren op de nieuwe website JaapLeest, die dit blog gaat vervangen.

En er verschijnen ook nog nieuwe boeken. Een heleboel. Ze worden dit weekend traditiegetrouw gepresenteerd op de Manuscripta in Amsterdam, de opening van het boekenseizoen. Hieronder alvast een voorproefje.

Vanaf 8 oktober de kinderboekenweek over Snoepen en Eten. Non-fictie schrijver Jan Paul Schutte haakt met zijn kinderboekenweekgeschenk in op dat thema en er (her)verschijnt een lading aan kinderkookboeken en dergelijke.

Ik ben benieuwd naar de serie van uitgeverij Leopold onder de noemer De schrijvers van de ronde tafel waarin auteurs de Tweede Wereldoorlog opnieuw bij kinderen onder de aandacht willen brengen, en dan met name de wat minder bekende aspecten daarvan. Lydia Rood schijft in Opgejaagd bijvoorbeeld over het lot van de Sinti-zigeuners.

Uit het buitenland de opvolger van Hongerspelen van Suzanne Collins onder de titel Vlammen. Eindelijk een nieuw jeugdboek van Mark Haddon die met Het Wonderbaarlijke Voorval Met De Hond In de Nacht een boek schreef dat vrijwel iedereen gelezen heeft. Kijken of dat met Boem! (of 70.000 lichtjaren van huis) ook gaat lukken. En een van de hipste schrijvers van dit moment, Dave Eggers, komt met een soort bewerking/hervertelling of hele nieuwe versie van Max en de Maximonsters. De klassieker van is namelijk verfilmd door Spike Jonze en gaat Max en de Wild Things heten, zo te zieten ook in de Nederlandse vertaling.

Problemen en ellende: Actrice Erna Sassen, zal voor mij altijd aan Medisch Centrum West verbonden blijven, komt met het Dit is geen dagboek over een jongen die de woede over de zelfmoord van zijn moeder van zich afschrijft.

Een nieuw deel in de, in korte tijd al veelbesproken en behoorlijke belauwerde, Slash-serie van uitgeverij Querido waarin een jeugdboekenauteur in samenwerking met een jongere diens levensverhaal tot een roman verwerkt. In dit geval verwerkte Bibi Dumon Tak het verhaal van Castel die gepakt werd als smokkelaar van cocaine en uiteindelijk uit de gevangenis vluchtte tot het boek Latino King.

De meeste bijzondere titel, dus niet het boek maar de titel, van dit najaar is die van de nieuwe roman van Angelo Vergeer: Hein. De jongen die zijn moeder in de vriezer stopte over een jongen die nog geen afscheid kan nemen van zijn overleden moeder.

Mr Finney zal ongetwijfeld veel publiciteit krijgen. De creatie van Prinses Laurentien en Sieb Posthuma is bedoeld om kinderen bewust te maken van de klimaatverandering en duurzaamheid. Hopelijk is het inhoudelijk wat beter dan de boekjes van andere auteurs die vooral aandacht kregen vanwege hun naam zoals Ayaan Hirsi Ali en Madonna.

Nou ja, er verschijnt nog veel en veel meer. Boeken die veel gaan verkopen zoals Je bent van mij van Maren Stoffels en Hans Kuyper en boeken waar door recensenten veel van wordt verwacht zoals Het verbond van de bliksems van Isabel Hoving, die zo verrassend debuteerde met De gevleugelde kat dat nu eindelijk een opvolger krijgt.

Laat het nu maar gaan regenen en waaien!

Lekker weg in eigen land

2009-09-02T11:10:00.001-07:00

Overal en ergens. Op reis door Nederland in 50 voorleesverhalen. - Arend van Dam & Alex de Wolf

Het derde boek in een populaire serie. Het vorige deel In een land hier ver vandaan werd door een grote boekhandelketen tot jeugdboek van het jaar uitgeroepen en het eerste deel Lang Geleden werd meteen al goed verkocht en kreeg prijzen. Het is eenvoudig van opzet: kort verhalen over plekken en gebeurtenissen, in dit boek gekoppeld aan de twaalf provincies. Begonnen de vorige verhalen allemaal met het zinnetje In een land hier ver vandaan... of Lang geleden...., zo beginnen ze in dit boek consequent met Overal in ons land.... Het aardige aan dit boek is dat er niet louter voor de al te voor de hand liggende thema's is gekozen. Dus niet alle toeristische hoogtepunten van Nederland maar ook de Friese meren, Philips en de forten van de Stelling van Amsterdam of de Gouden Bocht aan de Amsterdamse grachten. Aan iedere plek wordt een verhaaltje gewijd dat goed is voor te lezen, dat redelijk educatief is zonder opgelegd pandoer. Door er een verhaaltje van te maken, maakt Van Dam de plekken toegankelijk en soms spannend (de orkaan waardoor een deel van de Domkerk instortte) of interessant.

Alex de Wolf verzorgt weer alle tekeningen en schilderijtjes in het pak. Een illustrator met twee gezichten lijkt het wel. Sommige prenten zijn schitterend, bijvoorbeeld die van De Dom en andere plaatjes zijn nogal simpele en flauwe tekeningetjes. Overal en ergens is al met al een gevarieerd boek en een prima handvat om ons land beter te leren kennen.

Jaaps boekencijfer: 7.5

Thea Beckmanprijs voor historisch jeugdboek wordt Archeonprijs

2009-09-01T02:04:00.000-07:00

Op 19 september 2009 zal de Archeonprijs uitgereikt worden aan het beste historische jeugdboek uit 2007, 2008 en voorjaar 2009. Deze prijs vervangt de Thea Beckmanprijs die in 2007 voor het laatst uitgereikt is. Toen won Noella Elpers met het boek Doleres. De Thea Beckman prijs is 4 x uitgereikt, daarvoor heette het dan weer de Historisch Nieuwsblad Bontekoeprijs die in 2003 werd gewonnen door Beckman zelf voor het boek Gekaapt!

Sindsdien was er geen prijs meer voor het mooiste jeugdboek gebaseerd op een echt gebeurd verhaal uit de geschiedenis. Schrijver Arend van Dam heeft het initiatief genomen de prijs nieuw leven in te blazen en Archeon als sponsor gevonden.

Boeken die in aanmerking komen voor de Archeonprijs kun je hier vinden. Van 7 schrjivers zitten er 2 boeken bij en van Martine Letterie en Peter Smit maar liefst drie boeken.

Werken aan de spanningsboog

2009-08-31T10:41:00.000-07:00

Karlijn Stoffels - De ontvoerde prins

De derde in de reeks van De bende van de zwarte hond, een serie die wat wegheeft van het legendarische De Vijf van Enid Blyton. En het toeval wil, of zou het geregisseerd toeval zijn dat van De Vijf ook een deeltje met exact dezelfde titel is verschenen?

Stoffels heeft zichzelf na Mosje en Reizele uit 1997 nooit meer geevenaard maar is daarna wel gestaag aan een, inmiddels gevarieerd, oeuvre gaan bouwen. Dit is alweer haar negende roman en zelfs de tweede die dit jaar verschijnt, na Tegen de muur op. Het is Stoffels verdienste dat ze op een vanzelfsprekende manier de multiculturele samenleving beschrijft in haar romans.

Over deel 2 van deze Stoffels-serie was ik wellicht iets te kritisch. Ik was licht ontgoocheld over het feit dat een begaafde auteur als Stoffels zich op het pad van het vrij simpele spannende kinderboek begaf. Ik vermoedde commerciele motieven. Stoffels reageerde daarop en vertelde dat ze zich graag wil ontwikkelen als schrijver en benieuwd was of het haar lukte om boeken met een letterlijke spanningsboog te schrijven. Daardoor werd ik milder gestemd en heb ik dit boek met een andere aanvangsbelangstelling gelezen.

In De ontvoerde prins beleeft het groepje vrienden uit het internaat (voor kinderen van wie de ouderen in het buitenland zijn en doorgaans uit de betere kringen afkomstig) opnieuw een spannend avontuur dat het zelf oplost. Al rap wordt Moerad ontvoerd maar de kidnappers hebben de verkeerde kleurling te pakken; ze denken met de zoon van een sjeik te maken te hebben. De cateraar van het internaat blijkt een dubieuze rol te spelen al blijkt hij daar weer zo zijn eigen motieven voor te hebben. Het mysterie wordt opgelost in dit lekkere leesboek dat onderhoudend is maar niet echt heel spannend wil worden. Daarvoor is het te schematisch en voorspelbaar van opzet. De sfeertekeningen en karakters zijn aardig en vooral de onderlinge verhoudingen in de vriendengroep en in het internaat zijn goed uitgewerkt maar je zit niet op het puntje van je stoel omdat je wilt weten hoe het afloopt. Stoffels heeft dus nog wel iets te leren op het gebied van de spanningsboog.

Jaaps boekencijfer: 6.8

Lichamen vergaan maar woorden niet

2009-08-27T23:25:00.000-07:00

Ik wil een naam van chocola, Querido´s poeziespektakel 2. Opgediend door Ted van Lieshout. Met gedichten van Eva Cox, Simon van der Geest, Eva Gerlach, Hans Hagen, Elma van Haren, Tjitske Jansen, Florian Kullberg, Sjoerd Kuyper, Elvis Peeters, Tonnus Oosterhoff, Edward van de Vendel, Rogi Wieg en vele anderen.

Ted van Lieshout is een onvermoeibaar pleitbezorger van serieuze kinderpoezie en mag voor uitgeverij Querido voor de tweede keer een bloemlezing verzorgen. Ted is de Gerrit Komrij van de kinderpoezie aan het worden al gaat het hier niet om een definitief overzicht maar een tussenstand. Van maar liefst zeventig Vlaamse en Nederlandse dichter is werk te lezen waarvan het meeste niet eerder is gepubliceerd.
Hier wordt niet maar een beetje gerijmd maar serieus en op behoorlijk niveau met woorden getoverd. Sommige gedichten lijken een vingeroefening of een aanzet tot iets moois en maken een wat onaffe indruk maar er staat genoeg in de bundel om van te genieten. Het is een behoorlijke maaltijd dus doseren is geboden, zodat je niet met buikpijn blijft zitten. De gedichten zijn op een losse manier op thema gerubriceerd zonder dat het hoofdstukjes zijn.

Van de meeste auteurs zijn 1 of 2 gedichten opgenomen. Een paar dichters worden er uitgelicht waaronder het jonge talent Simon van der Geest dat onlangs debuteerde met de roman Geel Gras waar ik niet onverdeeld enthousiast over was. Zijn serie gedichten over Dissus(Odysseus) overtuigen een stuk meer. De koning van toen is een jongen van nu geworden en dat levert geestige en gedurfde poezie op.

Ik wil een naam van chocola is een gevarieerde en speelse bundel met mooie en lelijke tekeningen (en prachtige van Jan Jutte)en een paar interviews. Dennis Tepebasi, met zijn 11 jaar de jongste dichter uit de bundel, zegt een paar intelligente dingen over de dichtkunst. '

Wat ik doe is altijd even je gedachten laten varen en je emoties laten varen door je pen of potlood. Je moet niet bang zijn om jezelf te zien op dat moment en misschien word je wel een onvergetelijke artiest die als enige de pracht van de wereld op papier kan zetten. Want, lichamen vergaan, maar woorden niet'. Zo, amen!

Uit Ik wil een naam van chocola blijkt aan dat er veel gedicht wordt voor kinderen en juist de varieteit is zo interessant. Het kan diep gaan of oppervlakkig blijven. Lang, kort, geestig, flauw, toegankelijk, onbegrijpelijk enz. Voor elk wat wils, zeg maar.

Jaaps boekencijfer 7.5

2009-08-25T12:49:00.000-07:00

Chris Cleave - Kleine Bij

De achterflap doet nogal moeilijk over dit boek. 'Op het moment dat je begint te lezen, wil je je vrienden erover vertellen. Maar vertel hun alsjeblieft niet waar dit boek over gaat. Door de magie van het boek komen ze het vanzelf te weten'. Dit soort marketinggelul (schep een geheimzinnig sfeertje en er ontstaat een soort fuzz) maakt een boek er echt niet aantrekkelijker of interessanter op. Het volstaat om te zeggen dat dit boek van Guardian-columnist Chris Cleave verfilmd wordt met waarschijnlijk Nicole Kidman in de hoofdrol en dat het inmiddels in meer dan twintig landen is verschenen. Kleine Bij is een internationale hit en dat is niet eens zo logisch. Het is geen bijzonder toegankelijk boek al is het vlot geschreven, daarin valt de hand van een columnist te herkennen.

De populaire stijl doet enigszins afbreuk aan de serieuze thematiek die in deze roman wordt aan gekaart. Een Nigeriaanse asielzoekster verlaat het detentiecentrum en zoekt de Engelse familie op die ze eerder in haar geboorteland tegenkwam. Er is tijdens die ontmoeting iets verschrikkelijks gebeurd wat diep heeft ingegrepen in de levens van alle personages. Het perspectief ligt afwisselend bij Kleine Bij, de naam van de Nigeriaanse, en bij Sarah, hoofdredactrice van een vrouwenglossy, en dat is een slimme zet van Cleave. Want het gaat om die beide kanten van het verhaal: een vrouw die een nieuwe toekomst zoekt en een vrouw die haar toekomst eigenlijk al kwijt is.

Er valt zeker wat op het boek aan te merken maar feitelijk is de roman vooral een aanklacht tegen de manier waarop er in Engeland met immigranten wordt omgegaan. Cleave geeft vrij overtuigend aan wat er niet deugt en dat maakt indruk. Een boek met een boodschap die middels een aangrijpend relaas vrij hard binnenkomt. Vrij logisch dat Kleine Bij wordt verfilmd, het leest al min of meer als een scenario.

Jaaps boekencijfer: 7.8

Absolute top!

2009-08-23T13:04:00.000-07:00

Annemarie van Haeringen - De koning nodigt je uit

De Koning pikt het niet dat Blootpad niet op zijn verjaardag komt en gaat verhaal halen. Blootpads verweer is dat hij zijn huis niet uit durft omdat hij zich zo bloot voelt als hij buiten is. Daar weet de Koning wel raad op en hij bakt van klei een bruingebakken schild. De fabel eindigt met de alleszeggende en bijna briljante zin: 'Schildpad vond het heerlijk om uit te gaan terwijl hij toch veilig thuis was!'.

Vier dierenfabels van Annemarie van Haeringen, die al eerder los verschenen, zijn samengebracht in deze prachtige bundel. Twee maal schildpad, het verhaal over de reigers en dat van Eekhoorn en Aap. Verhalen die gaan over het delen van dingen met anderen. Waarom kom jij niet op mijn feestje? Mag de ander ook iets van jouw lekkernijen? De verhaaltjes van Annemarie van Haeringen zijn niet belerend maar gaan wel ergens over. Je kunt alles voor jezelf willen houden, zoals Aap die zich de wintervoorraad van de Eekhoorns toeeigent maar daardoor zijn vrienden dreigt te verliezen. Dat was nou ook weer niet de bedoeling. Liever een dikke vriend dan een dikke buik, denkt Aap.

Het zijn Toon Tellegen achtige fabels waarin de dieren kleine probleempjes aan roeren. Multitalent Van Haeringen kan zowel schrijven als tekenen. De prenten hebben een grote zeggingskracht door de eenvoud en de emoties die ze uitstralen. Zoals de Eekhoorns tussen de enorme bomen staan. Kleine diertjes maar ontzettend aanwezig doordat ze allemaal omhoog kijken naar het de plek waar Aap hun wintervoorraad heeft verstopt.

Dit is een prentenboek van hoog niveau. Van Haeringen behoort tot de absolute top in Nederland en ver daar buiten en verhaaltjes als deze kunnen niet vaak genoeg opnieuw uitgebracht worden en onder de aandacht komen.

Jaaps boekencijfer: 9.2

Hoera honderd!!!

2009-08-21T00:33:00.000-07:00

Hoera, dit is het honderdste stukje op JaapLeest. In juli vorig jaar begonnen en een jaar later nog steeds actief bloggend. Sommige bloggers beginnen enthousiast maar houden het na een tijdje voor gezien. Ik ook. Met bloggen dan. Deze blogspot promoveert naar een heuse website. Het domein http://www.jaapleest.nl/ is geclaimd en er worden nu overuren gedraaid (tot in Uruguay en Portugal aan toe) om de site van een gedegen inhoud en een goede 'look-and-feel' te voorzien. Nog meer recensies maar ook meer boekennieuws en vooral betere mogelijkheden tot zoeken en reageren.

Wat een ambitie, hoe komt dat zo? Natuurlijk vooral omdat ik een enthousiast baasje ben en er een wereld te winnen is op het terrein van jeugdboeken. Daarom ben ik ook zeer vereerd dat ik vanaf zaterdag 5 september wekelijks op radio 2 over jeugdboeken mag vertellen. In het programma SnoTime! op de zaterdagochtend. Er breken mooie tijden aan!

En lees nog even het interview met Ted van Lieshout in de Volkskrant van vandaag waarin hij zegt: 'Ik zie het niveau van het kinderboek achteruit hollen. Met mij gaat het goed, maar de Nederlandse jeugdliteratuur zit in een dip.’

2009-08-20T03:58:00.000-07:00

Martha Heesen - Mijn broer, de nieuwe en ik

Toen mijn oudere broer ging studeren, verhuurden mijn ouders zijn kamer aan studenten van de sportopleiding. Er kwamen jongens (en later ook meisjes) in ons huis en ons gezin en dat was gek en spannend en niet altijd leuk. He ging niet altijd goed, met de opleiding, of bij ons, en dan gingen ze weer weg en kwamen er weer nieuwe. Ik heb er verschillende zien komen, de een sprak een soort Fries dat ik niet verstond, de ander had een gokverslaving, Marco had maar liefst 9 paar Nike-schoenen waar ik diep van onder de indruk was. Ze aten mee aan tafel en kregen, in de ogen van mijn broertje en ik, een voorkeursbehandeling. Zij betaalden dan wel maar wij woonden er toch al eerder. Wij wilden ook wel het grootste stuk vlees en wij waren ook niet bepaald dol op afwassen.

Het was altijd weer spannend en ook wel apart maar nooit echt heel erg leuk, zo'n indringer in huis waar rekening mee gehouden moest worden. Het verstoorde op de een of andere manier ons evenwicht, van het gezin met twee zoons.

In het nieuwe boek van Martha Heesen gaat het ook om een gezin waarvan de twee zoons geconfronteerd worden met steeds weer een nieuwe huisgenoot. Toon van 10 en zijn oudere broer is er ambivalent over:

'Je mag hier je kamerdeur niet op slot doen. Dat betekent dat er aldoor iemand kan binnenkomen. (...) Het heeft iets met de zielenpoten te maken. Ik ga dat niet allemaal uitleggen. En zielenpoten mag je bij ons helemaal niet zeggen. Dat ga ik ook niet uitleggen'.

De zielenpoten zijn pleegkinderen die soms kort en soms langer blijven en hun eigenaardigheden en gewoontes en levensverhaal meenemen. In zes hoofdstukken maken we kennis met zes nieuwe kinderen waar telkens iets mee aan de hand is. Heesen gaat niet te diep op de probleemgevallen in. De pleegkinderen zijn passanten, het zijn Toon en zijn broer Jan die er telkens maar weer aan moeten winnen. Dat doen ze met frisse tegenzin. Ze hebben hun eigen taal en manieren en rituelen om met de nieuwe situaties om te gaan. Ogenschijnlijk nukkig. Maar ga er maar aan staan: steeds weer een ander kind dat veel aandacht vraagt, vader en moeder die er helemaal voor gaan en altijd de kans dat ie morgen weer weg is.

Een boeiend thema dat eigenlijk een wat uitgebreider verhaal had verdiend. Heesen stipt een interessant thema in maar het blijft wat aan de oppervlakte. Ook omdat er nogal veel aandacht is voor broer Jan die een zwemkampioen is en veel druk ervaart. Er zit een zekere broeierigheid in het boek. De pleegkinderen hebben allemaal een geheim en de broers bevechten hun eigen plekje. Een aardig boek maar meer een aanzet voor een breder opgezette roman.

Jaaps boekencijfer: 7.1

Wat is gewoon?

2009-08-19T23:49:00.000-07:00

Selma Noort - Donders! Van wie is die arm?!
Selma Noort - Getsiederrie! Eeten met Sil, Geerten en Mare

Selma Noort is een werkbij. In gestaag tempo werkt ze aan een kwantitatief indrukwekkend oeuvre en het zou me niet verbazen als haar publicatielijst op ergens tussen de 80 en 100 titels uitkomt. Noort schrijft voor veel verschillende leeftijdscategorieen. Donders! is haar nieuwste boekje en geschikt voor kinderen vanaf 7 jaar, Getsiederrie! is een verzamelbundel in het kader van de kinderboekenweek en bedoeld voor kinderen van 6 t/m 10 jaar.

Ze willen zo graag gewoon zijn. Dani en Jan. Maar het lot heeft anders beslist. Ze beginnen op dezelfde dag op een nieuwe school. Blijken ze dezelfde achternaam te hebben (Donder) en boven elkaar te wonen. Dat is al niet heel erg gewoon. De twee belhamels vinden de arm van een etalagepop in een container en daarna ontrolt zich tegen wil en dank een gezellig avontuur in de buurt en op school waarin die arm telkens weer opduikt. Met die arm in de buurt lukt het niet om echt gewoon te zijn. Sommige kinderen hebben dat, wil Noort maar zeggen, dat ze in dingen verzeild raken ook al doen ze nog zo hun best het te ontlopen. Die moraal is wat vergezocht want daarvoor is het avontuur te klein en zijn de kinderen niet bijzonder genoeg. Maar dat is niet erg. Noort werkt een lichtelijk absurd en nogal klein gegeven vrij consequent en komisch uit zonder het groter maken dan het is. Daardoor blijft het herkenbaar en geloofwaardig. Door de verschillende wendingen is het een onderhoudend boekje voor de beginnende lezer. De illustraties van Els van Egeraat zijn echte illustraties, rechttoe, rechtaan en niet slecht maar ook niet heel bijzonder.

Jaaps boekencijfer: 7.2

De boekenweek komt er aan en uitgevers spelen daar graag op in. Vandaar dit 'snoepje van de kinderboekenweek' (het thema is Aan tafel - eten en snoepen in kinderboeken) voor 10 euro. In Getsiederrie is een aantal verhalen over Sil, Geerten en Mare verzameld uit de 7 boeken die Noort al over de broertjes en hun zusje van 5 schreef waarin eten en snoep een thema is. Prachtige tekeningetjes van Harmen van Straaten (hij weet met minimale lijntjes gelaatsuitdrukkingen te treffen) en heerlijke verhaaltjes. Ik heb hardop zitten schateren. Schateren is precies het goede woord want het zijn Noort blijft dicht bij huis. Het zijn de gewone gebeurtenissen in een gezin met jonge kinderen (een verjaardagfeestje, oudjaar, uit eten gaan, eten kopen op de camping in het buitenland) die juist door de herkenbaarheid en de eenvoud zo grappig worden. De focus ligt bij Mare, het jonge zusje, die door haar onzekerheid al snel sympathiek is. De ouders zijn heel gewoon. Ze wonen gewoon, ze eten gewoon, ze doen gewoon. Het is allemaal niet zo bijzonder en juist daardoor worden kleine dingen groot en alledaagsheden grappig. Ze zijn dol op Mare en lachen af en toe hardop om haar onhandigheid of ontwapenende gedrag, en dan schater ik dus mee. Ieder verhaaltje is een klein juweeltje - heel erg geschikt om voor te lezen. Nu al een hoogtepuntje van de komende kinderboekenweek.

Jaaps boekencijfer 8.6

2009-08-15T09:43:00.000-07:00

Guus Kuijer - Polleke
Harmen van Straaten - Kees & Co, detectiveburau - dubbeldik

Meerdere boeken in 1 uitgave. Dat kan zeker bij jeugdboeken, die toch al vaak niet zo dik zijn, prettig en voordelig zijn. Bovendien is het fijn om ze bij elkaar te hebben. Alle vijf boeken over Polleke bij elkaar in een mooie handzame uitgave met goed gedoseerde tekeningen van Alice Hoogstadt. Guus Kuijer creeerde in 1999 vrij onverwacht met Polleke een nieuw personage over wie hij in hoog tempo 5 delen schreef. In 2001 was het alweer over en uit. Na Madelief weer een vrolijk meisje dat met een eigenzinnige blik naar de wereld en naar volwassenen kijkt. Ze heeft een vader die aan de drugs verslaafd is, een moeder die nou net haar meester als nieuwe vriend heeft uitgezocht en een vriendje dat Mimoen heet. Madelief is eigenlijk wat ouder en maakt kennis met de grote (multiculturele) wereld en met gevoelens van verliefdheid en dergelijke. Het lijkt me niet waarschijnlijk dat Polleke de lezer onberoerd laat. Ze is lief en grappig en het lukt Kuijer opnieuw om de volwassen wereld door middel van de blikrichting van een kind onder de loep te nemen. De boeken over Polleke zijn op een frisse manier verfilmd. Een mooie omnibus, voor wie alle boeken bij elkaar wil hebben of nog moet kennis maken met Polleke en ze vast en zeker achter elkaar uitleest.

Harmen van Straaten schiep ook een grappig personage dat soms maar weinig begrijpt van volwassenen. Welke ouders verzinnen het dan ook om te verhuizen naar het platteland? Die van Kees dus maar die komt er in zijn nieuwe omgeving al snel achter dat er genoeg te beleven valt.
Het detectivebureau van Kees heeft het maar druk met alle mysteries en misstanden. Van Straaten verstaat de kunst om ogenschijnlijk onzinnige en overdreven gebeurtenissen geloofwaardig in het verhaal te verweven. Het is niet razendspannend allemaal maar wel behoorlijk geestig. Het eerste deel is het leukst, twee delen in 1 uitgave is een beetje veel van het goede. Lekkere lectuur in de sfeer van de Kameleonboeken. Avonturen op het platteland zonder boodschap of pretenties.

Jaaps boekencijfers:
Polleke 9
Kees & Ko 7.5

Achterflap

2009-08-14T06:11:00.001-07:00

'Hartelijk dank je voor je onvergetelijke bijdrage in dezen', schrijft iemand namens uitgeverij Lebowski heel aardig op een kaartje dat bij het boek zit. Kleine Stinkerd is uit. Het boek van Henk van Straten dat eerst Ik ben de regen heette en nu dus een nieuwe titel heeft in de Mid-price editie. Kost maar een tientje en dan heb je een achterflap waarop twee keer Jaap vermeld staat.

Een stukje van deze blog waarin ik aangeef dat alles klopt aan dit boek behalve de titel. En nog leuker in het beschrijvende stukje onderaan: 'Kleine Stinkerd verscheen in 2008 onder de titel Ik ben de regen en werd lovend ontvangen door de pers. Op advies van blogger Jaap veranderden wij voor deze mid-price editie de titel van de roman. Leuk, leuk. Zouden er nu meer mensen op dit blogje komen? Welkom in dat geval.

Kanshebbers op de Gouden Griffel (6)

2009-08-12T10:25:00.000-07:00

Joke van Leeuwen - Een halve hond heel denken - een boek over kijken

Een tekening van een halve hond is genoeg om te denken hoe de rest van de hond er uit ziet. We denken niet dat die hond maar half is natuurlijk en weten dat er een kop, en start en poten aan moeten. Zo denken we die halve hond heel. Joke van Leeuwen kijkt zoals altijd op een originele manier naar de wereld. Kijkt in meerdere betekenissen in dit geval want dit boek gaat over kijken: wat is kijken, hoe werkt, wat heb je eraan en wat doet het met je. Laat het maar aan Joke van Leeuwen over om over dit soort dingen op een lichtvoetige en schijnbaar naieve manier te filosoferen. Haar tekeningen ondersteunen en vullen haar teksten doorgaans perfect aan. Jammer genoeg illustreert ze in dit boek maar weinig en gebruikt veel ander beeldend materiaal.
Wat wil Van Leeuwen met dit boekje? Goede vraag. "Voor kinderen die hun ogen willen gebruiken en volwassenen die niet denken dat ze het allemaal wel gezien hebben". Spitsvondig maar ook een beetje loos. Van Leeuwen is niet echt een expert op dit gebied en dat wreekt zich. Ze deelt met ons wat kunstacademische algemeenheden over perspectief en kleuren en de rol van licht en symbolen. Te vaak zijn het inkoppertjes (van dichtbij ziet iets er anders uit dan van veraf) en niet zelden is het weer veel te specifiek (het atmosferisch perspectief).

Een halve hond... is ongeschikt als leesboek of lekker bladerboek of educatief werkje. Dat is natuurlijk wel vaker het probleem met non-fictie: voor wie is het nou eigenlijk bedoeld en wat is het doel? In dit geval lijkt het vooral hobbyisme van de auteur. Op zich niet verkeerd natuurlijk maar er had meer ingezeten als er voor een wat duilijker lijn was gekozen. Nu is het een verzameling weetjes en leuke plaatjes. Voor de jonge tekenaar of schilder bevat het wellicht waardevolle informatie, het gemiddelde lezertje zal waarschijnlijk snel afhaken.

Het leukste weetje: horloges staan in reclames vaak op 10 over 10 staan omdat de lijnen dan een juichend poppetje zijn, dat is positief. Twintig voor 4 zou een negatief beeld opleveren.

Geef mij de fictie van Van Leeuwen maar. In het najaar verschijnt de filmeditie van Iep! Dat is pas smullen.

Jaaps boekencijfer: 6.7

Lekker veel Nixon en Hoover

2009-08-07T11:24:00.000-07:00

Stephen L. Carter - De Paleisraad

In de nieuwe van Karin Slaughter, Genesis, kruisen de paden van twee rechercheurs uit eerdere boeken elkaars paden en dat is voor de kenners en liefhebbers natuurlijk enorm interessant. Maar als Genesis je eerste Slaughter boek is dan mis je dat dus allemaal. Niet erg, want het is als zelfstandige roman prima te lezen maar toch... Dat gevoel heb ik ook een beetje bij de Paleisraad waarin families opduiken uit de tweede eerdere romans van Carter. Maar die heb ik dus niet gelezen. Ik heb heel vaak met De keizer van Ocean Park in mijn handen gestaan maar het kwam er nooit van. Op aandringen van mijn vrienden van Miekes Leesclub nu wel direct overstag gegaan en De Paleisraad aangeschaft. Maar het voelt alsof je alleen de tweede helft van een voetbalwedstrijd ziet terwijl er in de eerste helft al drie doelpunten zijn gevallen en twee rode kaarten uitgedeeld. Ik overdrijf want het is geen beletsel bij het lezen van het boek en ik hoorde pas achteraf dat hij sommige families vaker opvoert, maar ik kan gewoon niet zo goed tegen het idee dat ik al iets gemist heb.

De Paleisraad heeft een prachtige voorplaat, zie hierboven. De mysterieuze sfeer van die prent hangt door het hele boek. Er hangt iets in de lucht, zeg maar. Het leuke aan Carter is dat hij een beetje vrijelijk met de geschiedenis omgaat, daarover legt hij in een nawoord verantwoording af. Echt gebeurde hoorzittingen of benoemingen zijn een jaartje naar voren gehaald of naar achteren verschoven in het belang van het boek. Helaas gaat hij niet zo ver als Philip Roth in Het Complot tegen Amerika waarin de geschiedenis heel letterlijk een ander verloop krijgt.

De Paleisraad is zeer geschikt voor liefhebbers van de Amerikaanse politiek, veel Nixon en Hover en Vietnam. En net als in De Infiltrant van Dennis Lehane een boek waarin de rassenproblematiek van binnenuit wordt beschreven. Al verkeren we bij Carter in de hogere zwarte kringen die nog een behoorlijke invloed kunnen uitoefenen. Invloed en macht is de grondslag voor het ingewikkelde complot dat Carter in elkaar heeft gepuzzeld en door de zwarte schrijver Eddie Wesley laat ontrafelen. Het begint spannend maar gaandeweg het boek werd ik steeds minder geinteresseerd in het raadsel en de oplossingen. Een subtiele en intelligente pageturner, schrijft een Amerikaanse krant. Zo subtiel en intelligent dat het een beetje boven het petje gaat. Het is wel te volgen maar niet te begrijpen. Carter heeft het zichzelf en ons veel te ingewikkeld gemaakt waardoor de roman niet echt spannend is. Maar ik bleef wel lezen en heb ook geen negatief eindoordeel over het boek. Op het moment dat je ervoor kiest het complot wel te geloven en lekker meegaat in het verhaal blijft een behoorlijke roman over over een interessante tijd in de Amerikaanse geschiedenis waar fictie en werkelijkheid vakkundig in elkaar verweven zijn. Geen moetje dit boek en misschien heeft het te lijden onder mijn ervaring met De Infiltrant, waar het parallellen mee vertoont maar op alle fronten door wordt overklast.

Jaaps boekencijfer: 7.0

Op leven en dood

2009-08-03T23:58:00.000-07:00

De Hongerspelen – Suzanne Collins

De Hongerspelen is een hit in Amerika. Op diverse lijstje staat de bestseller vermeld als het beste jeugdboek van 2008. In Nederland wil het tot nu toe wat minder vlotten. Het is waarschijnlijk lastig dit boek goed in de markt te zetten. Uitgevers zijn na het enorme succes van de Harry Potter-serie naarstig op zoek naar nieuwe kaskrakers. Potter zal de komende decennia waarschijnlijk niet geëvenaard worden maar wie een heel klein beetje in de buurt komt, scoort ook zeer behoorlijk. In de Harry Potter-serie viel echter pas na geruime tijd de eerste dode terwijl in dit boek direct al meer dan 20 jeugdige slachtoffers vallen. Hele andere koek dus en wat moeilijker om te promoten. Hoe verkoop je een psychologische roman waarin jongeren elkaar afmaken?

Het is geen boek over magie en tovenarij maar over rauwe realiteit. Alhoewel het wel ook hier om een fictieve staat gaat waar eigen regels gelden. Katniss Everdeen, de hoofdpersoon, is evenals Harry Potter, intelligent, slim en bezit over een grote overlevingskracht. Voor de rest is het allemaal een stuk minder romantisch.

Het fictieve land Panem, waarin De Hongerspelen zich afspeelt, bestaat uit twaalf districten, die ooit in opstand kwamen tegen het hoofdbestuur, het Capitool. Het dertiende district is destijds uitgeroeid en met de grond gelijkt gemaakt. De inwoners van Panem leven voor het grootste deel in armoede en lijden honger. Katniss woont met haar moeder en zusje in het twaalfde en armste district. Eenmaal per jaar vinden de zogenaamde Hongerspelen plaats waaraan uit ieder district een jongen en meisje meedoen, de zogenaamde tributen. Het is een soort van toernooi dat deels als straf voor de opstand en deels als vermaak voor de elite, wordt georganiseerd. De Hongerspelen worden live uitgezonden en zijn nog het beste te vergelijken met Big Brother. Behalve dan dat er uit de Hongerspelen maar 1 kandidaat levend terugkeert, pas nadat alle andere tributen zijn omgekomen.

Katniss neemt de plek van haar jongere zusje als deze wordt ingeloot in tribuut. Ze lijkt geen schijn van kans te maken tegen de veel beter getrainde tributen uit de hogere districten. Maar dat loopt allemaal even anders. De mannelijke tribuut uit haar eigen district speelt daar geen onbelangrijke rol in. De twee vechten zich manmoedig en met wat geluk door de verschrikkingen in de jungle heen. Al vrij snel zijn er nog minder dan tien tributen over. Het grote publiek 'geniet' mee, de bevolking wordt gedwongen te kijken, van de vaak gemanipuleerde ontwikkelingen. Het is adembenemend en Collins weet deze Big Brother vakkundig en geloofwaardig neer te zetten.

Het is een spijkerhard boek met veel geweld maar het is niet om niets. De gruwelijkheden dienen een doel en hebben daardoor een zekere logica. Het minder sterke element in dit boek is dat Collins niet overtuigend maakt waarom de Hongerspelen nodig zijn om het volk koest te houden. Het evenement is bedacht om een spannend verhaal te kunnen schrijven. Waar Rowling er in slaagt om de gebeurtenissen in Zweinstein volstrekt logisch en vanzelfsprekend te doen zijn, is het verhaal van Collins op een wat geforceerder leest geschoeid. De diepere noodzaak ontbreekt. Dat maakt de gebeurtenissen echter niet minder spannend en er zitten genoeg lagen in om over door te denken.

Collins is een origineel schrijfster is die met dit opvallende werk de grenzen van het jeugdboek verkent. Het evenement zit krankzinnig in elkaar en kent veel onverwachte wendingen en ik stel me voor dat het bedlampje bij lezers pas heel laat uitgaat. Het is geen boek voor watjes maar voor kinderen die tegen een stootje kunnen. Kinderen lezen wel vaker over verschrikkingen, bijvoorbeeld in Kruistocht in Spijkerbroek, maar De Hongerspelen zit dichter op de huid en is veel rigoureuzer. Het is vanaf het begin af aan duidelijk dat Katniss slechts in leven kan blijven als de anderen doodgaan. Ook degenen die ze aardig vindt of waar ze vriendschap mee sluit. Dat maakt het boek bij vlagen bijna ondraaglijk, zeker als je je in de hoofdpersoon gaat verplaatsen. Natuurlijk gaat Collins ver maar ze roept wel belangrijke vragen op over loyaliteit en egoïsme. Waar liggen de grenzen van vriendschap en gaat deze over in liefde? En ze zet lezers aan het denken over gevoelens en instincten, over overleven en de waarde van een mensenleven. Een boek boordevol dilemma´s dat ook volwassenen in de ban zal houden.

Collins laat een paar eindjes open waardoor er ruimte is voor een vervolg. In oktober verschijnt de Nederlandse vertaling van deel 2 onder de titel Vlammen.
Het is jammer dat Collins er niet in geslaagd is context van het verhaal wat sterker te maken waardoor er iets teveel een sfeer van een 'leuk verzonnen verhaal' om heen blijft hangen dat nodig was om er een spectaculair boek van te maken. De Hongerspelen zelf zullen me nog lang achtervolgen: het gemanipuleerde, de gemuteerde dieren, het onraad dat overal schuil gaat. Het land Panem heeft me echter nog niet helemaal in de greep en blijft vooral een concept. Misschien weet Collins in deel 2 dat evenwicht te herstellen.

Jaaps boekencijfer: 7.9

Brompotten

2009-07-30T10:40:00.000-07:00

Mijn lesbische buurvrouw was halverwege Strikt, het vorige boek van Minke Douwesz en haar debuut, gestopt omdat ´die vrouwen toch wel allemachtig kunnen zeuren´. Klopt, en daarom zijn ze leuk. Relationeel gezever is boeiend als het goed is neergeschreven. En dat doet Douwesz. Een roman van een kleine 600 pagina´s waarin vooral wordt gemopperd, geneuzeld en gezeurd en die toch tot de laatste pagina blijft boeien. Ga er maar aan staan. In de recensies is dit boek terecht vergeleken met het werk van Voskuil want net als in Het Bureau wordt ook hier wordt de kleinburgerlijkheid in alle toonaarden blootgelegd.

Gynaecologe Edith heeft een relatie met Norma, ze zijn op een boerderij buitenaf gaan wonen. Edith werkt hard en is ondertussen nog aan het promoveren op het verband tussen anorexia en seksualiteit, Norma heeft vooral migraine, is boos en chagrijnig en maakt zich druk om de wereld en vooral het leed dat dieren wordt aangedaan. Op een dag komt Edith tot de conclusie dat de relatie verloren is en ze maakt het uit. Maar dan begint het gelazer. Norma gaat niet weg. Ze verschanst zich in de boerderij en wordt steeds bozer. Logisch ook wel als je relatie na een flink aantal jaren nogal plotseling wordt verbroken en Edith niet bepaald heel erg toeschietelijk is in de uitleg. Dat is meteen een van de minder sterke punten van deze roman. De focus ligt bij Edith, en de sympathie van de auteur lijkt ook bij haar te liggen. Norma is de kwade pier en ze schittert in die rol. Maar wordt Edith daarmee niet iets teveel het slachtoffer terwijl ze net zo goed verantwoordelijk is voor de situatie?

De roman beschrijft de weken waarin Norma maar niet weggaat en Edith steeds hopelozer wordt. Ondertussen wordt Pim Fortuin nog even vermoord en vliegt de kippenschuur van de overburen in brand, waarbij het buurmeisje gewond raakt als ze Lodewijk, het hondje van Edith probeert te redden.

Het boek leest als een trein omdat het zo tot op het bot gaat en bijna pijn doet. Voor mensen die langer dan een paar jaar een vaste relatie hebben moet het boek welhaast confronterend zijn. Het roert dingen aan die vrijwel iedereen zal moeten herkennen. Met als kern de ogenschijnlijke onmogelijkheid van een duurzame vaste relatie. Daar poert Douwesz in en dat doet ze vooral door consequent op de vierkante millimeter deze relatie bloot te leggen. Het beklemt en het fascineert en het is ook nogal verslavend. Vooral waar het om de relatieperikelen gaat. De passages over de dissertatie rond anorexia vallen een beetje uit de toon en leiden alleen maar af van waar het hier om gaat. Hoe houd je een relatie in stand en als dat niet lukt, hoe maak je er dan een eind aan.

Jaaps boekencijfer 7.8

Kanshebbers op de Gouden Griffel (5)

2009-07-26T13:03:00.000-07:00

Spin op sokken - Ted van Lieshout & Sieb Posthuma

Versjes en rijmpjes over getallen. Dat lijkt het uitgangspunt van dit boek. Maar het is niet consequent volgehouden, waardoor het wat onduidelijk wordt wat de achterliggende gedachte is.

Er staan enkele behoorlijke gedichten in dit prentenboek. Maar ook een paar onnozele rijmpjes die afbreuk doen aan het geheel. Houd het bij de gedichten, lees ze hardop voor en ontdek het ritme. Toch blijf je met het gevoel zitten dat het allemaal sterk op Annie M. G. leunt en dat niveau dan uiteraard niet haalt. Van Lieshout is sterker in zijn eigen eigenzinnige dichtvormen.

Aardig grapje is de spin die in iedere tekening weer opduikt. Daarmee is het boek tegelijkertijd een zoekplaatjesboek. Hoogtepunt is het gedicht over olifanten die in bomen groeien en waarvan jam wordt gemaakt. De absurdistische toon wordt prachtig voortgezet in de tekeningen.

Het winnen van de Theo Thijssenprijs heeft deze zilveren griffel voor Ted van Lieshout een beetje doen ondersneeuwen. Geeft niet, dit is ook niet het boek waardoor Van Lieshout zal worden herinnerd. Dat is vanwege Gebr. en de prachtige persoonlijke gedichtenbundels en zijn museumboeken. Binnenkort verschijnt er een bloemlezing van zijn gedichten met ook nieuwe poezie. Daar verheug ik me op. Dit is meer een boek waarvan je denkt: tja, dit kan hij ook al. Maar hij blinkt er niet in uit zoals in zijn andere werk. Spin op sokken is nogal een rommeltje, misschien lagen er nog wat rijmpjes en had Posthuma wat tijd over. Van een coherente samenstelling en samenwerking lijkt geen sprake. Posthuma's stijl is bekend. Veel wit, veel wimpers. Er valt genoeg te zien en te beleven.

Van Lieshout en Posthuma komen binnenkort met een boekje voor de kinderboekenweek. Hopelijk is het iets evenwichtiger dan Spin op sokken dat met de zilveren griffel meer dan genoeg heeft gekregen.

Jaaps boekencijfer: 7.1

Rare dolfijn

2009-07-21T06:59:00.001-07:00

Marita de Sterck en Jan Bosschaert - Boto, een liefdesverhaal uit het Amazonewoud

Tineke van der Stelt - Api leert zwemmen

De Vlaamse schrijfster Marita de Sterck schrijft doorgaans vrij stevige literaire jeugdromans over sociale thema's. Dit keer heeft ze een bekende overlevering uit het Amazonegebied bewerkt tot een verhaal voor een prentenboek. De Sterck komt veel in Latijns Amerika en heeft het verhaal in verschillende versies gehoord en samengebald in dit boek.

Het is een broeierige vertelling over een vrouwelijke dolfijn (Boto) die aan land in een man verandert die de kunst van het verleiden beheerst. Alle vrouwen in het Amazonegebied houden van Boto, hij geeft ze wat ze het liefst willen: geen goud maar begeerd vlees. 'Wie door Boto is bekeken, bloeit open als een woudbloem'. Het is een boek over ontluikende seksualiteit. Over rondingen en buitelingen en vloeiende bewegingen. Seksualiteit is niet raar of smerig maar is prachtig en spannend.

Alleen de tekeningen vind ik niet mooi. Ze zijn van Jan Bosschaert, ook een Vlaming, die vooral ook strips tekent en dat is hierin terug te zien. Het is een kwestie van smaak maar wel een belangrijk gegeven om dit boek mooi te vinden. De teksten zijn mooi en rond en verzorgd maar de prenten zijn nogal duister en benauwd. Boto is een rare dolfijn geworden, geef mij Flipper maar. En de laatste prent over het gekapte regenwoud is een regelrechte misser. Een misplaatst statement dat niets met de inhoud van het boek te maken heeft.

Een vriendin van mij zag dit boek en was er direct weg van de tekeningen en de sfeer. Een vrouwenboek, zei ze. Misschien is het dat. Een jeugdboek voor meisjes over erotiek; daar zijn er niet zoveel van. Ik hoop dat er snel nog wat interessantere boeken over dit thema verschijnen.

Wat een mooi Vlaams woord trouwens voor de vormgever van dit boek: boekenarchitect. Dat wil ik worden als ik groot ben!

Nog een boek over water en zwemmen maar dan van een heel andere aard. Een vrolijk boek
over een aap die leert zwemmen van zijn vriendje Das. Gek en grappig Api en vriendelijke Das in mooie prenten van Van der Stelt die een wat bibberige stijl van tekenen heeft waardoor het niet te mooi en te gladjes is. De tekst voegt niet heel veel toe en er lijkt weinig aandacht aan te zijn besteed. Leuk voorlees- en kijkboek voor kinderen die er aan toe zijn om het water in te gaan maar .

Jaaps boekencijfers:
Boto 6.9
Api leert zwemmen 7.0

2009-07-19T03:02:00.000-07:00

Maren Stoffels - Tara vecht terug
Hans Kuyper - Ik had je zo lief

Je kan deze boeken chicklit noemen. Boeken voor meisjes over liefdes en relatie en de problemen die daar mee te maken hadden. Al past dat labeltje meer op het boek van Stoffels dan op dat van Kuyper.

Maren Stoffels is een komeet. Sinds ze een paar jaar geleden op haar vijftiende(!) is ze razendpopulair, vooral bij meisjes, en won ze meerdere prijzen. Dit is alweer haar vijfde boek en het tweede deel van een trilogie over drie vriendinnen die met twee jongens op een rugzakvakantie zijn. Het eerste deel ging over Elin en er volgt nog een deeltje over Britt. Het ontstijgt de Bouqetreeks maar net allemaal. Qua verhaal en qua stijl. Niet zo erg op zich maar het is allemaal nogal houterig en voorspelbaar. Maar blijkbaar dus ook razend herkenbaar. Tara is in haar hoofd nog teveel bij Dario, een jongen die veel trekjes heeft van een loverboy en haar vriendin Britt enorm heeft gedupeerd. Stoffels beschrijft nog wel aardig hoe ingewikkeld dat psychologische proces is. Rationeel weten dat je afscheid moet nemen van iemand maar dat gevoelsmatig niet voor elkaar krijgen. Daar zit de spanning in dit boek. Voor de rest is het een voortkabbelend verhaal over een vakantie met veel ruzietjes en spanningen.

Ik had je zo lief is heel andere koek. Het is zoveel beter geschreven, met woordgrapjes, met ironie en heel aardige taalvondsten (zoals de botlap, die te maken heeft met een chirurgische ingreep). Cas is verliefd op Marit, Marit krijgt een hersenbloeding en wordt nooit meer de oude. Nicole is verliefd op Cas en ziet haar kans schoon als Marit gehandicapt raakt. Nicole verliest zich in het webcammen op internet waar ze vreselijk het schip mee ingaat en een behoorlijk trauma oplevert.

Het is geen lichte kost maar Kuyper vertilt zich er niet aan. De karakters zijn overtuigend uitgewerkt, de veelheid aan emoties, twijfels en gevoelens zijn geloofwaardig uitgewerkt. En het is ook nog eens een heel onderhoudend boek omdat er veel gebeurt.

Enige probleem bij Ik had je lief is dat het is samengesteld uit twee eerdere boeken die Kuyper schreef en waarvan vooral het verhaal van Nicole, tegen de verwachting van de auteur in, niet zo aansloeg. Die fusie is niet heel gelukkig, het is te merken en het brengt logischerwijze een zekere onevenwichtigheid met zich mee. De stijl van beide boeken is nogal anders en ik bleef dan ook het gevoel houden twee verschillende boeken te lezen. Tegen het einde van het boek is de vervlechting wat beter gelukt, misschien dat Kuyper dat deel sterk heeft herschreven. Maar al met al een heel geslaagd jeugdboek over niet al te gemakkelijke onderwerpen. Het is geen probleemboek geworden en dat is te danken aan de schrijfvaardigheid van Kuyper. Het is knap om in een boek over ziekte en aanranding toch een zekere lichtvoetigheid in het oog te houden.

Stoffels ziet Hans Kuyper als haar voorbeeld. In oktober komt er een boek uit dat ze samen hebben geschreven en dat maakt nieuwsgierig. Op het gebied van stijl, taalgebruik en orginaliteit kan Stoffels nog het nodige van hem leren. Ze is nog steeds maar begin twintig dus tijd genoeg.

Jaaps boekencijfers:
Maren Stoffels -Tara vecht terug: 5.7
Hans Kuyper - Ik had je zo lief - 7.5

Bladzijdeomdraaier

2009-07-16T12:36:00.000-07:00

Dennis Lehane - De Infiltrant

Ik kan er kort over zijn. Zoek je nog een lekker boeiend leesboek voor de vakantie: koop De Infiltrant. De 650 pagina's zullen je een paar dagen in de greep houden en dan heb je een indrukwekkend epos tot je genomen. Vijf sterren in de Thrillergids van de Vrij Nederland. Terecht, behalve dat het geen thriller is, al zou ik niet weten in welke categorie het dan wel valt. In ieder geval is het een pageturner, daar is nog nooit een fatsoenlijk Nederlands woord voor gevonden, want wat is een bladzijomdraaier? Een doorleesboek, een omslaanboek? Het is wel duidelijk geloof ik. Ik vind het een mooi en spannend boek. Waarom? Omdat Lehane enorm goed in staat blijkt karakters neer te zetten. Maak kennis met de blanke Danny en de zwarte Luther en zie hoe hun werelden vervlochten raken tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog. De een is politie-agent, de ander op de vlucht en beiden zijn ze min of meer outcast. Je gaat meeleven met Danny en Luther en hun familieden en geliefdes, ze komen op een vanzelfsprekende manier tot leven. Het begin van de vorige eeuw is puntgaaf weergegeven, de sociale en raciale spanningen zijn beklemmend beschreven. De manier waarop de legendarische honkballer Babe Ruth er doorheen gevlochten is, is knap.

Nog meer superlatieven? Nee, niet nodig. Er zijn ook wel wat minpuntjes maar ik heb helemaal geen zin om ze te noemen. Niet belangrijk genoeg, het is gewoon een lekker leesboek. Dank aan collega M. die me op dit boek wees.

Jaaps boekencijfer: 8.5

Houd eens op met zijn allen

2009-07-14T08:47:00.001-07:00

Trude de Jong - Lastig

Een boek over kindermishandeling waarin geen klap valt. Waarmee Trude de Jong misschien wil zeggen dat je niet altijd blauwe plekken hoeft op te lopen om mishandeld te zijn. De 12-jarige Lea komt er achter dat ze bij haar geboorte niet echt gewenst was. Haar ouders waren te jong en nog niet toe aan een baby. Haar jongere broertje Ronnie daarentegen is het oogappeltje van haar vader en moeder. Lea kan niks goed doen en dat lezen we dan ook op bijna iedere bladzijde terug. Ze wordt als een sukkel behandeld en gaat zich gaandeweg het boek ook als zodanig gedragen. Ze is bang voor contacten omdat andere kinderen graag bij haar thuis willen komen maar dat vinden haar ouders niet goed.

De Jong zet Lea overtuigend neer, het is bij vlagen pijnlijk en schrijnend om te lezen, bijna letterlijk. Houd op, denk je als lezer, doe eens even normaal daar met zijn allen. En waarom grijpt niemand echt in? De onderwijzer belt wel een keer op maar wordt wel erg gemakkelijk afgescheept, de nieuwe buren zetten niet echt door terwijl ze toch wel onraad vermoeden. Zo zal het gaan in het echt en dat heeft De Jong vrij nauwkeurig in een roman samengevat. Het probleem van dit boek is dat er zo weinig ontwikkeling in zit. Vanaf de eerste bladzijde is duidelijk dat Lea thuis liefde tekort komt, wordt gekleineerd en een soort huisslaaf is. Over de emotionele en psychische mishandeling is geen misverstand over maar helaas wordt dat de lezer in alle variaties ingepeperd. Enkele gradaties zijn aardig opgepikt: ik kreeg bijvoorbeeld bijna een hekel aan Lea, zo'n zeurderig slachtofferig kind dat nooit in opstand komt. Dat veel te gemakkelijke oordeel zal in de praktijk ongetwijfeld vaak voorkomen. Ook de reacties van de buitenwereld zijn realistisch. Vriendinnetjes en klasgenootjes laten dat malle kind dat nooit tijd heeft, al snel links liggen.

Totdat de bom ineens nogal plotseling en onverwachts barst en Lea uit zichzelf de barricaden opklimt. Een nogal opmerkelijke en ongeloofwaardige omslag al is de actie die ze uitvoert dan wel weer geestig. De Jong heeft ervoor gekozen om te stoppen op het moment dat Lea haar verhaal opbiecht aan een buitenstaander terwijl het verhaal daar wel eens interessant had kunnen worden. Juist voor kinderen die hiermee te maken krijgen. Die zullen zitten met de vraag wat er met hen en met hun ouders gebeurt op het moment dat ze het stilzwijgen verbreken. Die weten al wel wat mishandeling inhoudt. Voor kinderen die er niet zelf mee te maken hebben, is het wellicht een eye-opener maar ook voor hen is het interessant om te weten wat er gebeurt als er aan de bel getrokken wordt. Wellicht iets voor een vervolgboek maar beter nog was het in Lastig al aan de orde gekomen.

Het nawoord van een ('tot voor kort' staat er ook nog bij) maatschappelijk werkerer van het Amsterdamse Advies - en Meldpunt voor Kindermishandeling voegt trouwens weinig tot niets toe. Ik vermoed tenminste niet dat veel kinderen zich door de zakelijke en wat kille ('het is belangrijk dat het kind weet wat er gebeuren') opsomming naar een meldpunt zullen laten leiden. De veiligheid van kinderen staat voorop, dat staat er dan wel maar dat straalt het afstandelijke stukje niet bepaald uit.

Een hard en realistisch boek dat zeker een doel dient maar waar iets meer had ingezeten.

Jaaps boekencijfer: 7.0

De Gouden Lijst: nieuwe jeugdboekenprijs

2009-07-12T05:00:00.000-07:00

De Gouden Zoen is niet meer. Leve De Gouden Lijst. Jeugdboekenauteur Ted van Lieshout maakte zojuist in het radioprogramma Opium bekend dat de vakprijs voor het beste 12+ boek van 2008 zo gaat heten. Een initiatief naar mijn hart omdat juist de boeken voor die leeftijdscategorie doorgaans interessant zijn en nogal wat van de auteur vragen. Onbegrijpelijk dat de Zoenen zijn afgeschaft. De Gouden Lijst lijkt een soort van waarderingsprijs te worden en of ie eenmalig is of vaker wordt uitgereikt: we zullen het zien. Als ik het goed begrijp, worden deze week nog de nominaties bekend gemaakt en krijgt de winnaar de prijs uitgereikt op 12 september tijdens de Middag van het Kinderboek in Amsterdam. Ook al een prijzenswaardig nieuw initiatief, dat voortkomt uit het rumoer na de wat bozige Annie M.G. Schmidt lezing van Sjoerd Kuyper in mei van dit jaar.

Er gebeurt weer wat in jeugdboekenland, dat is nodig ook. En misschien dat Allemaal willen we de hemel van Els Beerten in ons land dan eindelijk de eer krijgt die het toekomt. Zou de schrijver van dit blogje wel gelukkig mee zijn.

Ali wil niet zoenen met Fatima

2009-07-10T03:18:00.000-07:00

Mohamed Sahli - Blijf van me af!

Homoseksualiteit en jeugd- en kinderboeken: het blijft een hobbelig paadje. Er is het nodige uitgeprobeerd op dat gebied. Heel expliciet (Caja Cazemier) en heel impliciet (Aidan Cahmbers) en veel er tussenin (De Trimbaan van Imme Dros, De Bijenkoningin van Veronica Hazelhoff). Ted van Lieshout in het Nederlandse taalgebied de meester op dit gebied met zijn broeierige gedichten en het onvolprezen Gebr. Jongeren met homoseksuele gevoelens verslinden ongetwijfeld dit soort boeken en in dat opzicht kan je stellen: hoe meer, hoe beter.

Aan de andere kant is het een thema dat al snel vooral problematisch en al te duidelijk wordt behandeld en daardoor plat wordt. Net als seksualiteit zelf vergt homoseksualiteit de nodige sensitiviteit en creativiteit van schrijvers. Het kan wonderschoon zijn als het theatrale wordt vermeden en het poëtische wordt benaderd, om er maar eens een mooie zin aan te wijden.

En dan is er nu Blijf van me af! van Mohamed Sahli, de man van schrijfster Lydia Rood, het eerste boek dat hij in zijn eentje schrijft. Het gaat niet zomaar over homoseksualiteit, maar over de homoseksuele gevoelens van een Marokkaans jongetje. Dat kenden we nog niet. Ook nog eens een islamitisch jongetje, al speelt dat gegeven geen rol van betekenis, zijn afkomst brengt al genoeg met zich mee.

De twaalfjarige Ali kent homo vooral als scheldwoord, zijn vrienden houden er maar niet over op. Een personage van twaalf jaar is vrij jong voor dit thema maar Sahli doet dat knap. Ali is volstrekt geloofwaardig in zijn gevoelens en twijfels en begeertes. Wat Sahli heel knap doet is het beginnende gevoel van spanning beschrijven van de ontluikende seksualiteit. Eigenlijk is er nog helemaal geen sprake van seksualiteit maar van intimiteit: van de warmte van dat been tegen het jouwe.

Hun knieën raken elkaar. Knieën schrikken nergens van - tenminste, deze knieën niet.

En zoenen met meisjes is niet leuk, wat vinden die andere jongens daar nou zo geweldig aan.

Sahli kiest als decor een schoolexcursie naar de Hoge Veluwe waar Ali met zijn vrienden ontnsapt aan het museumbezoek en ze lekker door de bossen gaan crossen op hun fietsen. Tijdens het stoeien krijgt Ali het om meerdere redenen warm. Hij wordt min of meer gedwongen om te zoenen met Fatima om voor zijn vrienden de schijn op te houden. Maar hij kan het niet. Hij zit met zichzelf in de knoop. Wat is er nou precies aan de hand? Hoe met dat met zijn vrienden, met zijn ouders? Maar hij zwelgt ook weer niet in het probleem. Hij is vooral in de war, zoals de meeste jongens van die leeftijd in de war zijn over hun homoseksualiteit.

Sahli laat Ali niet ten onder gaan in eenzaamheid maar voert een empathische moeder op en Amir, een andere Marokkaanse jongen die het goed kan vinden met meisjes en Ali wel begrijpt. Het blijft allemaal wat in het midden maar ook weer niet. Sahli schreeft een gedurfde en ingetogen raamvertelling die niet uitblinkt in poetische taal maar wel een subtiele benadering kent. Het is geen probleemboek geworden, het thema wordt niet uitgeplozen en uitvoerig geanalyseerd maar stipt een gegeven aan: ook een Marokkaanse jongen kan homoseksuele gevoelens hebben. Waarvan akte!

Jaaps boekencijfer: 7.5

Kanshebbers op de gouden griffel (4)

2009-07-07T08:38:00.000-07:00

Agent en Boef - Tjibbe Veldkamp & Kees de Boer
Meneer Papier en zijn meisje - Elvis Peeters en Gerda Dendooven

Het is maar de vraag of we blij moeten zijn met zoveel Zilveren Griffel winnaars. Duidt het er op dat de kwaliteit zo groot is dat het noodzakelijk is zoveel prijzen uit te reiken? Of komt dat door het gebrek aan uitschieters? De twee hier beschreven boeken zijn best aardig en hebben kwaliteiten op het gebied van originaliteit en zeggingskracht maar om nou te zeggen dat ze duidelijk boven het maaiveld uitsteken. Om eerlijk te zijn: nee.

Agent en Boef is een feestelijk en grappig boek. Boef is een blij baasje dat op een vernuftige manier ontsnapt uit de gevangenis en op een sukkelige manier weer vast komt te zitten. Dezelfde goedmoedige en ongevaarlijke uitstraling als de Zware Jongens die vergelijkbare spelletjes spelen met Oom Dagobert. Boef neemt Agent in de maling via de lijmpot en vervolgens plakt iedereen en alles aan elkaar. De teksten zijn eenvoudig en doeltreffend maar niet echt spitsvondig. De tekeningen zijn geestig, er valt op iedere pagina voldoende te beleven. Een gezellig prentenboekje met leuke grapjes, zoals de kruiwagen vol tuinkabouters die omrolt. Maar voor een Zilveren Griffel is in mijn ogen net iets meer nodig.

Ja ja, deze Elvis Peeters is dezelfde als die van het in mijn ogen nogal controversiele en niet zo geslaagde boek WIJ. Hier gaat het over het derde deel uit een serie over een Papieren Man. In dit deel heft de man zijn eigen eenzaamheid op door een meisje uit te knippen. Om haar vervolgens weer eigenhandig om zeep te brengen vanuit zijn eigen beschermingsdrift. Lief en zielig maar niet ontroerend of pakkend. Het is een origineel en goed uitgevoerd boek maar voor mij niet veel meer dan een idee. Ik zal het niet snel weer ter hand nemen of aan kinderen voorlezen. Het is gewoon niet zo mooi en niet zo pakkend. Het tovert hoogstens een glimlachje. En het is vakmanschap, al dat knipwerk. Zeker waar er een soort Droste-effect optreedt. Maar dat maakt het nog geen echt geslaagd kinderboek.
Jaaps boekencijfers:
Agent & Boef - 7.5
Meneer Papier en zijn meisje - 6.5

Kilo's zwijgzaamheid

2009-07-02T09:55:00.000-07:00

Gerbrand Bakker – Juni

Interessanter dan Juni van Gerbrand Bakker zelf zijn de recensies over het boek. Het Parool begon en daarna volgden vrijwel alle grote kranten en bladen. Bijna fanatiek werd het de grond ingeschreven. Niet helemaal eensgezind want de Libelle vindt het prachtig en ook vooral niet- professionele literatuurliefhebbers zijn een stuk milder. Zelf kan ik me aardig vinden in de

uitvoerige bespreking van Jeroen Vullings in Vrij Nederland. Hij raakt net als ik tureluurs van de verschillende perspectieven. Het zijn er niet eens zoveel maar toch was het me meerdere malen niet duidelijk wie er aan het woord was en waarom. Het duurt zeker tot op een derde van het boek voordat ik er een beetje in zit. Alhoewel: de eerste paar bladzijden zijn fenomenaal. Daar ligt het perspectief bij de oude koningin Juliana, dat is dan weer niet te missen. Ze is op werkbezoek en op haar eigenzinnige, wat zeurderige, manier beschrijft ze mensen en gebeurtenissen. Genieten geblazen. Ging het maar zo door. Het is helaas alleen maar de aanzet tot een familietragedie. Het dochtertje van de Kaantjes is omgekomen op die bewuste dag dat de koningin het dorp bezocht. De bakker reed haar buiten zijn schuld aan en daarna is in vele levens niets meer het zelfde.

Net als in het Boven is het Stil opnieuw het platteland, moeizame familieverhoudingen en kilo's zwijgzaamheid, norsigheid en nukkigheid. Je moet er van houden en dat doe ik wel maar het valt allemaal wat minder op zijn plek dan in het vorige, zo bejubelde, boek. Weer een ouder op zolder, dit keer in het hooi. Weer homoseksualiteit tussen de regels door. Het is allemaal wel aardig maar het greep me niet echt. Volgens Jeroen Vullings is Juni 'literair een mislukking is'. Dat is nogal een statement en ik zou het niet voor mijn rekening willen nemen maar ik heb er dan ook niet voor geleerd. Bovendien vind ik het totaal oninteressant. Wat is dat nou voor pretentieus gezemel: een literaire mislukking. Een boek bevalt de lezer, is spannend, ontroerend, boeiend, prikkelend enzovoorts. Maar of het al dan niet literair gelukt is, het zou wat.

Bakker is een fascinerend mannetje. Ik lees zijn weblog (www.gerbrandsdingetje.nl) regelmatig, vaak lekker cynisch maar ook met veel oog voor detail en natuur. Beetje nurks en hoekig. Maar volgens mij is hij trouwens zo ijdel als de neten. Ik maakte hem eens mee op zo'n avond in de boekhandel en hij kreeg maar geen genoeg van de complimenten van de aanwezige leesclubdames. Logisch, zou ik ook hebben als schrijver. Doe je het toch voor. Maar toen hij later wat mompelend en niet al te geinteresseerd reageerde, tijdens een praatje dat ik met hem maakte, was ik natuurlijk verbolgen. Moet je bij mij niet doen. Ik sprak hem aan op Perenbomen bloeien wit, zijn eerste roman en destijds als jeugdroman gepresenteerd. Ook al met homoseksualiteit in 1 van de rollen. Mooi boek. Misschien moet hij dat maar weer eens doen: een jeugdboek schrijven.

Een poos geleden schreef ik hier uit te kijken naar de nieuwe Wieringa en de nieuwe Bakker. Ze vallen beide niet mee maar Gerbrand Bakker wint het toch ruimschoots. Dus als je moet kiezen tussen deze twee... Maar je kunt ook heel wat anders gaan lezen.

Jaaps boekencijfer: 6.7

Dag Bijenkoningin

2009-07-01T02:17:00.000-07:00

Veronica Hazelhoff 22 februari 1947 - 1 juli 2009

Lieve Veronica. Bedankt voor je prachtige boeken. Voor De Bijenkoningin en voor Veren. Voor de kennismaking met Maartje en met Mister P. En voor je vriendschap, al zagen we elkaar de laatste jaren niet meer. Zomaar eigenlijk. Net zoals we elkaar zomaar hadden leren kennen. Niet helemaal zomaar. Zoals de dingen in je boeken ook niet maar zomaar gebeurden. Het klikte direct.

We gingen regelmatig naar de film. Liefst zo B als mogelijk. Over rare vrouwen en onmogelijke liefdes. Of naar de schouwburg. De auto kon op het terrein geparkeerd met je gehandicaptenpas. Veel geroddeld, veel gelachen. Ondanks je pijn die er altijd was.

Dag lieve Veronica, dag Bijenkoningin.

Kanshebbers op de Gouden Griffel (3)

2009-06-25T05:15:00.000-07:00

Peter Verhelst, met prenten van Carll Cneut - Het geheim van de keel van de nachtegaal

Afgaande op de bekroningen van de afgelopen maanden, maakt dit boek met voorsprong de grootste kanshebber op de Gouden Griffel 2009. Het kreeg eerder ondermeer de Woutertje Pieterse Prijs en de Jonge Uil, niet de minste prijzen. Het is gevaarlijk om zo'n boek pas te lezen als het al zo gelauwerd is want dan zijn de verwachtingen hoger dan hoog. Maar vanaf het moment dat je Het geheim in handen hebt weet je dat het een bijzonder boek is. Prachtig vormgegeven, de bladzijden hebben gouden randjes en op ieder detail is gelet. Sla het op een willekeurige pagina open en je komt

Verhelst heeft het sprookje van Andersen over de Chinese nachtegaal in dit boek herverteld. Een klassiek verhaal over een keizer voor wie iedereen buigt, die onder de indruk raakt van het geluid van de nachtegaal. Nou wil het geval alleen dat de nachtegaal een vrij muizig grijs vogeltje is, qua uiterlijk niet in overeenstemming met het prachtige gezang. De keizer laat onderzoeken wat het geheim is van het gezang en bouwt het keeltje na in een gouden vogeltje om beide nachtegaaltjes te laten zingen. Maar dat gaat mis, het wordt een kakafonie en dat stemt de keizer treurig, en met hem het hele volk. De echte nachtegaaltjes voelen zich afgewezen. Een klein meisje uit een ver gelegen dorpje is de katalysator, zij klimt hoog in de bomen en heeft contact met de vogeltjes en zij weet hen weer aan het zingen te krijgen.

Ze zongen de zon uit de hemel

Ze zongen het ijs uit de Keizer

Ze zongen zijn tranen tot damp.

De teksten zijn zangerig en melodieus en heerlijk om voor je zelf of voor anderen hardop te lezen.
Peter Verhelst zet alle woorden op de juiste plek en is vooral sterk in de lichte ironie. Vooral daar waar hij de almacht van de keizer laat blijken.

"JA!", riepen de mensen. "JAAAA!!!!"
"MOOOOOOOOIE KEUZE VAN DE KEIZER!", riepen ze.
"Zo MOOOOOOI!"

Maar de kracht van dit boek zit vooral in de tekeningen. Vaak vrolijk en kleurig maar soms ook weer heel donker en duister en bijna somber. Daar waar de grijze nachtegalen zich in het bos verschuilen en je goed moet kijken om ze te zien. Soms hangen de prenten tegen de vervreemding aan maar Cneutt blijft net binnen de lijntjes van de realiteit.

Een prachtig boek. Om te krijgen en om cadeau te geven: een origineel geschenk. Maar misschien heeft het nu wel genoeg prijzen gehad.

Jaaps boekencijfer: 8.5

Vingeroefening

2009-06-24T00:06:00.000-07:00

Simon van der Geest – Geel Gras

Het is een nachtmerrie die veel kinderen hebben. Zelf kroop ik vroeger regelmatig uit bed om aan de deur van de woonkamer te gaan luisteren of mijn ouders er nog waren. Stel je voor dat ze me zomaar in de steek lieten.

Fieke zit er niet zo mee. Ze kruipt op een ochtend uit haar tentje op een camping in Frankrijk en dan blijkt het veldje leeg. Behalve een waslijn met twee rode theedoeken. Die zijn haar ouders ook vergeten, net als Fieke zelf. Blijkbaar zijn haar ouders nogal verstrooid. Er is alleen nog een gele plek in het gras, daar waar de caravan heeft gestaan. Fieke vindt het aanvankelijk wel vervelend en probeert haar ouders op te sporen maar dan komt ze het Nederlandse jongetje Jantwan tegen, die is weggelopen van zijn bedillerige moeder. Met hem beleeft ze een paar avonturen en uiteindelijk zijn papa en mama daar dan weer.

Geel Gras is het debuut van de jonge schrijver Simon van der Geest die tot nu toe vooral toneelstukken en verhalen voor kinderen schreef. Het verhaal begint veelbelovend waar Van der Geest de wat verwarde vader van Fieke beschrijft op de dag voordat hij zijn dochter vergat mee te nemen. Geestig en raak. De rest van het boek is vooral meer van het zelfde. Er is niet echt een idee dat consistent wordt uitgevoerd. Fieke is een grappig meisje, ze doet een beetje denken aan Otje, uit de boeken van Annie M. G. Schmidt, zoals sommige scenes ook zo in haar boeken hadden kunnen staan. Twee kinderen die zich verstoppen in een taart om er zich vervolgens voor een groot publiek op een acrobatische manier uit te bevrijden. M.G-eriger kan bijna niet.

Maar Van der Geest is nog lang geen Schmidt. Hij schrijft leuke korte scenes bij elkaar maar die maken nog geen boek. Met zijn stijl is niks mis. Hij gebruikt korte zinnen en vaak geestige dialogen die krachtig overkomen. Het probleem zit in de opbouw en het verhaal. Fieke is geen sterk uitgewerkt karakter, ze overtuigt niet, ze boeit niet, ze is niet geloofwaardig. En het verhaal heeft geen noodzaak en geen angel. Een meisje dat vergeten wordt en dat er niet echt om maalt. So be it.

Ik sluit niet uit dat Simon van der Geest ons ergens in de komende jaren gaat verheugen met een kwalitatief hoogstaande jeugdroman. Of zelfs een schrijver van belang wordt. Dan kunnen we zeggen dat Geel Gras een vingeroefening was. En niet meer dan dat.

Jaaps boekencijfer: 6.5

Kanshebbers op de Gouden Griffel (2)

2009-06-21T05:42:00.000-07:00

Edward van de Vendel & Floor de Goede – Opa laat zijn tenen zien – en andere stripgedichten

Stripgedichten, ze zijn nieuw en ze gaan zo:

Ik had – de kat – uit mijn klauwen laten vallen...
dus de kat werd kwaadEn hoewel een kat niet praat zei ik SORRY tegen hem...
“Maar laten we niet gaan staan mauwen met z'n allen...
we zijn tenminste groot.
We kunnen tegen een stootje”
“O ja?”
zei de kat
en haakte me pootje.

En daar dan plaatjes bij, van de kat die valt en pootje haakt. Edward van de Vendel schreef 21 gedichten en Floor de Goede hakte de verzen op in partjes en maakte er tekeningetjes bij die in stripvorm zijn afgedrukt. Het resultaat is verbluffend. Dat is vooral te danken aan Floor de Goede, die het beste uit zich zelf heeft gehaald in deze bundel. De Ik ben geen stripfanaat maar ben meteen fan van Flo. Hij had een dagelijkse strip in het AD maar die is wegbezuinigd en nu staat ie volgens mij niet meer in de krant. Jammer, er moet toch ergens een plekje voor hem te vinden zijn? De Goede's tekeningen zijn grappig en gevarieerd en hij heeft alle mogelijkheden van deze stripvorm met gedichten ten volle benut. Soms is 1 tekening genoeg, soms moet alles binnen de lijntjes, of juist er buiten of wordt het decor (stadsmuziek) de vorm. Ook het kleurgebruik is ondersteunend. Het blijven stripjes en dus vaak heel eenvoudige tekeningetjes maar er zitten ook echt mooie platen tussen zoals in Mijn zusje en mijn oma of Lek, die toevallig beiden over slecht weer gaan. De Goede kan blijkbaar goed een storm neerzetten.

De gedichtjes zijn soms een beetje treurig. Over een jongetje dat onder een boom zit te mokken omdat zijn bal vast zit in de takken. Wat leidt tot de briljante zin:

En als je nog eens durft te vragen – jochie heb je straf? – dan schreeuw ik – nee ik ben een voetbalvogel – en ik broed – van onderaf.

Of over het jongetje dat niet kan voetballen en alleen door zijn verschijning op het veld al een strafschop waard is. Kleine verhaaltjes en schetsjes die klinken als een klok. Niet allemaal even sterk of noodzakelijk en niet altijd vrij van dwangrijm maar Edward van de Vendel toont zich hier opnieuw de alleskunner. Het gevaar van zo'n schrijver die op veel levels kan schrijven (makkelijk, moeilijk, grappig, poetisch, serieus) is dat het niveau gaat lijden onder de grote productie. Maar dat is in deze bundel gelukkig niet het geval. De meeste gedichten blinken uit door de eenvoud, de kortste zijn ook nog eens de beste. Het titelgedicht over de tenen van Opa die in een strenge winter bevroren zijn, is een juweeltje. Het laatste regeltje is:
Ik tel ze en ik tel ze, en ik, kom maar niet aan tien. In dat zinnetje en dat plaatje komt alles bij elkaar wat deze bundel zo sterk maakt.

De gedichtjes gaan nog meer leven als je ze hardop voorleest en daarom is dit ook een uitermate geschikt als voorleesboek. Een erg leuke bundel dus. Pretentieloos, vakkundig en geestig: ik schoot regelmatig hardop in de lach. Hopelijk werkt het duo niet voor de laatste keer samen, ik wil meer!

Jaaps boekencijfer: 8.4

Kanshebbers op de Gouden Griffel (1)

2009-06-19T00:26:00.000-07:00

Dirk Weber - Duivendrop

De komende weken aandacht voor de zilveren boekjes (ah, wat een leuke knipoog naar de befaamde Gouden Boekjes die de komende tijd trouwens via de Albert Heijn) die kans maken op de Gouden Griffel die begin oktober aan de vooravond van de kinderboekenweek bekend wordt gemaakt. Twee van de tien zilveren griffelwinnaars zijn boeken van buitenlandse auteurs en die dingen niet mee.

Duivendrop van Dirk Weber is van de acht boeken de enige jeugdroman en moet concurreren met vooral prentenboeken. In de teksten op de omslag zijn woorden zwart en onleesbaar gemaakt. Woorden die slecht en zondig zijn en die Jubes niet mag lezen. Jubes woont letterlijk en figuurlijk achter een muur en eigenlijk wordt zijn hele leven gecensureerd. De mensen van zijn sekte vinden de buitenwereld slecht en willen die voor hem en de andere kinderen verborgen gehouden. Maar daarbij hebben ze niet op Alexander gerekend.

Het verhaal in Duivendrop wordt verteld door Alexander die met zijn ouders in een buurt woont die boven hun stand is. Moeder erfde het huis van een mevrouw in het verpleeghuis waar ze werkt en doet alle moeite zich aan te passen aan de nieuwe omgeving. "Mijn moeder is raar. Alsof ze een toneelspeelster is die een gewoon iemand speelt”, zegt Alexander. Hij is sensitief en een scherp observator. "Ik heb de mensen bij ons in de straat ingedeeld: tegen, voor en weet niet. De meeste zijn tegen. Ik hoor het aan de toon waarop ze praten en hoe die verandert als moeder en ik voorbijfietsen".

Via zijn vader komt Alexander in aanraking met duiven en als hij de trotse eigenaar van Blanche wordt, is hij verkocht. Blanche is een wat eigenzinnige duif die haar eigen weg gaat en wel achter de muur van Jubes weet te komen. Over het contact tussen de twee jongens gaat Duivendrop. Ze mogen elkaar niet ontmoeten en dus heeft de ontluikende vriendschap vanaf het begin een spannende lading. Beide jongens zitten op hun eigen manier klem in hun omgeving en breken er tijdelijk uit.

Jubes beseft maar al te goed dat de beperkingen die hem zijn opgelegd, nadelig kunnen zijn. “Als ik naar buiten had gekund, naar een dierendokter, dan was mijn duif misschien niet dood geweest”. Subtiel beschrijft Weber de dilemma's en twijfel van Jubel. Hij is niet boos en opstandig maar vooral nieuwsgierig, en dat gevoel is sterker dan de strenge regels. Hij wil niet naar buiten, zegt hij aanvankelijk maar hij wil natuurlijk niks liever. Ook Alexander wordt gedreven door nieuwsgierigheid, een eigenschap die door zijn moeder wordt afgekeurd. "Nieuwsgierig is dat je teveel tijd hebt", vindt ze.

Weber is een stilistisch zeer begaafd auteur. De dialogen zijn knap en precies goed, ieder woord staat op zijn plek. En hij blinkt uit in mooie zinnetjes als als: “'s morgens word ik wakker van de zinken voetstapjes van de duiven in de goot”.

Op Duivendrop is ook zeker wel wat aan te merken. Het verhaal is goed opgebouwd maar uiteindelijk niet evenwichtig genoeg. De nadruk ligt teveel op twee karakters waardoor beide onvoldoende uit de verf komen. Het is een klein verhaal en toch wil Weber nog te veel. De duiven, de sekte, een museum van overgewaaide spullen, een boek waaruit het schip toevallig in het dorp aanmeert, de rol van drop. Het zijn op zich allemaal boeiende gegevens maar Weber zou iets stringenter in zijn keuzes kunnen zijn. De sekte is misschien iets te heftig gekozen, een orthodox gereformeerd milieu had volstaan en genoeg aanknopingspunten geboden. Het is detailkritiek: juist bij zo'n mooi boek wil je dan weer dat alles klopt.

Dirk Weber is een jaloersmakende aanwinst voor de Nederlandse jeugdliteratuur die ook hoopvol stemt. Blijkbaar is het goed mogelijk na je veertigste te debuteren en nog succesvol te zijn ook. Zijn debuut Kies Mij! kreeg de Vlag en Wimpel en dit boek dus een Zilveren Griffel en wie weet nog meer.

Jaaps boekencijfer: 8.0

Carrie Slee doet gay en crazy

2009-06-16T11:57:00.000-07:00

Carrie Slee - Bangkok Boy

De boeken van Carrie Slee worden niet vaak gerecenseerd, ze worden des te meer gekocht en gelezen. Slee is dan misschien ingehaald door Francine Oomen als succesvolste kinderboekenauteur van Nederland, ze is nog steeds ongekend populair en ook dit boek ligt weer (niet gebruikelijk voor kinderboeken) in grote stapels in de boekhandel. Slee's eerste boek voor 16+-ers, dat was een hele opgave zegt ze en ze heeft er dan ook een half jaar over gedaan. Het maakte me nieuwsgierig en ik heb daarom na lange tijd weer eens een Slee gelezen.

Zestien plus betekent in de ogen van Slee blijkbaar dat er veel geneukt en gezopen moet worden. Na tien bladzijden is het promillage behoorlijk hoog en is de vleselijke gemeenschap al enkele malen geconsumeerd.

Het verhaal draait om Joep en Bo die al jaren een relatie hebben totdat Joep plotseling en zonder reden de verhouding opzegt, en verdwijnt. Bo komt er achter dat hij naar Thailand is gegaan, waar hij oorspronkelijk vandaan komt en reist hem samen met Anouk achterna. Alhoewel ze eerst nog even denkt dat hij gay is geworden omdat hij zijn spullen bij een homoseksuele vriend heeft neergezet. Dus moet hij wel gay zijn. Zelfs voor de hoofdpersonen uit dit boek een nogal naieve opvatting. Slee zegt onderzoek te hebben gedaan naar het taalgebruik van jongeren dus ze zullen het wel altijd over gay hebben als ze een homo bedoelen en heel vaak het woord crazy gebruiken.

Bangkok Boy valt niet mee. Ik wist dat Slee stilistisch niet zo vaardig is maar het is echt treurig. Ik had voortdurend de neiging om zinnetjes hardop te lezen. Omdat ze zo obligaat waren, of zo simpel of naief of simpelweg stompzinnig. Slee kiest voor een wisselend perspectief waarbij Bo ongeveer tweederde van de tijd aan het woord is. Bo is wisselend boos en verdrietig en vooral haar verontwaardiging komt tot vervelens toe terug. Van Joep is een wat evenwichtiger karakter gemaakt maar ook hij blijft vlak. De plot is van dik hout zaagt men planken en alleen het einde heeft dan nog iets van ontroering en subtiliteit in zich. Het boek is grof in de betekenis van niet verfijnd en niet zorgvuldig. Van een schrijver mag verwacht worden dat er is nagedacht over de taal. Waarom staat deze zin er en wat wil hiermee zeggen? Het lijkt er niet op dat Slee zich dit soort vragen vaak heeft gesteld. Bangkok Boy is een belediging voor jongeren van boven de zestien. Laat die maar lekker Joe Speedboot gaan lezen of voor mijn part Ronald Giphart.

Jaaps boekencijfer: zwaar onvoldoende

Het mooier maken dan het is

2009-06-15T10:39:00.000-07:00

Hilde Hagerup – Bijt!

De meestal krachttermen in Bijt! zijn in kapitalen afgedrukt. Dan gaat het van Godverklotekankermongolenshit, Kutkloteshitlul en Jesusfuckinghoerenporno. Recht uit het hart inderdaad en behoorlijk creatief bij vlagen. Vloeken als kunst. De Jonas in dit boek kan er wat van en ik begin er expres dit stukje mee omdat het zoveel over hem zegt. Zowel de creatieve en bijzondere manier waarop zich hij uit als de uitbarstingen die hij heeft. Jonas komt onverwacht uit de hoek en dan druk ik me mild uit. Hij is de jongen die tegen een nieuwe klasgenote zegt dat ze mooie tieten heeft. Die een leraar ervan beschuldigt op het web naar kinderporno te zoeken. Die op een tafel gaat staan en de raarste dingen roept. Een jongen met gedragsproblemen, met ADHD wellicht. Maar ook een jongen van wie de moeder gevangen zit omdat ze met drank op iemand heeft doodgereden. Binnenkort zit haar straf er op en dan zal duidelijk worden dat Jonas haar al die jaren heeft voorgelogen. Hij heeft helemaal geen vriendin, hij haalt geen goede cijfers en het gaat niet goed op school. Jonas heeft alles mooier gemaakt dan het is.

Hilde Hagerup heeft met Jonas een moeilijk te grijpen en te begrijpen karakter geschetst. Het blijft onduidelijk wat er precies met hem aan de hand is. Maar dat hij met zichzelf in de knoop zit en dat de werkelijkheid te ingewikkeld voor hem is, dat is evident. Het levert een boek op vol erupties. Tal van misverstanden, uitbarstingen, ruzies en pijnlijke situaties. Ongemakkelijk en hard. Hagerup doet geen moeite het mooier te maken dan het is. Een behoefte die Jonas wel heeft, nou ja behoefte, noodzaak eerder. Om te overleven, om overeind te blijven. Hagerup gaat veel kanten op en daardoor is Bijt! uiteindelijk wat onevenwichtig. Als een orkaan zonder middelpunt. Toch is de roman de moeite waard. Hagerup schiet uit de meest onverwachte hoeken op deze lezer. Het verhaal zindert en wervelt, het taalgebruik is verrassend en origineel. De gedachtensprongen, de terloopse opmerkingen, de absurde dialogen. Complimenten voor vertaalster Eva Gerlach want dit moet een lastige klus zijn geweest.

Bijt! Is weer echt zo'n Querido boek. Risicovol en bijzonder en het blijft nog even naijlen.

Jaaps boekencijfer: 7.3

Sjoerd Kuyper door uitgeverij aan kant gezet

2009-06-14T05:22:00.000-07:00

Nieuw Amsterdam heeft schrijver Sjoerd Kuyper aan de kant gezet, schrijft collega Ted van Lieshout op zijn website. Kuyper sprak ruim een maand geleden de Annie M. G. Schmidt-lezing uit waarin hij vooral kritiek had op de manier waarop uitgevers met jeugdboekenauteurs gaan en op het beloningssysteem. De lezing zorgde voor nogal wat rumoer waarover ik eerder schreef. Volgens Van Lieshout heeft Kuyper van de directie van Nieuw Amsterdam te horen kreeg dat de samenwerking niet wordt voortgezet. Kuyper is een veelgelezen auteur en onder andere bekend van zijn verfilmde boek Het Zakmes en de serie over het jongetje Robin.

Van Lieshout schrijft nu zelf in dubio te staan omdat Nieuw Amsterdam ook zijn uitgever is. Hij publiceert op zijn website de mail die hij aan de directie waarin hij de vraag stelt of het inderdaad om een sanctie gaat. Van Lieshout vraat zicht af: kan ik als schrijver blijven bij een uitgeverij die een collega straft voor het geven van zijn mening?

Nieuw Amsterdam is een grote uitgeverij die onder andere de boeken van Mart Smeets en Hugo Borst uitgeeft maar ook een redelijk uitgebreid jeugdboekenfonds heeft waarbij Kuyper en Van Lieshout de bekendste en belangrijkste auteurs zijn.

Vliegen naar de vrijheid

2009-06-11T07:12:00.000-07:00

Eion Colfer – Airman
Marc van Velzen – Airtime

Twee jeugdboeken die je niet direct bij Querido zou verwachten. De uitgeverij staat bekend om de wat meer literaire jeugdboeken en schrijvers die het vooral van stijl moeten hebben. Colfer is bekend van zijn serie boeken over Artemis Fowl, een begaafde jonge crimineel. Boeken waarin elfen en dwergen opduiken en magie een grote rol speelt. Die reeks is trouwens niet door Querido uitgegeven. Airman kent wat minder magie en is veel meer een heldenroman waarin de jonge Conor Broekhart met verve de hoofdrol vertolkt. Zijn vader werkt in een voorname positie aan het hof van de koning en vanaf zijn geboorte, in een luchtballon, is Conor in de ban van vliegen. De jonge held is uiteraard verliefd op de prinses en lijkt een prachtige toekomst tegemoet te gaan. Gelukkig treedt er rampspoed op en Conor zit jaren in een soort strafkamp. Hij weet te ontvluchten en via zijn uitvindingen en vliegkunsten komt het eind toch nog al goed. Een lekker spannend leesboek. Colfer strooit de avontuurlijke verwikkelingen in het rond als waren het pepernoten. Een klein bezwaar is dat hijs soms iets te uitvoerig in de beschrijving schiet waardoor het tempo er een beetje uitraakt. En dat goed en kwaad wel heel erg duidelijk benoemd worden. Een ouderwets lekker spannend jongensboek, al zullen meiden er zeker ook plezier aan kunnen beleven, dat voor dit genre opvallend goed van stijl is. De moraal van het verhaal is uiteindelijk dat vrijheid soms letterlijk bevochten moet worden. Vliegen is daar het ultieme symbool van, zeker in de tijd waarin het boek zich afspeelt waarin het vliegtuig nog moet worden uitgevonden. Uiteindelijk beklijft vooral de heldenrol van Conor: wat een kanjer, die jongen kan alles en is nog eens van vlees en bloed ook. Hij is wel heel erg perfect, maar dat hoort nou eenmaal bij een held.

Vliegen wil ook de hoofdpersoon in Airtime van Marc van Velzen. Sebastiaan voelt de ultieme vrijheid als hij op zijn BMX door de lucht zweeft. Van Velzen hinkt op vele gedachten in dit boek dat een teleurstelling zal zijn voor de BMX-liefhebbers. Slechts een enkele keer weet de auteur de magie van het fietsen onder woorden te brengen en taal te vinden die dit soort stuntwerk bijzonder maakt. De nadruk ligt uiteindelijk ook niet op fietsen maar op de moeite die de hoofdpersoon heeft om zich een plekje in zijn nieuwe omgeving te verwerven. Sebastiaan verhuist van het platteland naar de stad verhuist en zijn draai niet kan vinden. Vooral niet omdat zijn klas getiraQuerido nniseerd wordt door Jort, een jongen met een te groot ego, waar iedereen naar luistert. Behalve Sebas natuurlijk en de twee voeren een strijd uit, die uiteindelijk bijna over leven en dood gaat. Het verhaal rammelt aan alle kanten: de karakters zijn ongeloofwaardig en slecht uitgewerkt, de ontwikkelingen zijn voor een groot deel onlogisch. Natuurlijk kunnen kinderen hard en opportunistisch zijn maar juist in deze leeftijdscategorie ligt het allemaal net wat subtieler. Er is kortom weinig bijzonders te beleven aan dit boek. Rest de vraag wat een uitgeverij als in deze schrijver ziet?

Jaaps boekencijfers:
Eion Colfer: 7.5
Marc van Velzen: 4.5

Lange titels maken kans op de Gouden Griffel

2009-06-08T06:02:00.000-07:00

De tien kanshebbers op de Gouden Griffel zijn vandaag bekend gemaakt. Blijkbaar vallen lange titels in de smaak. Alleen Sneeuw van Komako Sakai en Duivendrop van Dirk Weber zijn titels van 1 woord. De andere titels zijn lang, langer langst. Een Heel Kleine Geschiedenis van Bijna Alles (Bill Bryson), Een Halve Hond Heel Denken (Joke van Leeuwen) Het Geheim van de Keel van de Nachtegaal (Peter Verhelst) springen er uit. Verder nog genomineerd en daarmee automatisch verzekerd van een Zilveren Griffel: Spin Op Sokken (Ted van Lieshout), Ballade Van De Dood (Koos Meinderts en Harrie Jekkers), Meneer Papier en zijn Meisje (Elvis Peeters, ja die van dat merkwaardige boek WIJ, dat ik hier eerder besprak), Agent en Boef (Tjibbe Veldkamp) en Opa Laat Zijn Tenen Zien (Edward van de Vendel).

Het Geheim van de Keel van de Nachtegaal won al meerdere prijzen waaronder recent De Jonge Uil, dus die kan als grootste kanshebber worden aangemerkt. Ik moet toegeven dat de meeste boeken me (nog) niet zo bekend zijn maar daar gaat uiteraard verandering in komen. Al zitten er nogal wat prentenboeken tussen en daar ligt niet mijn primaire interesse.

De winnaar wordt op 6 oktober bekend gemaakt aan de vooravond van de kinderboekenweek die dit jaar over eten gaat en als motto Aan Tafel! heeft. Dat spreekt me dan wel weer erg aan.

Het wordt een zware zomer

2009-06-07T11:19:00.000-07:00

Eshter Verhoef - Erken mij
Hakan Nesser - De zomer van Kim Novak

Het is trhillermaand en dus krijgen we een geschenkje; altijd leuk natuurlijk. Maar net als met het traditionele boekenweekgeschenk wreekt ook hier zich de lengte. Een werkje van 90 bladzijden waarin een thrillerverhaal zich moet ontvouwen. Maar ik vermoed dat als Verhoef hiervoor 200 bladzijden had gekregen, het ook niet veel was geworden. Het leest wel lekker weg, het is ook wel een beetje spannend maar het ligt er allemaal zo duimendik bovenop. Een psycholoog die een weekend weg gaat met de onzekere cliente. Alle eigenschappen van een psycholoog worden uitvergroot en de cliches van een onzekere vrouw die zichzelf tegen komt in het leven (erken mij toch, zie mij toch staan, ik mag er zijn), zijn niet te tellen. Het ligt er allemaal duimendik bovenop. Alles ten bate van de plot die maar niet verrassend wil zijn. Er volgt nog een soort extra plotje, een onthulling op de laatste pagina, die op de lachspieren werkte en het verhaal nog verder naar beneden haalde. Leuk voor in de trein: Hilversum-Utrecht vice versa en je hebt het uit.

De Detective en Thrillergids van de VN is er ook weer, de 30e en maar liefst 646 recensies. Altijd leuk die sterren, zeker de recensies van boeken die maar 1 of zelfs geen ster krijgen, leveren vermakelijke literatuur op. Ik vraag me opnieuw af waar die voorliefde van Vrij Nederland voor thrillers vandaan komt want de rest van het jaar blijkt er weinig van. Het blad heeft sowieso minder aandacht voor boeken dan vroeger met de roemruchte Republiek der Letteren en de rubriek waarin veel jeugdboeken werden besproken: De Blauw Geruite Kiel. De thrillergids is geschikt om bij de hand te houden maar uiteraard niet zaligmakend.

De twee thrillers die ik meehad op vakantie, bleken beide maar twee sterren te hebben. De Paleisraad van Stephen L. Carter en De zomer van Kim Novak van Hakan Nesser. Had ik nou toch maar beter naar die collega geluisterd die al weken roept dat ik De infiltrant van Dennis Lehane moet lezen want dat boek is een van de tien nieuwe boeken die met het maximale aantal van 5 sterren wordt beloond. Ik laat me niet weerhouden door de sterretjes en lees eerst het boek van de mij onbekende Nesser. Hij blijkt al een hele reeks boeken over rechercheur Van Veeteren te hebben geschreven waarvan hij erg bekend is. Niet bij mij dus. Ook over Kim Novak moest ik even nadenken maar dat was die mooie actrcie die in de jaren 50 onder andere bekend werd door Vertigo.

Volgens VN is dit boek niet echt spannend en dat is de spijker op zijn kop maar niet echt een groot bezwaar. Misschien wel als je het met een trhiller-brilletje op leest. Mijn bril heeft een jeugdboekenlens en die focust direct op dit boek, zeker op het eerste deel waarin de zomer van twee adolescenten wordt beschreven. Het Verschrikkelijke is gebeurd, dat weten we meteen al en de hoofdpersoon Erik kijkt terug op die zomer in het familiehuis aan het water. Mooi sfeervol en verstild beschijft Nesser een zwoele zomer die zindert van van alles en waarin dus ook een moord plaatsvindt. Toch is die moord niet het belangrijkste. Het gaat vooral over vriendschap, geheimen, eenzaamheid en ontluikende seksualiteit: de dingen die in de puberteit zo van belang zijn. Het wordt een zware zomer, zegt de vader van Erik, en daar heeft hij groot gelijk in. Het zindert van zwaarheid en toch is het een lichtvoetig verhaal door de knappe dialogen en de subtiele humor. De manier waarop de twee jongens over hun ouders (Eriks moeder is terminaal, Edmunds moeder zit in een afkickkliniek) spreken, of vooral niet spreken is beklemmend. Er wordt vooral heel veel niet gezegd.

In deel 2 is de moord gepleegd en in deel 3 wordt er tig jaren later op de hele affaire terug gekeken. Daar wreekt zich het ontbreken van echte spanning inderdaad maar heel vervelend wordt het niet. Lekker boek voor tussendoor en misschien 2, 5 sterretje, maar de VN doet niet aan halfjes. Mieke van der Weij is het trouwens met me eens, of ik met haar, lees ik in haar recensie in de NCRV-gids die binnenkort hier ook te zien zal zijn.

Jaaps boekencijfers:

Esther Verhoef 5.4

Hakan Nesser: 7.0

Ajaxfans naakt de polder in

2009-06-07T04:46:00.000-07:00

Hans van der Heijde - De Republyk

Voor wie erg geschrokken is van de winst van de PVV bij de Europese Verkiezingen deze week, is dit boek een aanrader want dan blijkt: het kan altijd nog weer erger. We mogen tenminste hopen en aannemen dat de gebeurtenissen in De Republyk niet ons voorland zijn. De achterflap geeft het aardig weer: 'een vitale, sterk gecomponeerde en bij vlagen hilarische roman over de opkomst en ondergang van een Vrije Friese Republiek, van begin tot eind boeiend, geloofwaardig en - in een tijd waarin in Nederland de kloof tussen burger en politiek wordt gedicht met plat, nationalistisch exclusivisme - ook uiterst actueel '.

Prima notendopje en zeker voor een geboren Fries en sc Heerenveen-fan, zoals ik, een nieuwsgierig makende omschrijving. Het leek me een statement om het boek op vakantie in de provincie Limburg te lezen. De Vrije Friese Republiek ontstaat uiteindelijk naar aanleiding van rellen die met voetbal te maken hebben: erg amusant beschreven. Niet zo heel realistisch maar dat geeft niet. Friese fans zorgen ervoor dat Ajacieden de provincie niet binnenkomen en jagen ze zonder hun kleren de polder in. Heerenveen wint daardoor de beker (wel weer heel realistisch, ik droom nog iedere nacht over de penalty van Sibon) maar die wordt ze weer uit handen genomen door de KNVB. Dan zijn de rapen gaar en is de boel niet meer tegen te houden. Friesland wordt onafhankelijk. Van der Heijde beschrijft daarna uitvoerig en soms wel erg gedetailleerd, en ook wat sophisticated en met ietwat te veel kennis van het Latijn, de tot stand koming van een nieuwe democratie. Een dichter met de naam Sybe Sybesma neemt het voortouw en laat zich inspireren door het oude Athene. Het leidt tot interessante bespiegelingen over democratie, het volk en de wil van de meerderheid. Allemaal enorm actueel maar doordat het op de situatie in Friesland is geschreven, en een afsplitsing toch echt niet aan de orde is, blijft het een zelfstandig verhaal dat niet ingehaald wordt door de tijd.

Het boek is feitelijk het relaas van de assistent van Sybesma. Na een wat zakelijk beschreven ouverture, weeft hij het persoonlijke verhaal van deze jongeman, die door het uitroepen van de republiek uit zijn depressie raakt, er vakkundig doorheen en dat geeft het boek een extra dimensie.

Alhoewel de auteur aangeeft dat alle kenmerken en uitspraken van de personages aan zijn fantasie zijn ontsproten, haalt hij toch wat merkwaardige strapatsen uit door bestaande mensen herkenbaar naar voren te komen (o.a. Ed Nijpels, oud-burgemeester Loeki van Maaren en 'Mart Sleets'). Opvallend is vooral dat de man om wie veel draait in dit boek, dichter Sybe Sybesma, echt heeft bestaan, en pas een dikke twintig jaar geleden is overleden. Voor mij voegt dat niet veel toe en is het eerder verwarrend.

Ook voor niet-Friezen een uitermate interessant boek. Volgens mij heeft het boek nog niet zoveel aandacht gehad maar dat is onterecht. Ook wel prettig want daardoor was ik niet beinvloed of vooringenomen en heb ik geheel op eigen kracht een mening kunnen vormen en op die manier is zo´n boek ook echt een verrassing. Het is erg goed geschreven en die term vitaal van de achterflap klopt, al zou ik nooit op dat woord zijn gekomen. Ook hilarisch, boeiend en actueel zijn de juiste bewoordingen. Geloofwaardig is het allemaal wat minder. Het loopt op het eind aan alle kanten uit de hand maar dat maakt het boek er niet minder om. Helemaal gierend uit de klauw loopt het verhaal niet en dat is op zich een wonder.

Het is interessante kost voor mensen die geinteresseerd zijn in de werking van democratie en populisme. Alle goede bedoelingen ten spijt, wint het nationalisme uiteindelijk en dat was geenszins de bedoeling. De afkeer van de Haagse minachting zet zich uiteindelijk om in een gevoel van heimwee naar het rood-wit-blauw. Democratie valt nog niet mee.

Een bijzonder boek van een onbekende schrijver, Hans van der Heijden publiceerde hiervoor alleen een verhalenbundel. Ik zou zeggen: it giet oan, kopen en lezen dit boek.

Jaaps boekencijfer: 8.8

Gezeur over eten

2009-05-29T04:25:00.000-07:00

Milou van der Horst - Zwaartekracht

Anorexia is een rotziekte en daarmee is dit tweede boek van Milou van der Horst aardig samengevat. Haar debuut heette Mijn allerliefste vijand, een goed gevonden titel, net als Zwaartekracht. Jammer van de stickertjes die de lezers aangeven dat het hier om een 'hartverscheurend boek over anorexia' gaat. Ach hartverscheurend, het is gewoon een rotziekte die veel eenzaamheid, onbegrip en ellende voor zowel de zieke als de omgeving met zich meebrengt. Ik ben enkele jaren opgetrokken met een meisje dat een vrij ernstige vorm van anorexia had en dus behoorlijk ingewijd in het fanatisme, de manipulatie en de ongelooflijke kracht die deze aandoening met zich meebrent. Milou van der Horst wordt binnenkort pas 17 maar heeft al een heel verleden op dit gebied achter de rug. In haar eerste boek beschreef ze de opnames en de ziekte, in Zwaartekracht gaat het over periode daarna, waarin ze weer thuis woont en naar school gaat. Dat valt allemaal niet mee en dat zullen we weten ook. Van der Horst beschrijft de belevenissen van Femke en haar alter ego Femke 2 (het stemmetje in haar hoofd dat te kennen geeft dat ze dik is, dat ze niks mag eten enz.) minitieus en opvallend is daarbij vooral de koppigheid en de hardnekkigheid. Ondanks dat het beter met Femke gaat, staat haar leven nog voor een groot deel in het teken van eten. Alleen al van het feit dat andere mensen zien eten, raakt ze in paniek: op school is dan ook een kamertje waar ze kan eten onder toezicht van haar moeder die hiervoor speciaal langskomt. De angst is af en toe schrijnend: Femke heeft vooral heel moeite met sociale contacten.

Van der Horst schrijft vaardig, zeker gezien haar leeftijd. Maar daar is dan ook alles mee gezegd. Het is een rechttoe-rechtaan boek met veel herhalingen en voortdurend gezeur en gemier over eten. Dat hoort nou eenmaal bij anorexia. Het is hardnekkig, het is repeterend en het is feitelijk ook gezeur, maar daar koopt iemand die die ziekte heeft allemaal niks voor. Een prominente rol is er voor de ouders van Femke (lees Milou?) die bewonderingswaardig veel geduld hebben en haar met alle zorg en liefde omringen.

Een boek dat net iets uitstijgt boven zomaar een boek over een ziekte en zeer geschikt is voor mensen die in hun omgeving iemand met anorexia kennen. En een stuk beter dan de Pro-Ana sites en veel meer in de lijn van Proud2beme dat deze week is gelanceerd als tegenwicht daarop.

Jaaps boekencijfer: 6,5

Uit de tas gerold

2009-05-28T10:47:00.000-07:00

Tommy Wieringa - Caesarion

Wilde ik dinsdag op de terugweg vanuit Den Haag Caesarion van Tommy Wieringa lezen, was het weg. Ik was op tweederde en wilde het graag zo snel mogelijk uit hebben om aan een volgend boek te kunnen beginnen. Maar het was dus weg. Ik denk dat het uit mijn tas is gerold toen ik zat te werken in de Koninlijke Bibliotheek. De tas viel namelijk om dus dat is een waarschijnlijk scenario. Heel wat waarschijnlijker dan het scenario van Caesarion zelf. Wat een tegenvaller en wat een oervervelend boek. En hoewel het niet mijn gewoonte is om boeken onuitgelezen te laten, voel ik geen enkele aandrang een nieuw exemplaar te kopen. Ik ben het verhaal al zo'n beetje vergeten. Het kwam wel net een beetje op gang, maar op pagina 240 van de plm. 360 is dat rijkelijk laat. Een zoon die van alles heeft uit te zoeken met zijn moeder die porno-actrice is en zijn vader die er merkwaardige kunstopvattingen op nahoudt en het liefst bergen in laat storten. Het vermocht me geen moment te boeien en misschien is het boek niet toevallig bij me weggelopen. Ik werd er steeds kribbiger en chagrijniger van. Het is misschien goed geschreven, het is verder vooral bloedstollend saai en oninteressant. Het zou me wat, die hoofdpersoon. Hij neuzelt en denkt en kwaakt maar voort en Tommy heeft enorm zijn best zitten doen er literatuur van te maken. Met een grote L.

Met Joe Speedboot heeft Tommy Wieringa een van de origineelste en boeiendste boeken uit de Nederlandse literatuur van de afgelopen tien jaar afgeleverd. Dat grote leesplezier had ik niet opnieuw verwacht maar een fractie ervan was voldoende geweest. Casesarion slaat wel heel erg door naar de andere kant en ik kan me niet voorstellen dat dat in de resterende bladzijden nog goed was gekomen. Misschien beleeft de schoonmaker van de KB er toch genoeglijke momenten mee.

Niet uitgelezen, geen boekencijfer dus. Is voor iedereen beter.

De zweetvoetenman vecht terug

2009-05-24T03:39:00.000-07:00

Anke Kranendonk - Daar gaan we weer

De puberteit is een doolhof vol voetangels en klemmen. Als je ouders dan ook nog eens in de war zijn, valt het helemaal niet mee. De moeder van Sean - spreek uit Sjon - zit in de overgang en zijn vader heeft een moeilijke schildkier en een hernia. Tel daar een pianospelende oudere zus en een veel te druk broertje bij op en het drama is compleet. Vindt Sean tenminste, en zijn boetseerder Anke Kranendonk ook. Sean doet een beetje denken aan Adrian Mole van zijn geheime dagboeken. Een puberjongen die worstelt met de wereld om hem heen. Met zijn ouders, zijn eigen lichaam, zijn vriendschappen, seksualiteit en niet in de laatste plaats die stomme school.

Een eenvoudig gegeven waar boeken over vol geschreven zijn en waar aan dit boek van Kranendonk niet bijster veel toevoegt vooral omdat ze er niet in slaagt een originele invulling aan het gegeven te gegeven. Daardoor wordt het een herhaling van zetten. Ruzies in het gezin, onbegrip, niet uit bed kunnen komen: het is niet heel slecht beschreven maar de irritatie en verveling slaan halverwege toe. Sean is aanvankelijk levensecht maar begint dan een ouwe zeursok te worden die op alles 'holy mac' zegt en van wie je inderdaad denkt: gaan we weer. Daar kan tegen in gebracht worden dat de pubertei dan ook een langdradige en neuzelige periode is en dat pubers inderdaad zeursokken zijn. Maar dan honderd keer liever het nihilistische geneuzel van Adrian Mole.

Kranendonk kan beter en had hier veel meer uit kunnen halen. Dat blijkt uit sommige hilarische passages waarin Sean in de klas vertelt wat hij in de krant heeft gelezen. Bijvoorbeeld over de zweetvoetenman die door de rechter is veroordeeld maar het er niet bij laat zitten. Of de scenes waarin Sean met een odol, een ontzettend dikke ochtendlul, wakker wordt en zich uiterst ongemakkelijk voelt. Ook de opmerkingen over 'mooi van C & A' waarmee Sean zijn klasgenoten aan het lachen krijgt, zijn vaardig opgetekend. Daar laat zich het schrijftalent van Kranendonk zien.

Daar gaan we weer is een minder geslaagde poging het leven van een puber te beschrijven. Sean is een sjabloon, zijn vrienden (De Beugel en Daan) en de onvermijdelijke slimmerik en nerd van de klas zijn dat ook. De gekte, de speelsheid en het verkeerde been, waarover Sjoerd Kuyper het deze week had: ze zitten ergens wel verscholen maar het komt in dit boek niet uit de verf.

Jaaps boekencijfer: 5.8

Rumoer in kinderboekenland

2009-05-23T02:41:00.000-07:00

Klein rumoer in kinderboekenland gistermiddag op de jeugdboekenafdeling van boekhandel Broese-Kemink:
"Mama, dan ga ik de auto wassen"
"Alweer?"
"Ik doe het meteen morgen, heb het al met papa afgesproken - mag ik alsjeblieft dit boek"
"Wat zal die auto schoon worden"
"Mag het mama, toe nou. Ik wil echt heel graag dit boek"
Mama zucht en geeft haar pinpasje af. Ze ziet mijn grijns en ik zeg dat ze het slechter had kunnen treffen met haar kinderen. Dan houdt de dochter een boek in de lucht: "Mama, mag ik deze, alsjeblieft".
Nee, ze hebben geen twee auto's, lacht ze me toe.

Groter rumoer in kinderboekenland na de Annie M.G. Schmidt-lezing van Sjoerd Kuyper. Goed dat de in verhouding nogal bescheiden jeugdboekenschrijvers de trom roeren. Kuyper krijgt veel bijval op weblogs en vandaag in de brievenrubriek van De Volkskrant. Het gaat om aandacht en om geld. Altijd jammer maar vast en zeker terecht. Uitgevers denken steeds commercieler en verwaarlozen de jeugdboekenauteur. Was ik net van plan serieus werk te maken van het schrijven van een jeugdboek. Gaat de zilvervloot dus ook niet mee binnenvaren.

Maar wel een kansje om in de gouden koets te komen. Kuyper stelt voor om de Theo Thijssenprijs om te zetten in de P.C. Hooftprijs voor Jeugdliteratuur en de winnaar ervan op Prinsjesdag mee te laten rijden in de gouden koets. Waarmee Kuyper maar wil zeggen: kinderboekenschrijvers moeten hun status heroveren. Zwaaien naar de kinderen maar niet voor ze buigen. De gekte, de speelsheid, de lol en het verkeerde been moeten terug. Misschien ga ik toch die poging maar wagen.

Alles heeft met alles te maken

2009-05-21T04:26:00.001-07:00

Wally Lamb- Vleugelslag

Eric Harris en Dylan Klebold schoten op 20 april 1999 12 studenten, een docent en zichzelf dood, vorige maand tien jaar geleden dus. Op de wikipedia staat het Columbine-drama uitgebreid beschreven, het is dan ook misschien 'de moeder aller schoolshootings', als ik dat zo oneerbiedig mag zeggen. De eerste grote en vele zouden volgen. Columbine heeft al eerder als inspiratie gediend voor kunstenaars en leverde DBC Pierre in 2003 zelfs de Bookerprize op voor de zwartgallige maar ook wat warrige roman Vernon God Little. Veel meer in druk maakte de film Elephant van regisseur Gus van 't Sant. En nu is er dan Vleugelslag van de Amerikaanse auteur Wally Lamb.

Lamb was een niet al te bekende auteur tot dat Oprah Winfrey hem met haar boekenclub omarmde en sindsdien gaan zijn boeken als warme broodjes en heeft de schrijver een sterrenstatus.

Vleugelslag is niet losjes gebaseerd op Columbine maar eerder bijna documentair: de werkelijke namen van daders en slachtoffers worden gebruikt. Lamb legt in een nawoord uit dat hij daardoor hoopt niet het lijden van de nabestaanden te hebben vergroot maar op een bescheiden manier inzicht te hebben gegeven zodat een toekomstige tragedie kan worden voorkomen. Hulde voor het nawoord trouwens, Lamb legt uit hoe de roman tot stand is gekomen, hij kwam moeilijk op gang, en hoe hij te werk is gegaan (veel onderzoek). Dat nieuwe schietpartijen door dit boek worden tegengegaan lijkt me trouwens sterk. Het boek geeft meer helderheid over de psychologie van de slachtoffers, vooral de overlevenden, dan de daders. Wat ook direct het grote verschil is met eerder genoemde uitingen waarin de focus meer bij de schutters lag. De roman is verder trouwens niet documentair maar zeer realistische fictie.

Het verhaal in het kort: Caelum Quirk en zijn vrouw Maureen geven les op de Columbine High School. Terwijl Caelum terug is in zijn geboortestreek voor de begrafenis van zijn tante, vindt de schietpartij plaats. Zijn vrouw Maureen is ooggetuige maar weet te overleven door zich op te sluiten in een kast. Daarna is niks meer hetzelfde in het leven van Maureen en Caelum. Het trauma van Maureen is enorm en heeft grote gevolgen, ze komt uiteindelijk zelf in de gevangenis. Caelum keert terug naar zijn geboortestreek waar hij ingrijpende ontdekkingen doet over zijn eigen verleden. En zo gebeurt er nog een heleboel en het is allemaal even belangrijk en noodzakelijk om deze roman tot deze roman te maken.

De titel Vleugelslag heeft te maken met de chaostheorie. U weet wel: die vlinder die met zijn vleugeltjes klappert op de Fillipijnen waardoor er een aardbeving in Italie ontstaat. Alles heeft met alles te maken wil Lamb maar zeggen. Heden, verleden en alles wat daar tussen in gebeurt. Een beetje pretentieus wellicht want de directe gebeurtenis op Columbine is de basis voor de roman, en kan niet bepaald een vleugelslagje genoemd worden. De ontwikkelingen die daardoor op gang komen zijn een directe gevolgtrekking van het schooldrama.

De chaostheorie is misschien meer van toepassing op de structuur en inhoud van de roman zelf waarin ook alles met alles te maken lijkt te hebben. Lamb doet dat met grote inventiviteit en vernuft. De verschillende verhaallijnen, perspectieven, zijpaden en gebeurtenissen komen steeds weer bij elkaar. Het is teveel om op te noemen en het zou eigenlijk moeten gaan duizelen maar dat doet het (net) niet. Wel even de kop erbij houden als het over het verleden van Caelum gaat maar uiteindelijk komt alles op zijn pootjes terecht. De eerste helft van deze roman is virtuoos, rond pagina 100 vindt de schietpartij plaats en daarna is het honderden pagina's de adem inhouden. De posttraumatische stress is pijnlijk en invoelbaar beschreven en komt extra aan door wat er recent in Apeldoorn is gebeurd. Ook heel overtuigend zijn de passages in de vrouwengevangenis waar Maureen terecht komt. Lamb weet daar het een en ander van omdat hij schrijfcursussen aan vrouwelijke gedetineerden geeft.

Een pil van bijna 700 pagina's maar geen moment vervelend of verlangend naar het einde. Integendeel. JaapLeest sluit zich bij tante Oprah aan. Een klasseschrijver, deze Wally Lamb. Tenminste in dit boek. Als er tijd is, ook maar eens zijn vorige romans (Walvismuziek en Vergeef me) lezen. Dit boek is in ieder geval een aanrader voor de vakantie: het gaat ergens over en je wilt doorlezen, of je nou in Park Lepelenburg zit of aan het strand op de Malediven ligt.

Heb ik al eens eerder een 9 gegeven? Nee, nou bij deze dan.

Jaaps boekencijfer: 9.0

Al dan niet op de hurken

2009-05-14T02:41:00.001-07:00

Bregje Boonstra - Wat een mooite. Hoogtij in het kinderboek in acht portretten.

Bregje Boonstra was jarenlang boekenrecensent van NRC en de Groene Amsterdammer en voor mij persoonlijk een voorbeeld. Ze weet veel en ze schrijft haar kennis en oordeel op een afgewogen manier op. Ze hoort bij de grand old ladies van de Nederlandse jeugdboekenkritiek, samen met bijvoorbeeld Joke Linders. Boonstra's magnum opus is nu verschenen, een boek met acht portretten van Nederlandse jeugdboekenauteurs die volgens haar het verschil maakten. Met de nadruk op maakten want volgens Boonstra ligt er een periode van hoogtij achter ons, in de laatste twee decennia van de vorige eeuw, en staan de opvolgers van kwalitatief hoogstaande jeugdboekenauteurs niet bepaald te dringen. In Vlaanderen nog meer dan hier bij ons en dat is een terechte constatering.

Al blijft de eeuwige discussie wat een jeugdboek tot een interessant en bijzonder jeugdboek maakt. Is dat de thematiek en de taal en vooral: hoe belangrijk is de mening van kinderen. Is de schrijver zich tijdens het schrijven bewust van het feit dat hij of zij voor kinderen schrijft en in hoeverre gaat ie dan op de hurken? Een terugkerend item is ook het al dan niet aanwezige minderwaarheidigheidscomplex. Zijn jeugdboekenschrijvers eigenlijk auteurs die het niet aandurfden om een roman voor volwassen te schrijven? Of kunnen ze het eenvoudigweg niet?
Het zijn vragen die allemaal voorbij komen in deze mooie bundel die de titel ontleent aan een verhaal van Paul Biegel. Biegel is de enige van de geportretteerden die niet meer leeft en wiens boeken niet door Querido worden uitgeven. De anderen zijn: Toon Tellegen, Joke van Leeuwen, Imme Dros, Els Pelgrom, Wim Hofman, Peter van Gestel en Guus Kuijer. De belangrijkste overeenkomsten zijn dat ze allemaal de Theo Thijssenprijs wonnen en volgens Boonstra in ieder geval een klassiek kinderboek schreven.

Boonstra schreef de portretten aan de hand van uitgebreide gesprekken met de auteurs en herlezing van het oeuvre. Daardoor is het boek direct een naslagwerk waar het over deze belangwekkende auteurs gaat. Natuurlijk is het boek incompleet en zijn het de keuzes van de auteur. Wat mij betreft hadden Sjoerd Kuyper en Ted van Lieshout ook plaats genomen in de draaimolen op de cover.

Het interessantse portret is dat van Peter van Gestel die boeiende uitspraken doet als: 'De valkuil van het kinderboek is vooral de zichtbare bedoeling. Vaak draaien auteurs een verhaal zo dat ze iets duidelijk kunnen maken. Daar ben ik niet dol op. Je moet als schrijver geen dingen willen bedoelen. De moelijkheid is ook niet zozeer wat er op het niveauv an de taal staat, maar eerder wat er wordt weggelaten.' Wat ik dan weer niet wist is dat Peter van Gestel meer dan 20 jaar voor de NCRV werkte en ongeveer met pensioen moet zijn gegaan toen ik er binnenkwam.

Het is een heerlijk boek, vol mooie illustraties, prachtig vormgegeven en behoorlijk compleet. De cover is erg leuk, herken jij alle schrijvers? Misschien wel vakliteratuur, je moet iets meer dan gemiddeld van jeugdboeken houden, maar dat doe ik, dus dat kwam goed uit!

Jaaps boekencijfer 8.2

Vermakelijke juryperikelen

2009-05-10T03:34:00.001-07:00

De jury van de Libris Literatuurprijs wil graag meer straatrumoer in de literatuur. Nou, dat kan ze krijgen want Elsbeth Etty stelt in het NRC lekker ferm dat de Libris-jury had moeten aftreden. De jury heeft namelijk niet goed opgelet, er dingen teveel goede boeken niet mee. Dat komt vooral omdat uitgevers slordig en/of laks waren en de boeken niet (op tijd) instuurden waardoor bijvoorbeeld de roman van Christiaan Weiits (wel genomineerd voor de Gouden Uil) niet is beoordeeld. Op zich valt er wat te zeggen voor het pleidooi, want de beste boeken moeten natuurlijk meedoen. Maar Etty richt haar pijltjes op de verkeerde mensen. Er zijn spelregels en die zeggen dat uitgevers op tijd de boeken moeten aanmelden. Kan gebeuren, zegt Etty, dat een uitgever een kansrijk boek vergeet in te zenden en dus wil Etty dat de jury controleert of de uitgevers hun huiswerk wel hebben gedaan. Waanzin natuurlijk. De uitgevers sturen in en de jury beoordeelt. Zo is het en zo moet het blijven. Er worden tegenwoordig steeds meer boeken uitgegeven, ook bij kleine uitgeverijen, of via internetuitgeverijen. Wie weet wat voor pareltjes daar bij zitten. Het lijkt me niet fair de jury er op aan te spreken als ze niet al die boeken signaleert.

De jury treedt niet dus af, voorzitter Ivo Opstelten krijg je met geen duizenden Etty's aan de kant, dus zal hij morgenavond bij de gratie van NOVA bekendbrommen wie de 50.000 euro's mee mag nemen en de concurrenten zullen weer beschaafd klappen. Wie het wordt. Ik denk Mutsaers en dat hoop ik ook, ondanks dat ik het boek niet geweldig vond. Enquist gun ik het ook het wel, ondanks dat ik ook dat boek niet geweldig vond. Nog een keer Vuijsje zou een beetje teveel eer zijn en in godsnaam niet weer Grunberg.

Nog even als toetje: ook bij de Gouden Uil is er gedoe. In Belgie bestaat een schaduwjury en de voorzitter daarvan in Dirk Verhofstadt, dat is weer de broer van voormalig premier Guy Verhofstadt, die weer de voorzitter is van de AKO-literatuurprijs. Dirk is boos omdat een paar goede boeken zijn overgeslagen (Onze Oom van Grunberg en Godenslaap van Erwin Mortier)en omdat Robert Vuijsje heeft gewonnen, en dat is een leuk boek, goed geschreven en maatschappelijk relevant maar geen literaire hoogvlieger. Dat lijkt mij alleen maar een aanbeveling maar gelukkig doe ik er niet toe en doet Dirk er ook niet toe. We zijn niet meer dan de bekende stuurlui aan wal.

Best vermakelijk, die juryperikelen. Laten we het beschouwen als een voorproefje op het songfestival dat deze week losbarst.

Karikaturen in de wereld van macht en media

2009-05-08T03:43:00.000-07:00

Roel Janssen - De stem van het volk

In 2007 won Roel Janssen de Gouden Strop voor zijn roman De Tiende Vrouw. Dat begreep ik toen niet helemaal want ik vond het geen hoogvlieger. Al was het wel spannend. Dat kan niet gezegd worden over zijn nieuwste thriller die op de achterflap de kernwoorden 'spannend, actueel en provocerend' meekrijgt. De laatste twee kloppen wel maar een thriller die nergens spannend wordt, mag als mislukt worden beschouwd.

Een golfspelende rijkeluisvrouw wordt aangereden door een paar Marokkaantjes die haar vervolgens chanteren. De rijkeluisvrouw wordt ineens ongewild het speerpunt van de campagne van een Rita Verdonk-achtige politica die via een Idols voor politici in no-time op 30+ zetels in de peilingen staat. Deze Eva Perdon (beetje jammer die naam) wordt uiteraard ondersteund door een team van vastgoedjongens en andere snelle types. Een deel daarvan blijken (te maken te hebben met) de golfvrienden van de rijkeluisvrouw die trouwens gaat scheiden van haar vastgoedechtgenoot die ook weer erg betrokken is bij Eva Perdon. De nieuwe liefde van de rijkeluisvrouw staat geheel aan de andere kant, hij brengt kutmarokkaantjes via voetbal op het rechte pad en wantrouwt de populistische politiek. Het is vrij duidelijk wie er goed en fout zijn volgens Janssen en hij dwint rijkeluisvrouw uiteindelijk een keuze te maken. Janssen probeert een inkijkje te geven in de wereld van macht en media maar komt niet veel verder dan karikaturen en sjablonen. Nou bestaat die wereld daar misschien ook voor een deel uit maar dan is het de vraag of het voldoende materiaal voor een boeiende roman oplevert.

Nee dus. Janssen weet geen maat te houden en verzandt in een wirwar van lijntjes zonder dat hij een punt zet. Alles heeft met alles te maken en iedereen buitelt over elkaar heen in het boek. Een goede redacteur had Janssen met wat eenvoudige ingrepen weer op het juiste paadje kunnen brengen maar dat is helaas niet gebeurd. Daardoor is het een oninteressante roman, net iets beter dan het gepruts van iemand als Aad van den Heuvel, die zich met hetzelfde thema bezig hield, maar het houdt niet over. Goede journalist die Janssen, hij legt vaak op toegankelijke en originele wijze ingewikkelde economische kwesties uit. Dat moet hij vooral blijven doen!

Jaaps boekencijfer: 5.5

Verhelst en Vuijsje winnen Gouden Uil

2009-05-04T11:40:00.000-07:00

Zat ik er weer eens helemaal naast. Zegt dat wat over mij of over de jury? Achteraf logisch dat Peter Verhelst (tekst) en Carll Cneut (illustraties) er met de prijs vandoor gaan. Het geheim van de keel van de nachtegaal won zo'n beetje alles al waaronder de Woutertje Pieterse prijs. Het boek is een bewerking van het sprookje van Andersen over de Chineze keizer die er maar niet in slaagt het gezang van de nachtegaal te vangen. Het zit niet helemaal in mijn interessegebied en ik ben erg geraakt door het boek van Els Beerten, dus ik hoop dat haar boek nog op de een of andere manier bekroond wordt.

Geen Christiaan Weijts en geen Pia de Jong maar dus toch Robert Vuijsje die ook op dit blog lovend besproken werd. Alleen maar nette mensen had een lauwe start in de boekhandel maar dreigt een bestseller te worden. Vuijsje gaat op voor de dubbel want ook genomineerd voor de Libris. Grappig dat achter Vuijsje een enorme negerin zat die hij innig zoende na de bekendmaking. Vast en zeker gezegend met dikke billen.

Gouden Uilen vliegen vanavond uit

2009-05-04T09:56:00.000-07:00

Laatst las ik ergens dat uilen nooit slapen. Dan heb je wel lekker veel tijd om te lezen. Voor wie geen zin heeft in oorlogsfilms: direct na de herdenking is de uitreiking van De Gouden Uil Literatuurprijzen te volgen op de Belgische zender Canvas, direct na de dodenherdenking om 20.20 dus je hoeft je er niet schuldig over te voelen.

Nog even de genomineerden:

De Gouden Uil Literatuurprijs

Pia de Jong - Lange dagen - Prometheus
Jan Van Loy - De heining - Nieuw Amsterdam
P.F. Thomése - Nergensman – Contact
Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen - Nijgh & Van Ditmar
Christiaan Weijts - Via Cappello 23 - De Arbeiderspers

De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs

Els Beerten - Allemaal willen we de hemel - Querido
Harm de Jonge & Fiel van der Veen - Tjibbe Tjabbes’ wereldreis - Van Goor
Joke van Leeuwen - Een halve hond heel denken - Querido
Jaap Robben en Benjamin Leroy - Zullen we een bos beginnen? - De Geus
Peter Verhelst & Carll Cneut - Het geheim van de keel van de nachtegaal - De Eenhoorn

Mijn voorspelling: bij de jeugd moet het toch wel heel raar lopen als Els Beerten hem niet krijgt. Bij de volwassenen is het lastiger. Christiaan Weijts wordt getipt geloof ik. Ik was niet kapot van zijn eerste roman dus heb deze niet gelezen. Ik gun het Pia de Jong.

Uit mijn leven gegrepen

2009-04-29T13:09:00.000-07:00

Renate Dorrestein - is er hoop

Alweer zeven jaar heb ik een kameraadje. Hij is autistisch en was negen toen ik hem leerde kennen en is dus nu zestien. Net zo oud als Igor, de hoofdpersoon in de nieuwe Renate Dorrestein. Het is bijna eng hoe veel vergelijkingen er zijn. Ze hebben beide een verstandelijke beperkingen, wonen bij oma omdat hun eigen moeder de zorg niet aan kon. Misschien lijkt de oma uit dit boek nog wel meer op 'mijn' oma dan de jongen. De situatie heeft enorm veel parallellen en dat is opvallend maar voelde ook bijna een beetje beklemmend. Maar het is vooral bijzonder. Omdat Dorrestein de dingen zo raak beschrijft; vooral de omgang tussen oma en kleinzoon. De bijna verstikkende liefde, de enorme zorg, de problemen met de moeder/dochter.
Voor mij vanaf de eerste bladzijde een bijzonder en nu al dierbaar boek. Niet om het verhaal zozeer, want dat zou weer helemaal niet passen bij 'mijn' autist. Veel te avontuurlijk.

Er is al veel geschreven over dit boek. De literaire recensenten zijn kritisch maar Dorrestein is niet van de hogere literatuur, geeft ze zelf ook wel min of meer aan in een interview in de NCRV-gids: "Bij mij gaat het toch altijd om het verhaal, niet hoe het is geschreven. Nou, stijl is niet iets waar ik voortdurend bij stil sta, nee." Toch is de stijl eigenlijk het sterke punt van dit boek. Ze geeft oma en Igor op een heel consequente manier hun eigen (gedachten)taal mee. Verder lezen haar boek altijd als een trein en ik ben van mening dat boeken er toch ook vooral zijn om plezier van te hebben. Dorrestein zorgt altijd weer voor een paar genoeglijke uurtjes. Ze werkt een wereld tot leven met merkwaardige maar toch levensechte personages.

Dit verhaal kwam voort uit Dorresteins vorige boek waarin een baby werd ontvoerd. Lezers wilden graag weten wat er hem was gebeurd en Renate is de beroerdste niet. Mijn verzoek om nog eens uit te pluizen welk leven Stanley eigenlijk heeft geleefd. De Surinaamse eigenaar van een toko is het enige 'normale' mens in dit boek en niet daarom maar ik ben van hem gaan houden. Of klinkt dat gek? Bijna net zoveel als van oma. En ik had stiekem gehoopt dat ze iets met elkaar kregen. Dat was literair vast een misser geweest maar ik had het zo leuk gevonden voor oma Nettie.

Jaaps boekencijfer: 7.5

Iedereen stinkt wel eens

2009-04-26T03:31:00.000-07:00

Karlijn Stoffels - Tegen de muur op
Derk Visser - Landjepik

De eerste boeken van Karlijn Stoffels sloegen bij mij in als een bom. Mosje en Reizele (over joodse kinderen in een weeshuis) hoort bij de top van de Nederlandse jeugdliteratuur en haar romans over de multiculturele samenleving (o.a. Khalid, Stiefland en Marokko aan de plas) zijn origineel en dapper. Stoffels behoort tot die categorie auteurs die niet bang is om de lezers iets te willen vertellen, om les te geven maar ze beheerst de vaardigheid om dat te doen zonder dat moralisme de boventoon voert. Mijn vorige recensie ging over haar uitstapje richting spannende boeken, een serie onder de noemer De bende van de zwarte hond, waar ik erg kritisch over was en later ook een beetje spijt van had. Het staat er dan wel hard, zeker zo'n cijfer. De uitleg van Karlijn Stoffels (ze reageert onder dat stukje) dat ze ook andere vormen onder de knie wil krijgen, was verhelderend en grappig omdat ze zegt wel weer eens door 'een echt kind' gelezen te willen worden. Ze houdt zich aan de belofte om ook nog steeds serieuze boeken af te leveren met haar meest recente roman 'Tegen de muur op'.

Stoffels heeft een nieuwe subcultuur ontdekt. Het boek speelt zich af tegen het decor van een winkel in aboriginalkunst en de 'oldskool graffiti'. Hoofdpersoon Bibi is op zoek naar haar echte vader nadat ze na de dood van haar moeder pas achter dat geheim is gekomen. Aan de hand van een foto ontmoet ze haar verwekker maar het heeft nogal wat voeten in de aarde voor ze hem ermee durft te confronteren. De eerdere keuzes van Stoffels (Marokkanen en de dilemma's van de multiculturele samenleving) waren logisch en hadden een zekere urgentie. Over graffiti en aboriginals kun je dat moeilijk zeggen en het komt dan ook nogal bedacht en geforceerd over. Het verhaal is voorspelbaar en kabbelt voort langs geijkte paden. De stem uit het niets van de warrige aboriginal die commentaar geeft, voegt niks toe en is een kunstgreep. Sorry Karlijn, ik ben wederom niet enthousiast. Misschien gewoon een mindere fase. Snel weer terug naar de kwaliteit van je eerste romans!

Maar dan ben ik er nog niet helemaal want Stoffels doet wel iets bijzonders in dit boek. Ze begeeft zich op de niet gemakkelijke weg om woorden te zoeken voor de seksuele gevoelens van een meisje. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder in een jeugdboek las over de pogingen van een meisje om te masturberen en de moeilijkheid om een orgasme te bereiken. Het is prijzenswaardig dat Stoffels het aandurft en ze doet het niet onaardig. Zeker omdat ze de moeilijkheden beschrijft, het ontbreken van het genot, en daarmee ook nog verwijst naar de moeder van Bibi. Maar de context is niet logisch en daarom vallen de passages een beetje weg tegen de rest van het boek. Stoffels heeft teveel gewild en geen duidelijke keuze gemaakt. Dat staat er dan weer. Wel hard.

Nog een multicultureel werkje van een voor mij tot nu toe onbekende schrijver. Landjepik van Derk Visser gaat over de Kosovaarse Ana die zwanger is van de Turkse Evren. Samen vluchten ze in een gestolen BMW de stad uit. Ik zeg met nadruk 'werkje' omdat het typisch zo'n boekje is: omvang van het boekenweekgeschenk. Een ideetje dat leuk is uitgewerkt maar de indruk heeft van een vingeroefening voor het echte werk.

Visser is een talent en dat uit zich vooral in zijn schrijfstijl en zijn dialogen. Een voorbeeldje van zijn dialoog waarbij Visser bijna achteloos de onzekerheid van Ana weergeeft en haar schild eventjes laat verdwijnen.

'We moeten eerst een plan maken.' Hij haalt kort zijn neus op.
'Stink ik?'
'Hoezo?'
'Vind je dat ik stink?'
'Nee".'
'Je haalde je neus op.'
'Ik heb de hele dag door de regen gelopen', zegt hij zacht. 'Mijn neus loopt. Ik ruik bijna niks'.
'Bijna niks. Maar mij ruik je wel'.
'Je stinkt niet. En als je wel zou stinken, dan maakt het ook niks uit. Iedereen stinkt wel eens'. Hij veegt met de rug van zijn hand langs zijn neus
'Zie je wel dat je vindt dat ik stink.' Hij zucht. Ik word moe van mezelf. Mijn lijf voelt zwaar.
'Ik zeg soms domme dingen'
'Soms?'
'Vaak.'
'Je moet eerst nadenken voor je iets zegt'.
'Dat doe ik ook, maar als ik nadenk, denk ik ook aan domme dingen en die zeg ik dan weer. Ik wil het niet en toch doe ik het. Het komt gewoon in mijn hoofd op, het zijn gedachten die ik niet wil hebben, maar die er wel zitten. Ik snap niet hoe ze erin terecht zijn gekomen.' Ik geef met mijn vuist een stomp tegen mijn slaap.
'Het spijt me dat ik domme dingen zeg.'

Ana en Evren liggen met zichzelf en met elkaar overhoop en daar is reden voor: geen ouders meer (Ana), verbroken contact met ouders (Evren), geen dak boven je hoofd hebt en nog zwanger bent ook. Visser beschrijft het levensgrote schild dat Ana heeft opgebouwd om alle problemen de baas te kunnen op een lichtvoetige maar ook veelzeggende manier. Met een grote mond en veel sarcasme kom je een heel eind maar niet overal, wil Visser maar zeggen. Ana worstelt en komt niet boven.

Opvallend zijn de min of meer politieke elementen in het boek. De manier waarop Ana praat over de rol van Nederland in de Balkan oorlog en de multiculturele spraakverwarring. Bijvoorbeeld waar Ana tegen de Turkse Evren roept: 'Ga terug naar je Rifgebergte' en Evren twee bladzijden later plompverloren nog even opmerkt: 'Het Rifgebergte. Dat ligt in Marokko. Ik kom uit Turkije.' Geestige speldenprikjes en observaties waarmee Visser tussen de regels door actueel commentaar geeft. 'Ik blijf wel naast hem lopen en ga niet zoals de meeste Turkse vrouwen drie meter achter hem aan hobbelen.'

Visser zet heel vaardig twee karakters neer van jongeren die buiten de boot vallen en in al hun naiviteit proberen nog iets van hun leven te maken. Dat is het bezwaar niet; het probleem van dit boek is de verhaalopbouw en de omvang. Landjepik heeft simpelweg te weinig om het lijf om echt indruk te maken. Het is humoristich en Visser hanteert een prettig soort taal en er worden interessante thema's en gevoelens aangestipt maar het is het net niet, het beklijft niet.

Jaaps boekencijfers
Karlijn Stoffels - Tegen de muur op: 5.8
Derk Visser - Landjepik: 7.0

Ted gefeliciteerd!!!

2009-04-21T09:51:00.000-07:00

Schreef ik onlangs bij het inrichten van de nieuwe boekenkast dat de meeste jeugdboeken die ik heb van Ted van Lieshout zijn. Blijk ik zomaar een 'kwalitatief en hoogstaand oeuvre' in de kast te hebben. Vandaag werd bekend dat Ted de Theo Thijssenprijs 2009 heeft gekregen. Niet zomaar wat, want hij wordt maar 1 x in de 3 jaar uitgereikt en er zit 60.000 euro aan vast. Het is eigenlijk de PC Hooftprijs voor de jeugdboekenschrijvers. Op de radio zei Ted dat hij er een nieuw dak van op zijn huis laat zetten. Hopelijk blijft er nog wat over voor iets leuks. Meer dan terechte winnaar. Een schrijver die ik altijd heb bewonderd en die voor mij van grote betekenis is geweest onder andere omdat hij op een prachtige manier over homoseksualiteit heeft geschreven. Ik heb hem meerdere malen geinterviewd.

Om te illustreren hoe fijngevoelig hij schrijft een gedicht uit de bundel Multiple Noise over een onderwerp dat in de jeugdliteratuur zo'n beetje taboe is:

Brand

In mij het langzaamaan gaan branden,

het heeft geen zin om het nog langer te ontkennen.

Ik blus de ergste vlammen door te wrijven zachtjes uit.

Ik maak geen geluid. Dat mijn handen honger

kunnen stillen, dorst lessen, maakt mij gretig naar

hoe je echte pijn teniet kunt strelen. Kan het?

Bakker en Wieringa

Zag bij het doorploeteren van alle zomerbrochures van de uitgeverijen (wat verschijnen er toch ongelooflijk veel boeken) dat het langverwachte boek van een goede vriend van Ted, Gerbrand Bakker, volgende maand uitkomt. Het heet Juni, het verschijnt in mei en de cover is bijzonder. Niet zozeer de blauwe houten deur met sleutgelgat en haakje die staat afgebeeld maar meer het gegeven dat een lezer hiermee een wedstrijd heeft gewonnen en dat de uitgever ook nog 5 verliezers afbeeldt. Helaas kan ik daar (nog) nergens foto's van vinden want al die covers zeggen vast iets over de inhoud en het is leuk om na te lezing de omslagen naast elkaar te leggen.
Mei wordt sowieso een mooie boekenmaand want dan verschijnt nog een langverwachte Nederlandse roman, Caesarion van Tommy Wieringa. Zowel Bakker als Wieringa dragen de last van een boek dat zeer succesvol was op hun schouders. Boven is het stil en Joe Speedboot, maar dat heeft weer als voordeel dat de nieuwe boeken bij voorbaat kunnen rekenen op publiciteit, zoals in dit blogje.

Een Nederlandse Amerikaan

2009-04-20T04:03:00.000-07:00

Joseph O'Neill - Laagland

Een Nederlandse Amerikaan,die zie je al van verren staan. Raar liedje eigenlijk, vooral als je de volgende coupletten leest: 'zijn neus lijkt wel een zure bom,ik wou dat ik er in happen kon' en 'zijn broek reikt amper tot zijn kuit, gestreepte sokken er onderuit.' Gelukkig eindigt het dan weer zeer polderachtig met: 'Maar iemand met een goed verstand,doet zoiets niet in Nederland!'. En ondertussen maar van links naar rechts heupwiegen.

Dit kinderliedje zou zomaar over Joseph O' Neill kunnen gaan die in Ierland is geboren maar opgroeide in Den Haag en nog steeds verbazingwekkend goed Nederlands spreekt, getuige een interview met hem in het VPRO-programma Boeken. Nederland speelt een kwantitatief bescheiden maar kwalitatief belangrijke rol in deze roman die oorspronkelijk Netherland heet maar vertaald is als Laagland. Het boek is alom geprezen en er werd schande van gesproken dat het niet genomineerd was voor de Booker Prize.

Het is wat ze tegenwoordig een 'post 9/11' -roman noemen, in de lijn van Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij van Jonathan Safran Foer en Het Goede Leven van Jay MacInerney en nog een hele reeks boeken. De hoofdpersoon in Laagland is Hans van den Broek (O'Neill zei dat hij geen weet had van het bestaan van de oud-minister met die naam) die in New York woont ten tijde van de aanslagen. Zijn gezin moet het huis verlaten en samen met zijn vrouw en zoontje neemt hij intrek in het befaamde Chelsea hotel, dat een belangrijk decor wordt in de rest van het boek. Leuk, want ik ben er ooit geweest en het blijft gewoon een maffe locatie. Helemaal bijzonder is dat ik las dat O'Neill er zelf woont met zijn gezin. Klinkt merkwaardig om in een hotel te wonen maar in het Chelsea hotel is het heel normaal. Daar wonen veel artiesten en vooral vreemde vogels. Zoals een prachtig personage uit het boek: een Turk die als engel verkleed gaat.
Ik dwaal af maar dat past heel goed bij dit boek. O'Neill dwaalt ook voortdurend af en grijpt terug en meandert door het huwelijksleven van Hans en zijn vriendschap met Chuck. Die Chuck Ramkissoon is eigenlijk degene waar het om draait. Zijn droom is om de cricketsport opnieuw groot te maken in de VS door het bouwen van een stadion, een megalomaan project waar hij bezeten van lijkt. Het boek begint met het telefoontje waarin Hans te horen krijgt dat het levenloze lichaam van Chuck is gevonden. Daardoor komen de herinneringen weer boven en worden we meegenomen in die bijzonder merkwaardige vriendschap.

Het is een prachtig boek al moest ik er wat moeite voor doen. Dat komt vooral door de vertelstructuur met de vele flashbacks en vooruitwijzingen, zijpaden en uitstapjes en bespiegelingen. Het beschrijft het leven van een Londenaar in New York, een jeugd in een wat kakkineus Haags milieu, allochtonen die de Amerikaanse droom nastreven, een huwelijk dat om ongrijpbare redenen dreigt te mislukken enzovoorts. De structuur van het boek maakt dat het geen gemakkelijk na te vertellen verhaal oplevert maar dat het vooral een gevoel achter laat. Al is dat gevoel ook weer heel onbestemd. Ach, ik weet het gewoon niet. Ik heb genoten van het lezen, het is echt prachtig geschreven, er staan juweeltjes van passages in. Alles heeft met alles te maken en op de een of andere manier valt het in elkaar en had ik het gevoel dat het klopte. Mijn vriend vraagt na het lezen van een boek wel eens: wat heb je er nou van opgestoken. Meestal heb ik daar geen antwoord op maar in dit geval heb ik er oprecht geen benul van. Het is vooral een bijzonder boek om te lezen omdat O'Neill laat zien wat hij allemaal met taal kan.

Jaaps boekencijfer: 8.0

Welk voorwerp stop ik er in?

2009-04-16T01:26:00.000-07:00

Elvis Peeters – WIJ

Ik ben zo'n iemand die gevoelig is voor sterretjes: een intrigerende 5 sterren-recensie in De Volkskrant en JaapLeest snelt naar de boekhandel. Niet in alle gevallen maar als liefhebber van jeugdliteratuur ben ik gevoelig voor zinsnedes (uit de VK-recensie) als :

“Wij is het verhaal van een groepje tieners, vier jongens, vier meisjes. Peeters beschrijft hoe zij na schooltijd met elkaar optrekken, spelen en rommelen in een nabijgelegen schuur. De kinderen komen uit verschillende milieus, en zitten op verschillende middelbare scholen. Als groep echter opereren ze als een groot organisme. Ze hebben zin in het leven. Onverschrokken en niet gehinderd door volwassen verantwoordelijkheden is het pure Lust for Life a la Iggy Pop die hen voortstuwt”.

Dat optrekken, spelen en rommelen in die schuur klinkt veel onschuldiger dan het in werkelijkheid is. Al is onschuldig dan misschien niet het goede woord. Want daarmee zou ik ze schuldig verklaren. Maar het lijkt me niet standaard dat die termen staan voor het likken van kutten, het spelen met piemels, penetreren, neuken enzovoorts. Een favoriet spelletje van dit groepje jongeren is om iemand te blinddoeken en die vervolgens te laten raden welk voorwerp er in zijn of haar kut of anus wordt gestopt. En dat is nog maar een voorproefje van alle ongein die de acht uithalen. Ze zorgen voor een kettingbotsing met doden doordat de meisjes zonder slipje en met de rokjes omhoog op een viaduct gaan staan en ze moedigen iemand aan om zich van het leven te beroven en filmen de sprong met de mobiele telefoon. En alles wordt op youtube geplaatst uiteraard.

Ik ben veel minder enthousiast dan De Volkskrant maar kan moeilijk benoemen waar dat in zit. Bij vlagen is het afschuwelijk: bijvoorbeeld de scene waar in de jongens een kat penetreren en die vervolgens met een steen in een zak verdrinken. Of de scene aan het einde waarin de jongeren een van de meisjes bewust in elkaar slaan en schoppen (met haar toestemming) om een abortus op te wekken, niet echt aan te raden voor vlak na het eten.
Wat is de bedoeling van de schrijvers? Moet het boek ons een ongemakkelijk gevoel geven of nog erger: ons verontrusten? Het vorige boek De Ontelbaren werd in de pers meerdere malen 'een noodzakelijke roman' genoemd en ik kan me voorstellen dat die term in recensies over dit boek opnieuw ontduikt. Maar ik deel dat niet echt. Ik weet al wel dat dingen uit de hand kunnen lopen, en hier is het al uit de hand gelopen voordat het begonnen is. Geen opbouw naar een climax, wat geloofwaardiger kan zijn. Hier is het direct raak: al wennen de personages soms snel aan de nieuwe extremiteiten en vinden ze het al snel weer saai en wordt vervolgens de overtreffende trap gezocht . Dood, pijn, extreme seksuele handelingen: het is grappig, gek en spannend, meer dan een fronsende wenkbrauw roept het niet op bij de jongeren en bij mij als lezer eigenlijk ook niet. Daar zit ik een beetje mee, het laat me eigenlijk koud. Ze doen maar, die gekke jongeren. Ik vind het niet echt verontrustend of zo en ik weet ook niet of dat de schrijvers dat beogen. Maar waarom moet ik dan wel al die ongein tot me nemen?

Opmerkelijk is dat het boek is geschreven door twee mensen: Elvis Peeters en zijn vrouw Nicole van Bael. Hoe zou dat gaan? Om de beurt een stukje of fantaseren ze er met zijn tweeen lustig op los? En wie schrijft het vervolgens dan op. Hoe word je het eens over zulke heftige literatuur en indringende passages? Moet wel een bijzonder echtpaar zijn. Want het boek is niet slecht geschreven. Vooral de rauwe beschrijvingen van de sex, de actiescènes en de soms redelijk beklemmende agressie zit dicht op de huid. De staccato filosofische beschouwingen vind ik een stuk minder maar dat heeft er misschien mee te maken dat ik niet zo goed raad weet met dit boek.

Jaaps boekencijfer: 6.2

Een hond als beste vriend

2009-04-13T01:55:00.000-07:00

Marita de Sterck – De hondeneters
Henk van Straten – Zwarth, het donker ontwaakt

Volgens sommigen is de Eerste Wereldoorlog een nogal onderbelichte episode uit onze geschiedenis en diegenen zullen dan ook tevreden zijn dat Marita de Sterck haar jeugdboek De hondeneters in die periode situeert. Ze beschrijft de 1241e tot en met 1247 dag van deze slepende oorlog vol ontberingen door de ogen van Victor die aan ernstige epilepsie lijdt en daarom niet naar het front hoeft en ook door zijn ouders nog eens met overdreven zorg wordt omgeven. Victor vertrouwt boven alles op Django, zijn hond ('Een hond liegt zelfs niet terug als ze hem recht in zijn smoel beliegen') die hem opvangt als hij onverhoeds tegen de vlakte gaat. Als Django wegloopt, zit er niks anders op om hem te gaan zoeken. De barre tocht door verschillende dorpjes levert een schrijnend tafereel op van de hongerwinter, waarin ook honden als voedsel dienen. De Sterck maakt aan het begin van de roman al duidelijk dat Django niet is opgediend, dus daar zit de spanning niet in. Het draait vooral om de ontwikkeling van Victor die eindelijk volop in het echte leven terecht komt en met liefde, dood en verdriet te maken krijgt.

De hondeneters is geen gemakkelijk boek, mede door het soms wat ontoegankelijke Vlaamse taalgebruik met termen als 'verwittigen'. Maar het is een authentiek en misschien ook wel belangrijk boek dat op de leeslijst van middelbare scholen niet zou misstaan. Het is een boek met een zekere stugheid die ik soms even moest overwinnen maar juist die compromisloosheid kan ik in een jeugdboek wel waarderen. Niet de gemakkelijkste weg kiezen maar het verhaal vertellen op de manier die je voor ogen staat. Bij dit soort boeken ben ik altijd benieuwd naar de mening van jonge lezers; ik vraag me af of kinderen hier mee overweg kunnen. Maakt niet uit, het is ook uitermate geschikt voor volwassenen!

Na het lezen van de roman Ik ben de regen (die binnenkort wellicht wel door mijn toedoen onder de naam Kleine Stinkerd verschijnt) van Henk van Straten was ik nieuwsgierig geworden naar zijn eerste boek, mede omdat het een jeugdboek bleek te zijn. Joris blijkt aan een zeldzame bloedziekte te lijden en raakt daardoor meerdere malen bewusteloos. In de periodes dat hij wegvalt beleeft hij spannende avonturen in een land waar een tiran de macht heeft gegrepen. Een soort Brief voor de Koning maar dan anders.

Een originele manier om een phantasyverhaal op te schrijven. Van Straten speelt in Zwarth, het donker ontwaakt knap met de wisseling van de fantasiewereld en de echte wereld waardoor de avonturen van Joris zeer levensecht blijven. Al is het hier en daar wat geforceerd: we schakelen weer even terug naar het ziekenhuis waar zijn moeder nog steeds aan zijn bed zit. Terwijl het verhaal over de bevrijding van veel spannender is. De vraag is of Joris met zijn ziekte om kan gaan. Het lijkt er zelfs even op dat hij in de andere wereld blijft hangen en wordt op een heftige manier teruggehaald. Ondanks de originaliteit van het onderwerp en een zekere spanning, valt Zwarth me een beetje tegen. Het tempo is laag en Van Straten gebruikt bij lange na niet de schrijfkunst die hij wel in zijn volwassen roman toepast. De taal is erg gewoontjes, de personages (zowel die uit de echte als de phantasy wereld) zijn nogal clichematig, het verhaal is ook wat voorspelbaar, er zit een vleugje moralisme over heen. Leuk idee maar werk het eens wat beter uit, had de uitgever moeten zeggen.

Het lukt op de een of andere manier altijd weer om op dit blogje boeken bij elkaar te brengen die in iets op elkaar lijken. In dit geval lijden beide hoofdpersonen aan een ziekte die een grote rol in hun leven speelt maar waar ze zich niet door laten weerhouden. En een nog belangrijkere overeenkomst: hun beste vriend is een hond.

Jaaps boekencijfer:
Marita de Sterck – De hondeneters 8.3
Henk van Straten – Zwarth, het donker ontwaak: 6.5

Toch maar niet zwanger

2009-04-09T06:58:00.001-07:00

Tjibbe Veldkamp – Tiffany Dop
Corien Botman en Yasmine van Leur – Hou van mij

Bij een expatfamilie in Chili lag verrassend genoeg De Gelukvinder op tafel, het eerste deel uit de reeks Slashboeken van uitgeverij Querido. Het is het indrukwekkende verhaal (Jaaps boekencijfer 8.0)van Anoush Elman over zijn vlucht uit Afghanistan, opgetekend door Edward van den Vendel. Het boek verschijnt in het najaar in een aangepaste uitgave voor volwassenen. Ben benieuwd op welke manier het dan is veranderd, lijkt me helemaal niet nodig. De Nederlandse familie in Chili was erg onder de indruk van het levensverhaal van de jonge Afghaanse Nederlander; toch mooi dat dit verhaal zo zijn weg vindt.

Inmiddels zijn er al vier delen verschenen in die Slash-reeks, waarbij het de bedoeling is dat jongeren hun eigen verhaal vertellen aan een schrijver die er een roman over schrijft. Toen ik puber was, bestond een dergelijke reeks van Lemniscaat, al kwam daar geen jongere aan te pas volgens mij. In mijn herinnering heette dat de 'kommer en kwel'-reeks maar dat zal wel niet de officiele benaming zijn geweest. Het waren boeken over onderwerpen waar jongeren mee te maken konden krijgen: de dood in allerlei vormen, echtscheiding, (homo)seksualiteit, vriendschap, etcetera. Meestal vanuit een probleemstelling geschreven en vaak niet al te literair maar ik smulde er van. In die zin zullen de Slashboeken in een behoefte voorzien en het eerste deel was veelbelovend omdat het over een onderwerp (politieke vluchteling) van deze tijd gaat en er een echte literaire roman van is gemaakt.

Deel 2 en 3 heb ik nog niet gelezen maar de onderwerpen lijken wat obligater: respectievelijk het leven in een pleeggezin en het verwerken van het verlies van een vriend na een dodelijk ongeluk. Het meest recente deel heet Hou van mij en gaat over een meisje dat in een begeleid-wonen project terecht komt omdat het haar niet lukt om een goede relatie op te bouwen met haar moeder en diens nieuwe vriend. Het leven in het wegloopmeidenhuis valt ook niet mee maar uiteindelijk slaagt de 17-jarige Monisha er in, met vallen en opstaan, haar leven invulling te geven. Dat vallen en opstaan wordt in deze roman chronologisch weergegeven. Monisha werkt een reeks aan vriendjes af, heeft problemen op school en wordt teleurgesteld in vriendschappen. De uiteindelijke vraag lijkt te zijn of ze, net als haar moeder, al op jonge leeftijd voor het moederschap zal kiezen. Ongetwijfeld een herkenbaar verhaal voor veel meiden maar helaas is het nogal plichtmatig opgeschreven. Daardoor is het een clichematig relaas waar weinig leesplezier aan te beleven is.

Dat geldt niet voor Tiffany Dop van Tjibbe Veldkamp, wat in meerdere opzichten parallellen vertoont met Hou van mij. Ook Tiffany fantaseert over een baby en ze heeft ook een onmogelijke moeder die vooral aan zichzelf denkt en weinig benul van moederliefde en opvoeden heeft. Tiffany is dertien en vlucht in een fantasie over een baby nadat ze ontdekt hoe blij ze wordt van zo'n wurmpje in haar armen. Ze groeit op in een asociaal gezin, haar moeder is prostituee en haar broers zijn vechtersbazen en Tiffany weet zelf ook wel haar mannetje te staan, haar ondertitel is 'bats veur de kop'. Veldkamp schetst een aandoenlijk portret van dit meisje dat zelf nauwelijks liefde heeft gekregen en langzaam leert wat dat begrip inhoudt. In een vrolijke en bijna naieve stijl wekt hij een kind tot leven waar je al snel sympathie voor hebt. De focus blijft bij haar en haar dromen en minder bij de ellendige thuissituatie waardoor het verhaal iets lichtvoetigs houdt. Wat minder geslaagd is het dialect dat Veldkamp de moeder van Tiffany laat spreken. Als ze haar dochter erop uit stuurt om sigaretten te halen, levert dat een zin op als: "D'r oet, peuk'n hoal'n". Veel aanhalingstekens dus. Het doet mij als Fries deugd dat een jeugdboek zich nadrukkelijk in een Noordelijke provincie afspeelt, maar het maakt van de moeder een karikatuur. Terwijl de liefdeloze moeder juist een sterk punt is van het boek.

Of Tiffany uiteindelijk zwanger wordt? Ze is er met haar dertien een beetje jong voor, dat vindt Veldkamp gelukkig ook.

Jaaps boekencijfer:

Corien Botman en Yasmine van Leur - Hou van mij: 5.0

Tjibbe Veldkamp - Tiffany Dop - 7.6

De multiculturele samenleving vakkundig gefileerd

2009-04-06T12:47:00.000-07:00

Robert Vuijsje – Alleen maar nette mensen

Minister Plasterk wil dat er op scholen op een andere manier over porno en sex wordt gesproken. Jongens die het met meerdere meisjes doen zijn stoer, meisjes die er wel van houden, worden voor hoer en slet uitgemaakt en dat kan zo niet langer, volgens de minister. Eerder trok Rouvoet al eens aan de bel naar aanleiding van een documentaire waaruit een beeld ontstond dat kinderen op veel jongere leeftijd sex met elkaar hebben en niet zelden voor geld. Wellicht is minister Plasterk ongerust geworden na het lezen Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje. In de subcultuur waarin hoofdpersoon David Samuels terecht komt is het eerder uitzondering dan regel voor mannen om het met meerdere vrouwen te doen. en sex als consumptieartikel te zien. De kelderbox komt ook nog even voorbij. Er komt veel sex in het boek voor maar het gaat voor mij toch vooral over multiculturele samenleving: over een joodse jongen die er als een Marokkaan uitziet. Een autobiografisch gegeven dat fantastisch uitwerkt in deze roman.

Alleen maar nette mensen is verrassend genomineerd voor zowel de Libris Literatuur Prijs als voor De Gouden Uil en lijkt volgens insiders zelfs kans te maken. Ik vind het een uitermate vermakelijk boek en heb het met plezier gelezen. De beschrijvingen over de multiculturele samenleving zijn vaak hiliarisch maar ook heel scherp met statements als deze: "Alle mensen die ze allochtonen noemen zijn boos op Marokkanen, omdat die hun een slechte naam geven. Marokkanen zijn boos op iedereen." De conclusie van het eerste hoofdstuk (meteen het beste van het boek) waarin Vuijsje korte metten maakt met veel vooroordelen door ze uit te vergroten en te bevestigen. Het knappe is dat de schrijver geen stelling neemt en het niet zo ingewikkeld maakt. De multiculturele discussie wordt al veel te veel beheerst door gevoeligheden. Vuijsje beschrijft het zoals het is, neemt iedereen op de korrel en overdrijft en relativeert dat het een lieve lust is.

Als ik het boek had gelezen toen het net uit was, had ik waarschijnlijk nooit kunnen vermoeden dat het genomineerd zou worden voor de grote literaire prijzen. Maar daarmee is het niet onterecht. Het boek wordt zelfs 'De Avonden' van deze tijd genoemd en daar zit wel iets in, als je er wat langer over nadenkt. Een jongeman uit een goed milieu die niet weet wat hij met zijn leven aanmoet en stukloopt op de druk van de familie en zijn vriendin. Vuijsje geeft een beeld van deze tijd al is het misschien iets te karikaturaal hier en daar. Oud-Zuid tegenover De Bijlmer: prachtig weergegeven in de maaltijden. Kip met groeten en rijst en het bord op schoot versus ingewikkelde postmoderne lekkernijen die natuurlijk aan mooi gedekte tafels in intellectueel gezelschap worden genuttigd. Soms ligt het er wat dik boven op maar over het algemeen is de spot en het venijn van Vuijsje redelijk subtiel. Het is in ieder geval een boek van de straat en het is leuk en verrassend dat een toegankelijk boek zonder al teveel literaire pretenties door de jury's opgemerkt wordt. Terwijl Vuijsje het boek aanvankelijk bij geen enkele uitgeverij kon slijten: net als Gerbrand Bakker met Boven is het stil. Misschien is dat wel een garantie voor succes.

Jaaps boekencijfer 8.0

Hoera, de jeugdboeken hebben een eigen kast

2009-03-29T10:21:00.000-07:00

Wat waren we destijds blij met onze nieuwe boekenkast, speciaal voor ons ontworpen door Johan van Zutphen en op maat gemaakt voor de werkkamer. We waren, en zijn, erg onder de indrukte van de hoogte en de grootte en de enorme ruimte. Maar een paar jaar later is hij toch echt overvol en liggen weer overal losse boeken en stapels boeken en werd het steeds moeilijker een bepaald boek terug te vinden. Het is altijd worstelen met het systeem in een boekenkast, vind ik. Kies je voor genres of zet je alles op alfabet? Beide dus. Een plank met kookboeken, diverse planken met de monumentenboeken van Nick en de non-fictie apart. De literatuur staat zoveel mogelijk op alfabetische volgorde.

De bovenste twee rijen in de grote boekenkast waren gereseveerd voor mijn collectie jeugdboeken. Daar kon ik dus slecht bij, we hebben een trapje maar dat is eigenlijk iets te laag. Het is mijn bedoeling om me de komende tijd weer meer te verdiepen in jeugdliteratuur en dan is het handig om de boeken bij de hand te hebben. Dus de Expedit van Ikea aangeschaft, volgens mij de nieuwe Billy. Ruime vierkante vakken en iets minder Ikea dan we van Ikea gewend zijn. Hier staan dus nu de jeugdboeken in, behalve de voorlees- en prentboeken en de verhalen- en gedichtenbundels. Die pasten er niet meer bij maar in de andere kast is in ieder geval weer volop ruimte.

Hier kun je de boekenkasten bekijken. Links de nieuwe jeugdboekenkast, rechts de grote kast: let op de bovenste 2 lege rijen.

Het was een warm weerzien met de jeugdboeken die zo lang daar helemaal boven op me hebben staan neerkijken. Ze staan op alfabetische volgorde: het begint bij het schrijversduo Abbing en Van Cleef en eindigt bij de historische boeken van Floortje Zwigtman. Twee van mijn favoriete jeugdboeken zijn onvindbaar: De Bijenkoningin van Veronica Hazelhoff en Je moet dansen op mijn graf van Aidan Chambers. Wellicht uitgeleend en op die manier verloren geraakt, boeken die ik mooi vind, leen ik graag uit omdat ik vind dat anderen ze ook moeten lezen. Daar zit nou eenmaal een risico aan. Nog wat weetjes over mijn collectie: Ted van Lieshout wint, van hem heb ik dertien boeken. Gevolgd door onder andere Thea Dubelaar (11), Thea Beckman en Tonke Dragt (7) en Selma Noort en Imme Dros (6). Opvallend magertjes aanwezig: Carrie Slee (slechts 1 boek).

Zonder geheugen

2009-03-27T05:39:00.000-07:00

Mirjam Mous – Boy 7

Het is meteen raak: de hoofdpersoon wordt wakker en weet niets. Hij weet niet wie hij is, hoe hij daar komt en wat er is gebeurd. Zijn enige houvast is de voicemail die hij zelf op een mobiele telefoon heeft ingesproken, die hij in zijn rugzak vindt. 'Wat er ook gebeurt, bel in geen geval de politie'. Volledig geheugenloos gaat de jongen op zoek naar aanwijzingen over zichzelf en ontvouwt hij zijn eigen verleden. Zonder al te veel prijs te willen geven: het gaat om een soort van wetenschappelijk experiment op een Glenn Mills-school dat invloed op de wereldpolitiek moet hebben.

Boy 7 is knap geconstrueerd en het verhaal. Mous gebruikt verschillende perspectieven, laat heden en verleden op vloeiende manier door elkaar heen lopen en ze weet de spanning vast te houden, vooral door de tijdsdruk die ontstaat. Mous maakt het zichzelf niet gemakkelijk, het verhaal is redelijk complex en achteraf stel je als lezer vast, dat het knap in elkaar zit en dat alles klopt. Boy 7, die in het echt Sam heet, heeft samen met Boy 3, die in het echt Louis heet, een uitermate geraffineerd plan bedacht om zich uit hun netele situatie te bevrijden. Het vergt de nodige concentratie om het te kunnen volgen.

Een lekker spannend leesboek zonder veel diepere lagen waar ik als kind vast van had gesmuld en nu nog steeds wel maar de wat matige stijl en voorspelbare psychologische one-liners als: 'Ook in gezelschap kon je je vreselijk eenzaam voelen', verpesten het een heel klein beetje. Voor mij dan, de meeste kinderen zullen zich er niet aan storen.
Jaaps boekencijfer: 7.7

Een excentrieke neef

2009-03-25T08:02:00.000-07:00

James Lecesne - Het geheim van Leonard Pelkey

Leonard hoeft maar weinig te doen om de clientele van Hair Today, de kapsalon van zijn tante, het hoofd op hol te laten slaan. Zijn stylingadviezen slaan aan en de meeste middelbare vrouwen lopen met de jongen weg. Dat geldt wat minder voor de schoolgaande jeugd van het dorp waar Leonard vrij plotseling komt wonen nadat zijn moeder overlijdt. Een jongen met een onweerstaanbaar charisma, eigenzinnig en tegendraads tot en met. Leonard is een nicht als een paard en ventileert dat zeer authentiek en excentriek; hij kleedt zich en gedraagt zich zoals hij wil en als hem dat (vaak letterlijk) schrammen en butsen oplevert, dan is dat maar zo. Zijn nichtje Phoebe van 15 heeft het er niet gemakkelijk mee, zo'n vreemde snuiter die plotseling bij hen intrekt. Haar leven verandert honderdtachtig graden, door de komst van Leonard maar vooral nadat het lichaam van haar neef uit het meer wordt gehaald. Ze gaat op zoek naar de dader en vindt die ook. De zoektocht is niet heel spannend, het is al snel duidelijk wie Leonard heeft omgebracht. Het boeiende is vooral de omslag die de dood van haar neef bij Phoebe teweegbrengt. Haar irritatie slaat om in een gedrevenheid, ineens is Leonard het allerbelangrijkste dat er is en ze lijkt met haar zoektocht een soort van monument voor hem op te willen richten.

Lecesne schetst een merkwaardige wereld die ergens wat aan de films van John Waters (o.a. Hairspray) doet denken. De kapsalon is een vondst, het perspectief van Phoebe heel sterk en het boek houdt de aandacht goed vast. Beklemmend en tegelijkertijd geestig: vol met woordgrappen, gekke gedachtensprongen en geestige bespiegelingen. Uiteindelijk lijkt Lecesne zelf een beetje de draad kwijt te raken en ontspoort het verhaal. De schrijver roert erg veel thema's aan (de scheiding van Phoebe's ouders, problemen op school, vriendschappen, enzovoorts) die grotendeels onuitgewerkt blijven. In combinatie met een plot dat ronduit zwak is, levert dat een wat onevenwichtige roman op.

Voor zover ik heb kunnen nagaan is dit het debuut van James Lecesne en dat belooft veel. Er schort nogal wat aan dit boek maar het is in ieder geval eigenzinnig en in een bijzonder aantrekkelijke stijl geschreven. James Lecesne is betrokken bij een organisatie die jonge homoseksuelen met problemen probeert te helpen en vooral aan suicidepreventie doet. Iets van die activistische boodschap zit in de ondertoon van dit boek maar het is geen uitgesproken homoboek. Wel een emancipatoire roman die het opneemt voor mensen die anders zijn, die niet anders lijken te kunnen dan zichelf te zijn.

Een boek als dit wordt in Nederland doorgaans uitgegeven bij Querido of Lemniscaat maar opvallend genoeg verschijnt het bij Pimento Kinderboeken, een onderdeel van de Foreign Media Group. Op zich goed dat goede jeugdliteratuur steeds meer over verschillende uitgeverijen verspreid raakt maar Pimento mag iets zorgvuldiger zijn. De vertaling is niet denderend (veel stijlfouten), de titel is wat merkwaardig gekozen (oorspronkelijke titel: Absolute Brightness) er zitten slordigheden in de tekst (Bat Mitswa in plaats van Bar Mitswa) en ik vind het niet geheel logisch dat dit boek in de 'Black Pimento Thriller'-reeks wordt uitgeven.

Jaaps boekencijfer: 7.3

Twee verrassingen bij Libris-nominaties

2009-03-23T09:09:00.000-07:00

Van Essen en Vuijsje genomineerd

4 mannen en 2 vrouwen, 5 Nederlanders en 1 Belg, 1 debutant en 1 favoriet van JaapLeest. En gelukkig 6 x een roman en geen non-fictie, geen essaybundels en dergelijke. In een notedop de score van shortlist van de Libris Literatuurprijs 2009. Tipte ik eerder Martin Hendriksma, hij valt er helaas buiten, maar op de valreep kwam ik dit weekend met Rob van Essen op de proppen. En jawel, zijn roman Visser is genomineerd. Daarmee is hij de verrassing van de nominaties die meer grote namen bevatten dan de Gouden Uil.

Anna Enquist, Arnon Grunberg, Charlotte Mutsaers en Dimitri Verhulst behoren tot de gearriveerde romanciers die je op zo'n lijst mag verwachten. Naast Van Essen is vooral de nominatie van Alleen maar nette mensen van journalist en debutant Robert Vuijsje opvallend.

Hij is de enige die voor beide grote literaire prijzen is genomineerd en dat maakt nieuwsgierig dus dat boek heb ik direct besteld. Het boek van Mutsaers werd op JaapLeest nog net niet met de grond gelijk gemaakt (een 4.9) en ook Contrapunt van Enquist kon me niet enorm bekoren (6.5).

Het juryrapport is best boeiend, het engagement is terug zegt de jury. Voorlopige favoriet is dus Visser van Rob van Essen dat van JaapLeest een 8.5 kreeg.

Intelligente vraag op een boekenfeestje

2009-03-22T14:50:00.000-07:00

De Boekenweek is afgelopen, halleluja. Ik bezocht het onofficiele slotfeest Walhalla in het hippe Amsterdamse Panama, georganiseerd door Nightwriters, een initiatief van literaire grootheden als Kluun, Saskia Noort en Susan Smit. Niet zeuren want we mochten voor niks naar binnen omdat ik de eerste prijs won in een schrijfwedstrijd in het kader van de Boekenweek, met als opdracht vanuit het perspectief van een dier te schrijven. In mijn winnende verhaal Sokken beschrijft de oudere kater Franklin D. zijn ambivalente gevoelens bij de verkiezing van Barack Obama. Als buurkat van het Witte Huis is Franklin D. enigszins teleurgesteld dat er opnieuw honden komen wonen en hij mist Socks van de Clintons. Geen briljant verhaal maar stukken beter dan het genante proza dat Susan Smit vandaag voordroeg.

We belandden in een aardige gesprek tussen Jeroen Smit, die nog amper kan geloven dat van zijn De Prooi over ABN/AMRO al meer dan 125.000 exemplaren zijn verkocht, en Eric Smit die voor zijn nog te verschijnen boek over Nina Brink al een dagvaarding van 7,5 centimeter dik binnen heeft. Op mijn intelligente vraag werd een beetje schamper gereageerd. Ik vroeg of beide heren ook een boek over een zakelijk succes zouden schrijven, of dat alleen drama's interessant zijn als non-fictie onderwerp. Journalisten zijn alleen geïnteresseerd in dingen die fout gaan, antwoordden de Smitjes in koor; daarmee onbewust voeding gevend aan mijn recente twijfels over de journalistiek.

Christophe Vekeman

Verrassing van de dag was de mij onbekende Belgische dichter/schrijver Christophe Vekeman die een paar fantastische gedichten voordroeg en een geestig en goed geschreven verhaal over een man die zijn vrouw duidelijk maakt dat ze zo ontiegelijk uit haar mond riekt. Bovendien een schrijver die kan voordragen en performen en niet de flauwigheden van Kluun en Giphart nodig heeft, al weet de laatste ook hoe hij een publiek moet entertainen.

Uitspraken met grote gevolgen

2009-03-21T04:50:00.000-07:00

Rob van Essen – Visser

Maandag wordt de shortlist van de Libris Literatuurprijs bekend gemaakt; zes boeken uit een lijst van nu nog vierentwintig. De jury van De Gouden Uil liet heel eigenzinnig de grote namen links (of rechts) liggen, wat een verrassende shortlist opleverde. Ik ben benieuwd of de Libris-jury dat voorbeeld gaat volgen. Dus geen Doeschka Meijsing, geen Leon de Winter, geen Nelleke Noordervliet en geen Charlotte Mutsaers en wat mij betreft is dat terecht. Ik denk dat in ieder geval Erwin Mortier met Godenslaap wel genomineerd zal worden, ook gezien het hoge Vlaamse gehalte van de jury. Ik hoop op Martin Hendriksma met Familievlees, zoals ik al eerder schreef en eigenlijk ook wel op deze roman van Rob van Essen. Ik schafte hem aan vanwege deze longlist, ik werd nieuwsgierig door de beschrijving op de achterflap.

'Geschiedenisleraar Jacob Visser heeft een huis op een woonerf, een dochter die gaat trouwen en een vrouw die na de dood van hem is vervreemd. Wanneer hij tijdens zijn lessen iets ondoordachts zegt, komt zijn leven in een maalstroom terecht. Een groepje neonazi's vat zijn uitspraken op als een oproep om tot actie over te gaan en benoemt hem tot hun leider; in een gekraakte concertzaal wordt hij als held ingehaald, en een oudere boer durft hem eindelijk te laten zien welk vreemd schilderij hij al jaren op zolder verborgen houdt'.
Met een dergelijke samenvatting heb je mij als lezer binnen maar dat hoeft niet automatisch tot een leessucces te leiden. In dit geval wel al is de roman veel minder politiek dan de achterflap doet vermoeden. Dat gaat slechts op voor de verhaallijn waarin Van Essen het mechanisme beschrijft van leiderschap en volgelingen. We volgen Jacob Visser een paar etmalen waarin zijn leven volstrekt over de kop wordt gehaald. Uiteindelijk heeft alles te maken met het gemis: een van zijn beide dochters is op jonge leeftijd omgekomen. Andere mensen in zijn omgeving hebben ook te maken met verlies en onverwerkt verdriet.

De maalstroom waarin Vissers leven terecht komt leest als een soort psychose. Een paar opmerkingen van hem tijdens een geschiedenisles worden gebruikt om een hetze tegen hem te ontkenen. (Die verhaallijn kent trouwens opvallende parallellen met manier waarop de leraar in Het Diner van Herman Koch ontspoort). De ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op, er is weinig tijd om op adem te komen, zowel voor de lezer als de hoofdpersoon. Van Essen roert actuele en belangrijke thema's aan: leiderschap, hypes, rouwverwerking enzovoorts. En er zijn genoeg voorbeelden van op het oog niet al te heftige uitspraken die grote gevolgen kunnen hebben. Tegelijkertijd is het trefwoord van dit boek is ironie: het lukt Jacob Visser maar niet om de dingen in het leven nog serieus te nemen na de dood van zijn dochter. Het gaat langs hem heen, het glijdt van hem af en het doet er niet veel meer toe.

Een boek met veel verschillende lagen dat mij dwong om door te lezen. Omdat het beklemmend en spannend en onthutsend is. De diverse relaties in het verhaal zijn scherp en dicht op de huid beschreven en krijgen iets vervreemdends door die voortdurende ironie. Typisch zo'n boek om in een klein gezelschap nog eens over door te praten; domweg omdat er veel te bepraten valt. Ik ben benieuwd of het boek de shortlist haalt, het zou zeker niet onterecht zijn.
Jaaps boekencijfer: 8.5

Tafels vol met dierenboeken

2009-03-19T14:10:00.000-07:00

Tim Krabbe – Een tafel vol vlinders
Bibi Dumon Tak – Soldaat Wojtek

Gelukkig is het bijna afgelopen met dat gepiep en getjilp. Martin Bril die zijn hond laat praten, Philip Freriks over zijn katten, het zal allemaal wel. In het verleden kocht ik die dierenboekjes nog wel eens. Je bent kattenliefhebber of je bent het niet. Na de poezenboekjes van Remco Campert en Frans Pointl ben ik gestopt, het is lief en leuk maar vooral meer van hetzelfde. Ik heb kunnen glimlachen om de Literaire Zoo die Kluun samenstelde voor Vrij Nederland.

Nog een paar dagen en dan is het circus weer voorbij en zo´n thema zal wel nodig zijn om het een beetje sjeu te geven. Het blijft wat merkwaardig dat het boekenweekgeschenk niet over het thema hoeft te gaan. Tim Krabbe is dit jaar nog zo vriendelijk zijn boekje een dierentitel mee te geven al zijn de vlinders uit Een tafel vol vlinders louter metaforisch. Je voelt bij die geschenkjes meestal dat de schrijver zich heeft moeten inhouden, het mag immers niet boven de honderd bladzijden uitkomen. Da's ook hier weer zo: het is echt zo'n boekje-boekje. Al is dat bij Krabbe toch meestal al het geval en door deze opmerking voelt hij zich dan weer miskend, begreep ik uit een heel aardig interview in Volkskrant-magazine. Hij wil ook wel eens voor literaire prijzen genomineerd worden. Moet ie helemaal niet willen. Hij schrijft leuk, het leest lekker weg maar het is voor mij meer op het niveau van Rene Appel en de wat betere trhillerschrijvers. Helemaal niets mis mee natuurlijk.
Ik heb dit boekenweekgeschenk dan ook niet met tegenzin uitgelezen maar ik was het ook al weer zo'n beetje kwijt toen ik het uit had. De wisseling in perspectief op driekwart is misschien niet zo'n slimme zet. Het eerste stuk vanuit Fred is beter geschreven, het tweede deel vanuit zoon Bram zit me dichter op de huid maar daar loopt het verhaal een beetje weg en het drama beleef ik uiteindelijk niet echt mee.

Toevallig las ik nog een jeugdboek over dieren van Bibi Dumon Tak: Soldaat Wojtek. Dumon Tak schrijft meestal non-fictie verhalen over dieren maar in dit geval heeft ze een echt gebeurd verhaal uit de Tweede Wereldoorlog omgevormd tot een roman. Poolse Soldaten vonden in 1942 een klein beertje langs de weg dat ze vervolgens onder hun hoede hebben genomen. Wojtek wordt een vriend en een mascotte. Een ongelooflijk verhaal en behalve aandoenlijk ook nog best aangrijpend, als je bedenkt tegen welke achtergrond het verhaal zich afspeelt. Op youtube zijn wat fragmenten van de beer te zien, onder andere hier.

Het verhaal over Wotjek is ook terug te vinden in het boek Oorlogsdieren van Bibi Dumon Tak. Dat is recentelijk pas verschenen en er staan meer waar gebeurde verhalen over dieren die een rol in een oorlog hebben gespeeld, als koerier, als verzetsstrijder, als held. Dat lijkt me nou wel weer een leuk boek over dieren en het mag nog net.

Jaaps boekencijfers:
Tim Krabbe – Een tafel vol vlinders 6.5
Bibi Dumon Tak – Soldaat Wojtek 8.0

Els Beerten genomineerd voor Gouden Uil

2009-03-17T04:04:00.000-07:00

Els Beerten lijkt de belangrijkste kanshebber voor de jeugdliteratuurprijs van De Gouden Uil. De jury van deze Belgische literatuurprijs maakte gisteren de nominaties bekend. Naast Beerten is onder andere nog Joke van Leeuwen genomineerd maar het zou mij verbazen als de jury om Allemaal willen we de hemel heen gaat. Het boek is alom positief gerecenseerd, ook door mij; met de vermelding: een volwassen jeugdroman. Het is een prachtig boek en misschien ook wel een belangrijk boek, daarom zou het helemaal niet verkeerd zijn als het weer onder de aandacht komt en door meer jongeren en volwassenen wordt gelezen.

Beerten had net zo goed bij de volwassenen genomineerd kunnen worden maar blijkbaar is er ergens een scherprechter die bepaalt welke boeken voor de jeugd en welke boeken voor oudere mensen zijn bedoeld. In Lange Dagen van Pia de Jong is de hoofdpersoon ook een kind maar dit boek ligt wel op de plank voor volwassenen. Ook dit boek werd vrijwel unaniem goed besproken, ook hier. Heel veel bekendere schrijvers zijn genegeerd door de jury en wat mij betreft terecht. Eindelijk eens geen Grunberg, De Winter en Enquist. De Jong is genomineerd samen met een andere debutant, Robert Vuisje. Verder smaken P.F. Thomese, Jan van Loy en Christiaan Weijts kans op de vijfentwintigduizend euro die aan de prijs verbonden is.

De bekendmaking en uitreiking van de Gouden Uilen is op 4 mei a.s.

Onconventionele booker-boeken

2009-03-12T11:50:00.000-07:00

Aravind Adiga – De witte tijger
Steve Toltz – Een fractie van het geheel

Goede vriend O., kritisch lezer van deze blog, waarschuwde me dat ik hier al tijden louter goede cijfers uitdeel, terwijl ik deze blog startte met een reeks onvoldoendes. Of ik misschien milder ben geworden of selectiever ben bij de keuze van de boeken die ik lees? Misschien heb ik door de periode van zelfreflectie waarin ik verkeer, dat klinkt veel enger dan het is, tijdelijk een wat boeddhistische inslag en minder de neiging om de zweep te hanteren. Maar ik denk dat het vooral met de boeken zelf te maken heeft. Ook nu weer twee voldoendes maar wat wil je: het gaat om twee genomineerden voor de Man Bookerprize 2008, de meest prestigieuze literaire prijs ter wereld die jaarlijks wordt uitgereikt.

Een recensent schrijft over Steve Toltz dat het hier duidelijk om een debutant gaat die nog niet is lastig gevallen door de regels en dogma´s uitgevers en redacteuren en gewoon lekker is gaan schrijven zonder zich al teveel van conventies aan te trekken. Datzelfde geldt voor Aravind Diga. Als ik etiketjes moet plakken op beide boeken dan zou ik woorden gebruiken als: origineel, fris, onbevangen en onconventioneel. Beide auteurs gaan vrolijk hun gang en experimenteren met vorm en structuur.

De Witte Tijger is geschreven in de vorm van een briefverslag aan de Chinese premier die eerdaags India komt bezoeken. De hoofdpersoon vertelt hem hoe de maatschappij in India in elkaar steekt. Het kastesysteem, de hierarchie, de kloof tussen rijkdom en armoede: het komt allemaal voorbij en het is bijna net zo indrukwekkend en aangrijpend als de Oscarkraker Slumdog Millionaire. Het is opvallend toevallig hoe in zowel de film als het boek een rauw en heftig maar ook hoopvol beeld van India wordt geschetst. Hoopvol is niet helemaal het goede woord, realiseer ik me. Het gaat over kansen op een redelijk leven, al gaat dat soms letterlijk over lijken. Het zal mensen die in India zijn geweest wellicht meer aanspreken dan iemand zoals ik die nog nooit in dat land was.

Het kostte even voordat ik gewend was aan de vorm van De Witte Tijger. Ik vind het wat gekunsteld om de Chinese premier er voor te gebruiken en die briefvorm is niet het sterkste onderdeel van het boek. Uiteindelijk zijn dat de ontboezemingen van de hoofdpersoon. Hij beschrijft hoe hij er in slaagde om niet uitgehuwelijkt te worden en directeur van een taxibedrijfje te worden. Dat hij daarvoor zijn baas moest vermoorden is verbijsterend maar het wordt op zo'n vanzelfsprekende manier beschreven dat ik er als lezer bijna geen moeite mee had. Dat is het knappe van deze roman en dat komt vooral door de grote hoeveelheid ironie. En Aravind slaagt er in om van een tragedie een soort blijmoedig verhaal te maken; dat is te vergelijken met Slumdog Millionaire. Ondanks de ellende en de treurigheid, heeft het ook iets vrolijks. Een aardig boek maar ik vond de Oscars voor Slumdog veel terechter dan de Booker-prize voor Aravind.

Een fractie van het geheel is een pil van meer dan 600 pagina's en de inhoud rechtvaardigt de omvang niet helemaal. Moeilijk om te zeggen wat ik er van vind. Analoog aan de titel: verschillende delen (fracties) zijn spectaculair en las ik zeer geboeid, andere delen zijn wat langdradig en soms begint het eindeloze gefilosofeer te irriteren. Wat voor boek levert dat nou als geheel op? Het eerste deel is sensationeel, het middendeel is saai en overbodig en het laatste deel is onderhoudend. Ik heb tijdens het lezen vaak de associatie met John Irving gehad. Fantasierijk en bloemrijk en onconventioneel waar het gaat om verhaallijnen en gebeurtenissen. Alles kan en zo'n beetje alles gebeurt ook. Het verhaal uit het eerste deel: over 2 broers waarvan 1 de held en de ander schlemiel van Australie wordt, is het uitgangspunt en wordt later op allerlei manieren uitgemolken. Het verhaal is niet na te vertellen en niet samen te vatten en daar waag ik me dan ook niet aan.

Als je van Irving houdt, is de kans groot dat dit boek je aanspreekt maar uiteindelijk haalt Toltz het niet bij de meeste boeken van Irving. Daarvoor is het allemaal teveel, te bloemrijk, te geestig enzovoorts. Er is toch zo'n gezegde over de beperking? Die gaat niet altijd op maar had in dit geval wel iets meer in acht genomen mogen worden. Ik ging me op een gegeven moment storen aan alle metaforen en vergelijkingen. Het is niet een achtbaan, het zijn zo'n beetje alle achtbanen uit Walibi achter elkaar. En dan ben je een ervaring rijker maar ook behoorlijk missselijk.

Jaaps boekencijfers – De Witte Tijger: 7.2 – Een fractie van het geheel: 7.1

Het einde van de wereld

2009-03-08T16:03:00.000-07:00

Alhoewel ik nog nooit iets van Pablo Neruda las, was het bijzonder om door de straten van Valparaiso te lopen. De Chileense kuststad waar de Nobelprijswinnaar (literatuur, 1971)een groot deel van zijn leven doorbracht. Verschillende van de huizen waar hij verbleef zijn als museum in gericht en de stad ademt de onafhankelijkheid van deze bijzondere geest die ook politiek zeer actief was. Een van de huizen van Neruda, waar zijn bijzondere verzamelingen nu te bewonderen zijn

Ik heb in drie weken Chili geen Latijnsamerikaanse literatuur gelezen omdat ik er doorgaans weinig opgewonden van raak. Het was natuurlijk heel verantwoord geweest om hier Neruda te lezen maar ik lees liever wat ik leuk vind. Ik heb wat fragmenten van de Chili-biografie van Isabelle Allende gelezen maar op de een of andere manier liggen mevrouw Allende en ik elkaar niet. Haar hang naar magie en mystiek ergeren me. Dat heb ik ook bij bijvoorbeeld Gabriel Garcia Marquez. Grootse literatuur, dat beaam ik meteen, maar sfeer en stijl spreken me niet erg aan. Misschien dat ik het binnenkort nog eens ga proberen met Roberto Bolaño waarover in Vrij Nederland wordt geschreven dat hij de literaire hype van 2009 gaat worden. Al wordt me uit het rommelige artikel niet precies duidelijk wat deze overleden Chileense schrijver tot zo'n fenomeen zou maken.

De afgelopen week heb ik me redelijk goed vermaakt met Een fractie van het geheel van Steve Toltz waarover een andere keer meer. Ik zie onderhand wel weer uit naar een bezoek aan een boekhandel in Utrecht want de boekwinkels in Chili stellen niet veel voor, en bovendien heb je er weinig aan als je beheersing van de Spaanse taal vrijwel nul is. Het eerste boek dat ik ga aanschaffen is het verslag van haar ministerschap van Ella Vogelaar. Een vriendin mailt dat ik na het lezen van deze memoires echt geen PvdA meer zal gaan stemmen.

Tijdens mijn verblijf van drie weken hier las ik uiteindelijk slechts 1 boek dat zich in afspeelt in Zuid-Amerika, maar dat was dan ook nog van een Franse auteur. De tranen van de moordenaar van Anne-Laure Bondoux verscheen al in 2004. Ik kwam het tegen tijdens het googelen op jeugdboeken die zich in Chili afspelen. Het boek had ook 'Het huisje aan het eind van de wereld' kunnen heten want daar woont Paolo met zijn ouders, ergens in het zuidelijkste puntje van Patagonie. Zijn ouders worden op de derde bladzijde vermoord door een brute crimineel met de naam Angel. Die kan het niet over zijn hart verkrijgen om ook het kind om te brengen maar gunt Paolo wel 'de eer' om zijn eigen ouders begraven. Een luguber en wreed begin, zeker voor een kinderboek, maar uiteindelijk is het een nogal moralistisch boek met een zoete boodschap over het onderscheid tussen goed en kwaad. Jammer, want tot op driekwart is er niks aan de hand en is het een rauwe maar ontroerende vertelling over de vriendschap tussen een moordenaar en een kind. Jammer dat Bondoux uiteindelijk meent te moeten benoemen dat goed en slecht dicht bij elkaar liggen. Waarom laat ze dat nou niet aan de lezers zelf over? Het haalt de kracht van het boek enigszins onderuit maar gelukkig niet volledig. De tocht van de jongen en de moordenaar door Chili en door hun eigen geweten en herinneringen is boeiend en spannend genoeg. Bondoux spaart de lezer niet en dat is te prijzen want dat gebeurt veel te vaak in jeugdboeken. Zonder het nadrukkelijke moralisme was het een supergoed boek, nu is het een gewoon goed boek.

Het is leuk om het in Chili zelf te lezen al is dit land zo langgerekt dat de plek waar het zich afspeelt, duizenden kilometers verwijderd is van waar ik me nu bevind.

Jaaps boekencijfer: 7.8

Een boek opvreten

2009-03-04T07:18:00.001-08:00

John le Carre – Aangeschoten wild

Het exemplaar van mijn boek bleek inderdaad aangeschoten wild want ik was nog niet halverwege of hond Brutus bleek een goede smaak te hebben. Hij vrat het boek maar dan in letterlijke zin. De puppy is een schatje maar niets is veilig voor hem en ik had het boek dus niet zomaar naast mijn tuinstoel moeten laten liggen. Beetje dom maar gelukkig lag het opengeslagen bij de pagina waar ik was gebleven en was Brutus zo vriendelijk zich met name te goed te doen aan de helft die ik al had gelezen. Op vier pagina's na kwam de tweede helft redelijk ongeschonden uit zijn bek en heb ik de literaire thriller van Le Carre nog tot een einde kunnen brengen.

Brutus vond het boek blijkbaar iets te ingewikkeld voor een hond en dat is begrijpelijk want de spionageromans van deze inmiddels bejaarde schrijver blinken doorgaans uit in complexiteit. Aangeschoten Wild is daar geen uitzondering op. Ik lees Le Carre graag omdat zijn werk nooit vrijblijvend is. Hij is kritisch en actueel en dat maakt dat zijn werk een zekere urgentie heeft. In dit boek neemt hij de samenwerking tussen de verschillende veiligheids- en inlichtingendiensten van diverse landen (de VS, Engeland en Duitsland) onder de loep en vooral hun onderlinge competitie. De strijd tegen het terrorisme is volgens Le Carre ook een gevecht om macht en eer waarbij weinig middelen wordt geschuwd en vertrouwen een broos begrip is. We volgen drie hoofdpersonen, een asielzoeker, zijn advocate en een bankier, in een verhaal dat nauwelijks na te vertellen is en naar mijn smaak nodeloos ingewikkeld is gemaakt. Het vergt enig doorzettingsvermogen om de verhaallijnen te begrijpen en de diverse motieven uit elkaar te houden. Uiteindelijk gaat het meer om de nationale en internationale belangen dan om deze hoofdpersonen. De strijd tegen het terrorisme neemt soms absurde vormen aan en is niet meer dan een onderling spel, lijkt Le Carre te willen zeggen. En daar slaagt hij behoorlijk in. Dat maakt het uiteindelijk tot een beklemmend boek omdat het naar ik vrees niet heel ver van de realiteit afligt. Dat is een beangstigende gedachte.

Jaaps boekencijfer: 7.5

Laat Grunberg maar reportages schrijven

2009-03-01T12:46:00.000-08:00

Arnon Grunberg – Kamermeisjes & soldaten
Arnon Grunberg onder de mensen – reportages uit: Bagdad – Kabul – Pristina – Ascuncion – Lima – Beiroet – Tel Aviv – Berlijn – Zurich -Beieren – Kandahar – Guantanamo Bay

Bij Grunberg is het al jaren de vraag hoe hij er in slaagt zoveel tekst te produceren die over het algemeen van hoge kwaliteit wordt geacht. Ik hoor niet bij zijn grote schare fans want aan zijn meeste romans beleefde ik weinig plezier maar misschien wel bij zijn bewonderaars. Zeker na het lezen van de artikelen die in dit boek zijn gebundeld. Ze verschenen vrijwel allemaal in het NRC dat ik ook lees maar waarin ik ze vaak oversloeg. Op zich een aardige vraag: waarom hoeven dit soort verhalen van mij niet perse in de krant en lees ik ze liever in boekvorm.

Het gaat hier om een vorm van literaire journalistiek en misschien wel het New Journalism dat in de jaren dat ik journalistiek studeerde zo in trek was maar inmiddels behoorlijk 'old' moet zijn. Tegenwoordig hebben we het liever over participerende journalistiek, hier en daar een beetje undercover, maar over het algemeen maakt Grunberg zich bekend als schrijver/journalist.

'De werkelijkheid confronteren met fictie in de breedste zin van het woord is hoe ik mijn taak als romanschrijver opvat', schrijft Grunberg ergens. Het wordt niet duidelijk hoe zich dat verhoudt tot de verslagen van zijn expedities want het er komt geen fictie aan te pas. Grunberg beschrijft de realiteit, verlevendigt deze met een forse dosis ironie, humor en vooral veel aandacht voor het detail en zijn eigen waarnemingen die vaak het absurde benaderen. De bekendste reportages uit zijn boek zijn de verslagen van de bezoeken die hij als embedded journalist bracht aan Irak, Afghanistan en Guantanamo Bay. De verslagen over de Nederlandse missies in Irak en Afghanistan zijn wat mij betreft het meest geslaagd. Ik voel dat hij het belangrijk vindt en dat hij er betrokken bij is. Meer dan bij sommige andere onderwerpen. Hij voegt met zijn verhalen zeker iets toen aan de berichtgeving over de Nederlandse missies.

Grunberg doet verder verslag van onder andere bezoeken aan de mennonieten in Paraguay, aan Israel en Libanon. Zijn onderwerpkeuze roept nogal eens vragen op. Waarom hij tien dagen achter de 'speisewagen' in een Zwitserse trein moet lopen, blijft een raadsel en levert geestig en onderhoudend maar niet echt relevant materiaal op. Hetzelfde geldt voor een bezoek aan het bestuur van de pedofielenpartij, alhoewel het verslag daarvan tamelijk briljant. Grunberg weet zijn eigen ongemak en tweeslachtigheid treffend te beschrijven waarbij ik altijd zal onthouden dat er die avond nootjes werden geserveerd.

Een interessant boek, ook voor de lezers die minder met Grunbergs romans op hebben.

Jaaps boekencijfer: 8.5

JaapLeest denkt met u mee!

2009-02-28T15:40:00.000-08:00

Zowaar wordt deze weblog gelezen en werpt ook nog eens vruchten af. Een nieuwe uitgave van een roman krijgt een andere titel, mede doordat ik er op deze plek een oproep toe deed:

"Waarom er voor zo’n quasi-literaire benaming is gekozen, is een raadsel. Zeker als een prachttitel als ‘Kleine stinkerd’ een inkoppertje is. Deze hardcore roman met zachte kanten verdient een vlaggetje dat precies die lading dekt."

Uit de weblog van auteur Henk van Straten blijkt dat ik enige invloed heb gehad op de vreugdevolle en terechte beslissing om die rare titel Ik ben de regen te veranderen in Kleine Stinkerd. Wat een eer, hulde Henk! Gebeurt het trouwens vaker dat een roman een heel andere titel krijgt bij een heruitgave? Ik zou het niet weten maar voor voorbeelden houd ik me aanbevolen.

Nog een debuut waar ik enige invloed op had: Het bankje in het park van mijn goede vriendin Trudie de Jong.

Ik mocht meelezen en advies geven bij dit bijzondere project. Een zeer persoonlijk verhaal dat haar van het hart moest en wat ze op een authentieke manier heeft gedaan. Een mooie manier om anderen deelgenoot te maken van je ervaringen. Trudie deed dat via Boekscout, een online uitgeverij die auteurs ondersteunt hun boek uit te geven. Vroeger sloegen we aan het kopieren en stencillen, tegenwoordig maken we daar een echt boek van met een ISBN-nummer. Ik ben apetrots op Trudie, hopelijk is haar zoon dat ook en anders maar niet.

Lig nog wat te bespreken boeken achter. Een verslag van de nieuwe John le Carre en het zeer aan te raden journalistieke boek van Arnon Grunberg volgen. Ik las ondertussen ook nog De voorlezer van Bernard Schlink omdat ik er door de verfilming The Reader (met Oscarwinnares Kate Winslet) op attent werd gemaakt. Indrukwekkend boek in de sobere stijl van Schlink. Ik ben erg benieuwd naar de film want het is geen boek waarbij je direct aan verfilming denkt.
Jaaps boekencijfer: 8.0

Een Italiaans kunstje

2009-02-20T13:56:00.000-08:00

Paolo Giordano - De eenzaamheid van de priemgetallen

Volgens mij willen zowel lezers al mensen in het boekenvak af en toe een lekker spectaculair debuut. Daar kan iedereen dan over jubelen, elkaar high-fives geven. De lezer, de boekhandelaar en de uitgever smult en iedereen is blij en tevreden. De nog maar 26-jarige Italiaan Giordano bedient iedereen op zijn wenken. Het boek is in Italie een hit en in veel talen vertaald en volgens mij in Nederland ook een aardige bestseller aan het worden.

Jammer dat het dan toch een beetje tegenvalt al is het maar waar je het boek op beoordeelt. Het leest lekker weg, het is origineel en het is vooral een bijzonder boek als je het afzet tegen de leeftijd van de auteur. Hij lijkt redelijk diep te graven en heeft opvallende hoofdpersonen tot leven gewekt. Een man en een vrouw die beiden in hun jeugd iets bijzonder traumatisch hebben meegemaakt waarvan we in de openingshoofdstukken deelgenoot worden gemaakt. Daarna verloopt hun leven volgens de lijnen van dat trauma, ze zijn gehavend en dat levert vooral problemen op in hun sociale leven. Maar o wonder, bij elkaar vinden ze herkenning en dat had een mooie oplossing kunnen zijn. Toch lukt zelfs die relatie niet want ze blijven priemgetallen. Een leuk gevonden metafoor voor mensen die los zijn geraakt van de anderen en gedwongen altijd apart en geisoleerd blijven.

Het is vakkundig opgeschreven maar vooral heel erg schematisch en bedacht. Ik snap ergens de populariteit van het boek wel, de schrijver ziet er ook nog eens bijzonder smakelijk uit en heeft alles mee voor talkshows en andere openbare optredens.
En het verhaal lijkt heel diep te gaan. Maar ik ga er niet in mee, ik vind het teveel voorgeprogrammeerd, te bedacht en de emoties raken me niet. Het is geen vervelend boek om te lezen maar het blijft toch vooral hangen in een kunstje dat slim en handig is uitgevoerd maar waarvan ik als lezer te goed begrijp hoe het is bedacht. Een beetje alsof je achter de schermen met Hans Klok mee mag kijken.

Jaaps boekencijfer: 6.5

Welke boeken neem ik mee?

2009-02-10T03:06:00.000-08:00

Volgende week vertrek ik voor drie weken naar een Nederlandse vriendin in Chili en de bedoeling is om daar uit te rusten en veel te lezen. Een van de leukste dingen van zo'n reis is het samenstellen van de stapel boeken die mee gaat in de koffer. Dit keer kom ik er niet helemaal uit. In ieder geval gaan Een fractie van het geheel van Steve Toltz en de nieuwe John le Carre mee. Ga ik nog op boekenjacht of kijk ik eens goed in mijn eigen boekenkast? Er zijn zoveel klassiekers die ik nog niet gelezen heb. In Oorlog en Vrede ben ik nog maar tot een kwart gevorderd en het Verzamelde Werk van Kafka staart me ook al jaren verwijtend in de rug. Stiekem heb ik een voorkeur voor nieuwe boeken. Misschien maar proberen een goede mix te maken. Wie helpt?

Marie Hermanson - De man onder de trap

De man onder de trap van Marie Hermanson gaat niet mee want die heb ik in een ruk uitgelezen. Onzin natuurlijk, want het heeft wel een dag of 3 geduurd maar wat ik bedoel, en wat mensen volgens mij meestal bedoelen met die ruk, is dat het zo'n boek is dat door je blijft spelen en waar je verder in wilt lezen. Het boek zat bij de stapel boeken die ik van de collega's kreeg en sprong er meteen uit door de titel en het omslag (en het leuke kaartje van de gever). Het boek verscheen vorig jaar in een Nederlandse vertaling en is de achtste roman van Hermanson, van wie ik nog nooit gehoord heb maar die volgens de achterflap een van de meeste succesvolle auteurs van Zweden is. Dit boek had best een hit mogen worden en dat kan alsnog als we er met zijn allen ons best voor doen.

Stel je voor: je koopt een nieuw huis, en dan blijkt er een mannetje onder de trap te wonen. Dat mysterieuze mannetje zet het leven van de hoofdpersoon op de kop die langzaam zijn eigen leven en het contact met zijn vrouw en kinderen verliest. Al zijn zekerheden vervagen en dat mannetje blijft hem maar lastig vallen. Het is allesbehalve een jeugdboek, mocht je dat soms denken. Het is een verhaal dat eenvoudig en vredig begint en langzaam sluipt de gekte erin zonder dat het uit de klauw loopt. Daardoor blijft het goed voorstelbaar en behoorlijk realistisch alhoewel behoorlijk vervreemdend. Ergens ga je heel ver met die man mee en dat maakt het indringend. Zonder dat ik nou meteen zelf dacht dat hier een mannetje onder de trap woonde. Alhoewel wij ook een soortgelijk hok hebben. Een absolute aanrader!

Jaaps boekencijfer 8.8

Een hele stapel jeugdboeken

2009-02-07T06:29:00.000-08:00

Veel tijd om te lezen maar vaak te moe om de inhoud goed tot me door te laten dringen. Dus een klein beetje uit nood lees ik momenteel vooral jeugd- en kinderboeken. Wat een feest! Tot een jaar of zes geleden las ik veel jeugdboeken en ik heb een behoorlijke verzameling aangelegd en besprak ze voor diverse bladen. Door verandering in het werk is de belangstelling voor jeugdliteratuur wat op de achtergrond geraakt maar dat gaat veranderen. De hernieuwde kennismaking, al heb ik het nooit helemaal losgelaten, is nu al geslaagd en wie weet ga ik het recenseren weer oppakken of me op een andere manier bezighouden met jeugdboeken. Heb het boekje Kinderboeken schrijven van Wim Daniels aangeschaft en ben momenteel bezig in Bestseller van Paul Sebes (waarin hij uitlegt hoe je succesvol boek schrijft), dus de lat ligt hoog. Ach, wie weet. Ik heb me voorgenomen om eindelijk eens een serieuze poging te gaan doen. Waar het op uitloopt, maakt niet uit. Het gaat allereerst om de poging, niet oud worden zonder het te hebben geprobeerd.

De volgende boeken heb ik de afgelopen tijd gelezen, ik volsta met een korte 'bespreking' want het is nogal een lijst. De eerste drie boeken gaan, eigenlijk toevallig, over afscheid nemen en rouw. Ik heb ze wisselend aangeschaft naar aanleiding van recensies of publiciteit of ik kreeg ze als recensie-exemplaar.

Bart Moeyaert - Missen is moeilijk

De onvermoeibare Bart Moeyaert schreef met Missen is moeilijk 'drie verhalen over de tijd na het afscheid', zoals de ondertitel meldt. Dat is niet geheel correct want zeker het derde verhaal vertelt vooral de voorgeschiedenis van een naderend afscheid. Niet het sterkste boek van Moeyaert. Hij is een meester in de kunst van het weglaten waardoor veel aan de lezer wordt overgelaten. In deze korte verhalen vind ik dat niet zo goed werken. De illustraties van Annemarie Heymans werkten me nogal op de zenuwen. Soms zijn ze prachtig maar het zijn er nogal veel en ze hebben over het algemeen iets naargeestigs.
Jaaps boekencijfer 6.5

Caja Cazemier - Te snel
Meisje heeft nog maar kort verkering en dan komt haar vriendje om bij een scooterongeluk. Ze wordt hier pas van op de hoogte gesteld als ze terug is van het schoolreisje. Cazemier verbindt haar emoties en rouwverwerking vaardig aan de broer van het slachtoffer en ondanks de soms wat vlakke stijl een boek met de nodige diepgang. Leest lekker weg en alhoewel een tikje belerend en pedagogisch is het niet direct een boek voor in de kast ´rouwverwerking´ maar blijft het als verhaal overeind.Jaaps boekencijfer 7.0

Mireille Geus - Naar Wolf
Prachtige terugblik op een intense kindervriendschap waar om onduidelijke redenen een eind aan is gekomen. Zoltan gaat na jaren terug naar zijn vriendje Wolf nadat hij diens moeder is tegengekomen. Een verhaal dat mooi is uitgewerkt en waar misschien wel wat meer had ingezeten dan deze roman die meer wegheeft van een novelle. Het is een pre als je als lezer veel zelf in kunt vullen maar hier wordt misschien iets te veel aan de verbeelding over gelaten. Maar ik ben nieuwsgierig geworden naar Mireille Geus. En jaloers op haar werkplek, check die even op haar website.Jaaps boekencijfer 8.0

Wat een verschillende impact kunnen boekomslagen hebben. De tekening stond op de eerste uitgave van Naar Wolf en de zwart-wit foto op een latere versie. Alleen of met zijn twee: opvallend als je de inhoud van het boek kent.

Ingvar Ambjornsen - De moorden van Barkvik

Er moet zo'n schuine streep door de O maar ik weet niet hoe ik dat voor elkaar krijg.Een ruig boek waarin een puber met zijn oom, die journalist is, in de camper naar een dorp afreist waar een moord is gebeurd. De hoofdpersoon blijkt een zelfverzekerde speurneus die uiteindelijk een grote rol speelt in het oplossen van deze misdaad. Het gaat al snel duizelen van alle verhaallijnen en personen; ik moest af en toe terug zoeken wie ook al weer wie was. Er wordt enorm veel bijgehaald en niet uitgewerkt en de plot is een zooitje; een thriller schrijven is een kunst. Maar de grote plus aan dit boek is het onverbloemde taalgebruik en de lekkere onbevangen hoeveelheid sex, geweld, bloed en andere thema's waarin jeugdboeken vaak zo verkrampt mee wordt omgegaan. Heftig en recht voor zijn raap en daardoor toch vrij realistisch, ondanks de grote ongeloofwaardigheidsfactor.Jaaps boekencijfer 7.5

Jan Simoen - Goed bezig Sigi!

Simoen is een van die vele bijzondere 'jeugdboekenbelgen' die naast onder andere Beerten, Moeyaert en Provoost boeken van hoge kwaliteit aflevert. In een Vlaams schooltijdschrift schrijft hij een feuilleton over de eigenzinnige Sigi ('ik heet Sigiswald en daar kan ik niks aan doen') die scherp observeert en daar uitermate humoristisch verslag van doet. Hij beschrijft de nieuwe macrobiotische vriendin van zijn vader, de opvliegende buien van zijn moeder en de sukkeligheid van zijn broertje. Het gevaar van cliches en vooral meligheid ligt op de loer en slaan ook af en toe wel toe maar gemiddeld levert Sigi vooral vermakelijk en hilarisch leesvoer op.Jaaps boekencijfer 8.5

Edward van de Vendel - Wie wil er met ons trouwens. Cal en Gus 3

Serieuzere jeugdboekenschrijvers hebben natuurlijk recht op luchtige uitstapjes. En soms levert dat verrassingen op zoals bij Jan Simoen. De rappende tweeling Cal en Gus kunnen me minder bekoren. Het verhaal is voorspelbaar en taal en stijl gaan daar in mee. En raps schrijven kan Van de Vendel al helemaal niet. Overbodig boekje dit, doe maar geen deel 4.Jaaps boekencijfer 5.3

Edward van de Vendel en Anoush Elman - De g
elukvinder

Nog een boek van Van de Vendel maar dan van het kaliber dat we van hem gewend zijn. In een reeks waargebeurde verhalen die Querido onder de noemer Slash uitbrengt. Een boek dat je veel politici zou willen laten lezen en andere mensen die smalend over asielzoekers en vluchtelingen oordelen. Het boek behelst vooral het reisverslag van Anoush uit Afghanistan en de periode in de diverse centra waarin het gezin wacht op een verblijfsstatus. Een mengeling van wanhoop en doorzettingsvermogen: het is onvoorstelbaar wat ommige kinderen voor hun volwassenwording al hebben moeten doorstaan. Het boek is erg detaillistisch en daardoor hier en daar wat langdradig en het is jammer dat het stopt op het moment dat Anoush eindelijk een echte Nederlander mag zijn. Ik ben erg benieuwd hoe het hem verder is vergaan. Van de Vendel blijft heel dicht bij de jongen en maakt er tegelijkertijd een leesbaar verhaal van. Deze serie heeft alles in zich om te gaan lijken op de 'kommer en kwel-reeksen' waar uitgeverij Lemniscaat om bekend stond. Ik zie de verhalen over misbruik, scheiding en anorexia al voor me. Maar als dit boek de trendsetter is, hoeven we ons geen zorgen te maken over de kwaliteit.Jaaps boekencijfer 8.0

Een gewoon gezin

2009-02-05T03:39:00.000-08:00

Herman Koch - Het diner
Vonne van der Meer - Zondagavond

Ineens heeft Herman Koch een hit. Een uitgekiende mediacampagne, een hip en opvallend omslag (volgens mij werkt dat echt, zo'n felle kleur blauw valt op in de boekhandel) en een lekker toegankelijk en hedendaags boek dat gemakkelijk wegleest en nog een beetje geengageerd is ook. Klinkt dat cynisch? Zo is het niet helemaal bedoeld maar misschien wel voor twintig procent. Het is zo'n boek dat is voorbestemd voor de bestsellerlijstjes en dat lukt vervolgens dan ook. Het is geen slecht boek; over de inhoud is in alle publicaties al genoeg gezegd. Nog even kort: twee broers dineren met hun echtgenotes aan het diner in een hip restaurant (De Kas waar ik ooit talloze kogeltjes uit mijn eendeborst heb gepulkt) om met elkaar te bespreken hoe ze omgaan met de situatie die hun zoons hebben veroorzaakt. Het gegeven is mooi en het meest interessant vond ik zelf het karakter en de beschrijving van de hoofdpersoon. Vanaf het begin had ik een zekere sympathie voor hem en dat verandert gedurende het boek eigenlijk niet, ondanks dat hij nogal wat merkwaardige en agressieve trekken blijkt te hebben. Dat maakt hem veel meer eens mens om je mee te identificeren dan zijn broer, die zich opmaakt om de nieuwe premier van Nederland te worden. Het Diner is een absolute pageturner al vind ik de vorm van het diner (ieder hoofdstuk is een gang) en de aandacht voor het eten, wat geforceerd. De pyschologische ondertoon van de roman is aansprekend: er kan zomaar iets gebeuren dat je leven drastisch verandert. Ook bij mensen en in gezinnen die ogenschijnlijk heel normaal zijn. Hoezeer de vader, de hoofdpersoon, ook wil dat zijn gezin normaal is. Niemand is normaal, overal schuilt gevaar en ligt onraad op de loer. Dat is een beetje beangstigend maar uiteindelijk ook troostend omdat mensen blijkbaar in staat zijn er vaak wel zo'n draai aan te geven dat ze verder kunnen. Een lekker vakantieboek dit, hier en daar wat over de top en met nadruk geschreven voor het grote publiek maar wie neemt iemand als Herman Koch dat nou kwalijk...
Jaaps boekencijfer: 7.5

Met de boeken van Vonne van der Meer heb ik een wat ambivalente verhouding. Ze behandelt thema's (vooral menselijke relaties) die me interesseren en daar komt nog eens haar belangstelling voor religie en levensbeschouwing dus de basis is goed. De eilandboeken (een trilogie over een huisje op een waddeneiland waar steeds andere gasten met hun eigen problemen en verhalen kwamen logeren) waren mooi maar ik begreep de bijna fanatieke afkeer van mijn vriend tegen die boeken ook wel weer een beetje. Van der Meer heeft iets zij-igs en zemeligs. Zo ook in Zondagavond. De literaire pers was vrij enthousiast maar mij kon het als gewone lezer niet echt bekoren. Het gaat wel ergens over en het verhaal zit goed in elkaar maar op de een of andere manier blijft het iets afstandelijks houden. Dat hoort misschien een beetje bij deze schrijfster: een zekere klinische benadering. Het uiteindelijke probleem, het geheim waar alles om draait in dit boek, vond ik niet enorm opzienbarend. De overdaad aan overbodige religie lijkt er aan de haren bijgesleept. En de karakters gaan niet echt leven. Waarom hebben die twee vrouwen zo'n hekel aan elkaar? Wie is die man nou precies, ik leer zijn geheim beter kennen dan hemzelf. Een aardig boek maar het blijft me niet lang bij.
Jaaps boekencijfer: 6.9

Paar verrassingen op longlist Libris

2009-02-02T05:23:00.000-08:00

Op de longlist van de Libris Literatuurprijs staat gelukkig alleen maar echte fictie waaronder de boeken van veel usual suspects zoals Mutsaers, Noordervliet, De Winter, Enquist, Mortier, wederom Meijsing en natuurlijk de onvermijdelijke Grunberg. Ik heb er 7 van de 18 gelezen (en drie ervan met een onvoldoende beloond op deze blog). Wat mij betreft een paar verrassingen: de debuutroman van journalist Robert Vuijsje die door mij als oninteressant aan de kant was gelegd;en Cel van Charles den Tex die op dit blogje met een 7.3 werd beloond Maar tot mijn grote vreugde staat daar ineens ook Familievlees van Martin Hendriksma op. Een boek dat voor mijn gevoel onterecht nauwelijks was opgemerkt en een heel aardig en lezenswaardig debuut is. Ik noemde het in de zomer van vorig jaar een aanrader, gaf het een 7,5 en typeerde het als 'droog, eigenzinnig, humoristisch en spannend' en leverde de uitgeverij en passant een opmerking voor de flaptekst van Hendriksma's volgende boek met de opmerking: 'Wat kan die man schrijven zeg'.

Dat zou toch wel een bekroning van deze blog zijn, als er eens uit geciteerd wordt op de achterflap van een roman. Dat er een auteur reageerde onder een van de besprekingen vind ik al een eerste succesje al had ik een licht gevoel voor schaamte over het lage cijfer dat ik Karlijn Stoffels had gegeven.

Terug naar de Libris-longlist: opvallend weing Vlamingen en merkwaardig dat uitgeverijen blijkbaar kunnen vergeten boeken hiervoor in te sturen. Het zal je maar overkomen als auteur. Ik heb naar aanleiding van de lijst het boek Visser van Rob van Essen besteld (ja, ja, ik ben ook een Boller tegenwoordig) en verder voorspel ik dat Godenslaap van Erwin Mortier gaat winnen. Ik heb het niet gelezen en ik ga het niet lezen maar het lijkt me typisch zo'n literair verantwoord boek waar een jury zich geen buil aan kan vallen.

Jaap Leest nog steeds

2009-01-27T13:11:00.000-08:00

Geen winterslaap, geen blogger die al na een paar maanden de moed opgeeft en geen computercrash. Ik was er even helemaal uit en vind nu pas de energie en de moed terug om te schrijven. Een paar weken heb ik niet gelezen: ik was te moe. Gekke ervaring. Daarna heb ik het langzaam weer opgepakt. Eerst met een gemakkelijke thriller (Zusje van Camilla Lackberg, heel geschikt voor de overspannen lezer) en daarna met een stapeltje jeugdboeken (besprekingen volgen later) en een paar niet te moeilijke romans (de nieuwe boeken van Vonne van der Meer en Herman Koch). Wees dus niet ongerust, ik heb wel gelezen hoor. Ik had alleen niet zoveel puf om er hier over te schrijven.

En lezen zal ik blijven doen, of ik wil of niet. Gisteren kreeg ik van de collega's een mand met maar liefst 27 boeken die ze uit hun eigen boekenkast hadden geplukt, speciaal hadden gekocht of waar dan ook vandaan hadden gehaald. 27 boeken in 1 keer, bijna allemaal voorzien van een boodschap: dat is nog eens met recht een tsunami aan leesvoer. Wat een cadeau en wn wat een varieteit: van Nico ter Linden over het Oude Testament tot een zelfhulpboek van Wayne Dyer; cartoonbundels; voetbalverhalen van Hugo Borst; romans van Marianne Frederiksson en Arthur Japin en zelfs een dichtbundel van Rutger Kopland. Wat een weelde!!! Het mag een wonder heten dat ik nog maar 1 van de gegeven boeken in mijn bezit en gelezen hebt: Hoe God verdween uit Jorwerd van Geert Mak. Om er niet helemaal in om te komen heb ik er voorlopig zeven geselecteerd die op het stapeltje 'te lezen boeken' terecht komen en waarvan sommige misschien meemogen naar Chili, waar ik over een paar weken heenga en met zekerheid ook veel zal lezen.

De uitverkorenen zijn: Datumloze Dagen van Jeroen Brouwers; Wonderboys van Michael Chabon; Ali en Nino van Kurban Said; De Citroentafel van Julian Barnes; Bestseller van Paul Sebes, Alle Verhalen van Jan Wolkers. De rest heb ik even in een doos gedaan want ik hecht momenteel erg aan orde en netheid.

Ik ben al begonnen in De man onder de trap van Marie Hermansson omdat de gever er een erg enthousiaste aanbeveling bij heeft geschreven, het speciaal voor me heeft gekocht en de omschrijving 'een spannende psychologische roman over een man die de grip op zijn leven dreigt te verliezen' niet helemaal maar weer wel een beetje past bij de periode waarin ik nu zit.

Leeshonger

2008-12-04T09:46:00.000-08:00

Hier geen Sinterklaas dit jaar dus moet ik mezelf maar even verwennen. Alhoewel ik iedere week een soortgelijk excuus heb om boeken te kopen. Ik had bijvoorbeeld 70 euro gewonnen bij online Yahtzee (ja, ja, hoe verzin je het - maar er zijn volgens mij ergere verslavingen) en daar mocht ik van mezelf dan weer boeken van kopen. Dat gaat altijd vijf keer zo snel als het uitzoeken van nieuwe kleding dus ligt er weer een nieuw stapeltje, terwijl ik ook nog in een dikke pil bezig ben. Maar de lange dagen zijn nog lang niet om. Hier de boeken: binnenkort zult u er hier besprekingen van aantreffen.

Aravind Adiga - De Witte Tijger

Al heel vaak laten liggen maar toch iedere keer weer even bekeken in de boekhandel dus moest het maar een keertje mee naar huis. De winnaar van de Booker Prize 2008.

Bericht aan allen - Michael Kumpfmueller

Is bij Broese Kemink boek van de maand en stond me aan te staren vanaf diverse lessenaars. Kende het boek niet en de auteur niet al zegt de titel van zijn vorige roman Lotgevallen van een beddenverkoper me vagelijk wel iets. Ik was meteen om bij de flaptekst (een minister van Binnenlandse Zaken die een sms-je van zijn dochter krijgt op het moment dat haar vliegtuig gaat neerstorten) maar eigenlijk ook al bij de aanduiding uit de Frankfurter Allgemeine Zeitung: 'De politieke roman van de eenentwintigste eeuw'.

Hans Vervoort - Het Bedrijf - Betere tijden

Deel 2 van Het Bedrijf (lees: De Weekbladpers, uitgever van o.a. Opzij en Vrij Nederland). Wie a zegt moet b zeggen en deel 1 was me goed bevallen.

Jonathan Littell - De Welwillenden

Hier ben ik zo'n honderd bladzijden in gevorderd maar dat gaat nog wel even duren want het is bijna duizend dichtbetypte pagina's lang. Een boek waar veel over te doen is want vanuit een SS-er beschreven. Het is enorm gedetailleerd maar het is vooral ook gruwelijk. Er zijn al zoveel joden afgeslacht in het stuk dat ik gelezen heb dat ik het maar een beetje ga doseren en het niet in 1 keer uitlees. Om de donkere dagen niet nog deprimerender te maken.

William Burroughs en Jack Kerouac- En de nijlpaarden werden gekookt in hun bassins

Maf boek, heb het inmiddels uit en het is echt voor de liefhebber. De vraag is nog steeds of ik daar toe behoor. Dat wist ik na het lezen van On the Road niet en dat weet ik nog steeds niet. Dit is wel een prachtige uitgave (het boek is al in de jaren 50 geschreven maar niet eerder gepubliceerd) trouwens met een verhelderende analyse en uitleg achterin, waar je beter mee kunt begin. Het boek is op feiten en volgens de achterflap 'een keiharde misdaadroman over een schokkende moord die de grondslag legde voor de Beat Generation'. De misdaad is wel hard maar wordt pas 20 bladzijden voor het einde gepleegd. Dus is het vooral veel voorspel en dan helemaal in de slepende stijl van Burrougsh en Kerouac die om de beurt een hoofdstuk schrijven. Veel drugs en alcohol en vooral veel lethargie. Niet zo cult als de uitgever ons wil doen laten geloven maar toch best aardig.

Jaaps boekencijfer: 7.2

2008-12-04T03:53:00.000-08:00

Mohsin Hamid – De val van een fundamentalist

Intrigerende titel, dat vond ik meteen al maar het was even aan mijn aandacht ontglipt. Alhoewel ik gespitst ben op de zogenaamde ‘post 9/11’ literatuur en dit boek in 2007 al genomineerd was voor de Booker Prize. Ik kwam het tegen in de goedkope versie (tien euro!) en of het lot er mee speelt, was het thema ineens actueler dan ooit. De hoofdpersoon is namelijk een Pakistaan die zich voortdurend zorgen maakt over de spanningen tussen zijn land en India die enkele jaren geleden tot een kookpunt kwamen. De laatste tijd was de verhouding tussen beide landen redelijk stabiel maar door de aanslagen in Mumbay lijkt de zaak weer op scherp te staan. De actuele ontwikkeling maakt het boek nog een stukje interessanter omdat ik me realiseerde hoe wankel dat soort evenwichten zijn. En Mohsin Hamid, die zelf in Pakistan opgroeide, maakt duidelijk hoeveel impact dit soort kwesties op het dagelijks leven van mensen heeft. De familie van de hoofdpersoon leeft met een voortdtdurend gevoel van onbehagen en dreiging en dat heeft weer vrij ingrijpende gevolgen voor de in Amerika woonachtige ik-figuur.

De val van een fundamentalist leest als een trein en dat komt vooral door de vertelvorm. De hoodpersoon vertelt zijn verhaal aan een Amerikaanse toerist op een terras in Pakistan terwijl ze theedrinken en een maaltijd gebruiken. Er is iets vreemds met dat gesprek omdat er geen vertrouwensband is en de ik-figuur de Amerikaan probeert te overtuigen. Waarvan precies is niet helemaal duidelijk. Van zijn goede bedoelingen, van zijn waarheid? In ieder geval zit er iets broeierigs en dreigends in de overigens uiterst beleefde conversatie.
Het verhaal dat hij vertelt gaat over zijn werkzame leven in Amerika waar hij als student aan Princeton opvalt en meteen carriere kan maken. Hij blinkt uit in zijn werk en als hij dan ook nog eens de vrouw van zijn dromen ontmoet, lijkt niets een gelukkige toekomst meer in de weg te staan. Tot er na 11 september niets meer hetzelfde is, zeker niet voor een Pakistaanse Amerikaan. Hamid beschrijft de veranderingen in het leven van de jongeman op een subtiele en indringende manier. Het begint al direct met de verwarring die hij voelt na de aanslagen (hij voelt een lichte triomf)en de schaamte die daarbij hoort. Hij voelt zich anders dan zijn Amerikaanse collega's en vrienden en hij wordt ook anders benaderd en bekeken. Uiteindelijk laat hij zijn baard staan na een kort bezoek aan zijn ouders in Pakistan en is er geen houden meer aan de neerwaartse spiraal.

Er valt heel wat op dit boek af te dingen, met name dat de auteur wel erg veel kwijt wil in 200 bladzijdes en blijkbaar geen keuze kon maken tussen verschillende verhaallijnen. De vertelvorm werkt goed maar leidt tegelijkertijd ook wel wat af. Groter bezwaar is de liefdesgeschiedenis die er doorheen speelt en die een boek op zich waard is. De ik-figuur raakt in de ban van Erica, en dat is tot op zekere hoogte wederzijds. Erica is echter nog lang niet los van haar aan kanker overleden vriend. Het levert prachtige en heftige passages op maar het is wat veel allemaal.

Het levensverhaal van de hoofdpersoon is genoeg en levert een pageturner op, een boek dat je niet in één adem uitleest omdat dat fysiek onmogelijk is maar het scheelt niet veel. Het boek roept vooral vragen op: over afkomst en etniciteit en over de manier waarop mensen naar elkaar kijken, zeker na 11 september. Vragen waar de hoofdpersoon zelf nog het meest mee worstelt maar die ook bij mij als lezer achterblijven.

Jaaps boekencijfer: 8.0

De eerste liefde

2008-12-03T04:08:00.001-08:00

Doeschka Meijsing - Over de liefde

Toch opvallend dat een literatuurprijs meestal weer goed is voor een hoger verkoopcijfer. Meijsing ligt weer prominent op de boekentafels en staat hoog (nummer 10 deze week) in de bestsellerlijstjes. Altijd lastig om een boek nog helemaal onbevangen te lezen als er al zoveel over gezegd en geschreven is en in dit geval dan vooral in positieve zin. Ik pretendeer niet het beter te weten dan de AKO-jury (al had mijn lijstje met genomineerden er heel anders uitgezien) maar ik ben iets minder enthousiast. Misschien dat Meijsing de prijs ook een beetje voor haar hele oeuvre heeft gekregen en niet alleen voor dit boek. In ieder geval verdient ze het wat mij betreft meer dan Leon de Winter, de andere genomineerde die ik las.

Het meest opvallende aan dit boek is natuurlijk dat het autobiografisch is en dat het om een love-story gaat die publiekelijk bekend was. Meijsing heeft jarenlang een relatie met journaliste Xandra Schutte die het ineens met de mannelijke publicist H.J. Schoo doet (inmiddels overleden) wat zo'n beetje iedereen weet behalve de schrijfster. In die tragedie ligt de basis voor het boek.

Hoofdpersoon Pip is dus in de steek gelaten en moppert en rouwt daar het hele boek door over. Gelukkig is daar goede vriend Jason die haar met relativering en spot weer wat aan de praat krijgt. Dan is er een auto-ongeluk en oh, groot toeval - de hoofdpersoon redt het leven van een oude liefde.

Je kan het een cirkelvertelling noemen, al weet ik niet of dat een literaire term is. Voor columns gaat het wel op, heb ik net in een cursus geleerd. De roman begint en eindigt met deze jeugdliefde. Een lerares met een verhaal. Die ontmoeting en haar indrukwekkende relaas onthoud ik van deze roman. Dat gaat echt over de liefde. Het gemopper en geklaag over andere vrouwen waar ze ooit verkering mee had, raakt me nauwelijks. Misschien door de stijl en taal van Meijsing. Al die ex-vriendinnen komen maar niet tot leven. Het draait dan ook allemaal om Meijsing zelf, om Pip. Natuurlijk is Pip woedend en verdrietig maar ze is vooral ook een enorme zeur en haar schaamte ervaar ik dan weer niet zo sterk. Pip worstelt een eind in de rondte en ik aanschouw het gelaten. Al die ex-vriendinnen komen maar niet tot leven en met de hoofdpersoon weet ik het wel na tweederde van het boek. Net als ik me afvraag wat ik toch mis en wat al die critici en de jury er wel in zien, komt de oude lerares van Pip, Buri Vermeer, weer voorbij. En heb ik het boek toch niet voor niks gelezen.

De eerste liefde van Pip. Voor mij is zij de hoofdpersoon van Over de liefde. Want al dat getreur over mislukte relaties is 1 maar hier gaat het om de Eerste Liefde. Die allereerste liefde, mijn hemel, dat is geen kattenpis. Die zet de toon. Je hebt van die schilderijen waar vooral je valt vanwege iets wat niet meteen op de voorgrond staat. Een bepaalde kleur of een figuurtje op de achtergrond. Zonder dat zou het niks zijn. In de ontmoeting tussen Pip en Buri gaat de roman echt zinderen. Meijsing heeft ineens veel minder woorden nodig om echte emoties neer te zetten. Juist omdat er tussen die woorden een heel leven valt te ontwaren.

Dat haal ik er dan weer uit want in de meeste recensies ligt de nadruk op heel andere zaken. Maakt niet uit. Het gaat tenslotte allemaal over de liefde!

Jaaps boekencijfer: 7.0

Kleine stinkerd

2008-11-22T14:34:00.000-08:00

Henk van Straten – Ik ben de regen

Behalve de titel klopt vrijwel alles aan dit boek. Meteen die titel maar even dan hebben we dat gehad. Waarom er voor zo’n quasi-literaire benaming is gekozen, is een raadsel. Zeker als een prachttitel als ‘Kleine stinkerd’ een inkoppertje is. Deze hardcore roman met zachte kanten verdient een vlaggetje dat precies die lading dekt.

Zo, dat was de titel en dan nu het boek zelf. Ik had het gekocht vanwege een artikel in Vrij Nederland over een jonge lichting Nederlandse schrijvers die als ‘de optimisten’ werden aangeduid. Van Straten viel me meteen op door zijn foto (een voormalig zanger van een hardcore bandje met veel tattoo’s, prettig om naar te kijken ook nog eens) en de beschrijving van de roman wekte zowel nieuwsgierigheid als aarzeling. “Harder dan hardboiled”, daar kan je veel kanten mee op. Van Straten kiest gelukkig de goede kant. Na de eerste 100 bladzijden ben ik over mijn scepsis heen en lees het boek in één ruk uit. Het is geen boek voor mietjes en toch vind ik het geweldig. Wat een fantastisch debuut. Heerlijk dat er weer schrijvers opstaan die gewoon schrijven. Korte zinnen, een lawine van gebeurtenissen en puur filmisch geschreven. Van Straten vertelt in Vrij Nederland dat de redacteur in de kantlijn I.A. zette op het moment dat het te zoetsappig werd, lees: Isabelle Allende-achtig. En als ik aan 1 schrijfster een bloedhekel heb....

Het verhaal is enerverend: Chris Hoop is voortdurend de wanhoop nabij en weet van voren niet wat hij van achteren aan het doen is. Zijn bovenbuurman ("gast") woont zo’n beetje bij hem in, zijn ex-vrouw maakt hem het leven zuur door hem steeds minder contact met zijn kind te gunnen. Oh ja, het kind. Baby Gijs. Hij is eigenlijk de hoofdrolspeler van het boek. Gijs is de pudding in de cake. Door hem houdt Chris grip op het leven en blijft het boek op het spoor. Deze ‘kleine stinkerd’ zorgt voor de balans. Verder niet teveel over het verhaal. Het gaat vooral om de taal, het tempo en het ritme. Ik kwam in een soort cadans terecht waarbij ik snakte naar meer en meer en uiteindelijk uitgeput het boek neerlegde. Een trip. Het dendert maar door en Van Straten beukt op je in met nog harder, nog gekker en nog onwerkelijker. Ondertussen kruipt die kleine Gijs er tussendoor en accepteer ik het allemaal maar.
Onthouden dus: Henk van Straten. Ik ben meteen fan. Hij heeft al een jeugdboek geschreven: Zwarth, dat ga ik meer eens opsporen.

Er zit veel muziek in het boek, luister hier naar en je zit meteen in de sfeer. Ik kreeg zin mijn platen van Jesus and the Mary Chain en Husker Du van zolder te halen.

En die film moet er komen. Kleine Stinkerd met in de hoofdrol Theo Maassen (net als de schrijver uit Eindhoven afkomstig) speelt Chris en die blonde van de Gooische Vrouwen lijkt me heel geschikt voor de rol van de ordinarire Debby Jansen. Als niemand het script schrijft, doe ik het wel.

Jaaps boekencijfer: 8.9

Links geweld

2008-11-16T08:36:00.000-08:00

Hari Kunzru - Mijn revoluties

Of extreem-links ineens een thema is in de literatuur durf ik niet te zeggen maar feit is dat dit al de tweede keer in korte tijd is dat ik een boek las over iemand die worstelt met zijn activistische verleden. De discussie over acties in de jaren zestig, naar aanleiding van de openbaring en het aftreden van Wijnand Duyvendak, is weer wat gaan liggen maar in het nieuws waren alleen de afgelopen week al twee heftige acties die zo uit dit boek konden komen. Een bom onder een auto en een beklad huis van een medewerker van de vreemdelingenpolitie. Beide acties die de nodige publiciteit genereerden en voor veel discussie zorgen. Gewelddadige acties mogen niet, simpel zat, maar ik vind het zo onverkwikkelijk dat er nog altijd op een ondoorzichtige manier dierproeven plaatsvinden, dat ik een lichte sympathie voor dat soort acties nooit helemaal weg kan stoppen. Al was de actie nu wel gericht tegen iemand die er relatief ver van afstond.

Het zou ook nog zomaar kunnen dat die acties door dezelfde mensen zijn gepleegd want Kunzru beschrijft in zijn boek verschillende groepen die zo'n beetje tegen alles in opstand komen. Het boek is vrijelijk gebaseerd op een beweging die begin jaren zeventig bekend stond als de Angry Brigade en een aantal bomaanslagen pleegde. Maar het is niet bepaald een documentaire of een historische roman maar toch vooral een psychologisch boek, waarin we Mike Frame volgen die in zijn activistische jaren Chris Carver heette. Of beter gezegd: Chris is zich later Mike gaan noemen en heeft onder die naam een rustig burgerbestaan met vrouw en dochter opgebouwd die niet op de hoogte zijn van zijn verleden. Michael Frame krijgt bezoek van iemand die hij van vroeger kent. Een periode die hij blijkbaar zo drastisch heeft afgesloten dat de paniek direct in volle hevigheid toeslaat en hij terugverlangt naar de heroine waar hij een poos aan verslaafd is geweest. De herinneringen komen terug en lopen op diverse manieren door het boek heen. De manier waarop we dingen hebben weggedrukt is ook meteen een thema. Dit citaat geeft dat zo'n beetje aan:

Na al die jaren als Mike Frame is het weleens moeilijk om de weg terug te vinden naar Chris Carver, me te herinneren waarom hij tot de keuzes kwam die hij maakte. Er lijkt zo'n duidelijk verschil tussen hoe ik wilde dat het ging en hoe het in werkelijkheid ging; niet alleen in de wereld, maar ook in ons groepje, onze revolutionaire cel.

Michael wordt via zijn verleden gechanteerd. Een wat warrige verhaallijn. Het boek verliest sowieso aan tempo en zeggingskracht door de voortdurende tijdssprongen. Ik had me er iets van meer van voorgesteld. Het meest boeiende is de gedetailleerde beschrijving van de linkse scene die aansluit bij de beelden die ik daarvan heb. Veel saamhorigheid maar ook heel veel wantrouwen en vooral een dwingende discipline als het om opvattingen gaat. Oeverloze discussies en scherpslijperij waarbij het er niet zelden dogmatisch aan toe gaat. Vermakelijk zijn ook de omgangsvormen: het individu bestaat eigenlijk niet en je hebt het maar te accepteren als iemand met jouw geliefde naar bed gaat. Vooral de Kritiek-Zelfkritiek-sessies waarin dit soort geneuzel plaatsvindt behoren tot de hoogtepunten van het boek. Kunzru heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de linkse actiegroepen in de jaren zestig/zeventig en dat is te merken.

Het zelfonderzoek van Chris alias Michael wordt gaandeweg een beetje slepend en vermoeiend en de spanning ebt langzaam weg. Vooral een boek voor die mensen die geinteresseerd zijn in politiek, in de linkse beweging en de discussie over de grenzen van het geweld.

Volgende week gaan we gezellig naar de film over Baader Meinhofgroep om dat debat voort te zetten. Het blijft een boeiend thema.

Jaaps boekencijfer: 7.0

Kwaliteits-kommer- en- kwel

2008-11-07T11:13:00.000-08:00

Marjolijn Hof - Moeder nummer nul

Pas na haar veertigste koos Marjolijn Hof definitief voor het schrijven, wat nog eens bijna tien jaar later resulteerde in de veelbekroonde jeugdroman Een kleine kans (gouden griffel en gouden uil, meer kan eigenlijk niet). Hof schrijft boeken die we vroeger 'de kommer -en kwelreeks' noemden. De boeken van uitgeverij Lemniscaat waar thema's als pesten, scheiding en andere ellende in naar voren kwamen. De volwassen Carrie Slee zeg maar en ik was er dol op. Dat de boeken kwalitatief niet verheffend waren, boeide me toen nog niet zo. Inmiddels wel en daarom zijn de boeken van Hof een welkome voortzetting van de probleemboeken. Hof verstaat de kunst om grote problemen klein te maken zonder ze tot drama te verheffen. Een beetje in de lijn van bijvoorbeeld Veronica Hazelhoff die de laatste jaren helaas niet meer zoveel schrijft.

In Moeder Nummer Nul gaat de geadopteerde Fejzo op zoek naar zijn biologische moeder. Die zoektocht is eigenlijk maar een terloops onderdeel van de roman. Het gaat er Hof vooral om dat we de gedachten, wensen en twijfels van Fejzo leren kennen en met hem meedenken en voelen. Daar slaagt ze wonderwel in. Vooral door trefzekere korte zinnen te gebruiken. Bijvoorbeeld op de eerste pagina als Fejzo zichzelf beschrijft: "Mijn moeder zegt dat ik honing-ogen heb. Dat is nogal overdreven. Mijn ogen zijn bruin, maar niet bruin genoeg. Alsof de ogenkleur bijna op was toen ik werd gemaakt." Even later omschrijft hij zijn zus, ook geadopteerd: "De naam van mijn zus is een ramp. Ze heet An Bing Wa. Zelfs Chinezen vinden dat merkwaardig. An Bing Wa betekent zoiets als Vredige IJsbaby. (...) Als ik haar kwaad wil maken noem ik haar IJsbaby".

Zonder dat we het doorhebben, zit er enorm veel informatie in deze zinnen en wordt de manier waarop Fejzo in het leven staat, subtiel beschreven. Fejzo is een wat onzekere jongen die het meisje dat hij aardig vindt, er met zijn beste vriend vandoor ziet gaan. Hij baalt er van maar tegelijkertijd moet hij er niet aan denken om te zoenen, dat je het spuug van iemand anders binnenkrijgt.

Hof blinkt uit in het beschrijven van de gedachten van Fejzo. Bijvoorbeeld als hij in de trein zit op weg naar het adoptiebureau en zich realiseert dat zomaar een van de dames tegenover hem zijn moeder zou kunnen zijn. Hof is ook een meester in het schrijven van dialogen; vooral de korte gesprekken tussen Fejzo en Maud zijn pareltjes, door datgene wat er niet gezegd wordt. Datzelfde geldt voor de manier waarop Fejzo met zijn ouders en zijn zusje praat. Het is af en toe moeilijk en pijnlijk maar ook zo ontzettend invoelbaar. Fejzo blijft ondanks zijn stugheid een personage waar je sympathie voor houdt zonder dat Hof een slachtoffer van hem maakt.

Als ik al kritiek op haar boeken heb is dat ze iets te weinig bij haar thema blijft, of anders gezegd: er teveel bijhaalt om de contouren van het verhaal te schetsen. In dit geval een zwerver die het brood van de eenden rooft en op de een of andere manier een functie in het verhaal moet hebben, zonder dat precies duidelijk wordt welke.

Moeder Nummer Nul heeft net als Een kleine Kans een wat sullige omslag maar dat zegt gelukkig helemaal niets over de inhoud.

Jaaps boekencijfer: 8.0

Voorzag Hitler onze verwarring?

2008-11-03T10:53:00.000-08:00

Hans Műnstermann – Land zonder Sarah

'Van de winaar AKO Literatuurprijs 2006' staat er als aanprijzing op de cover. De bekroning van De Bekoring was destijds een behoorlijke verrassing en blijkt goed voor de verkoop: er zijn er volgens de uitgever bijna hondderdduizend van verkocht. Dat boek was het vijfde uit een cyclus over Andreas Klein (waar ik er overigens geen 1 van las), dit nieuwe boek is waarschijnlijk een eenmalige expeditie.

Moet ik nu gaan uitleggen waar het over gaat? Mijn hemel, dat valt niet mee. Ik durf het nauwelijks omdat ik bang het niet helemaal goed te hebben begrepen en daardoor onjuiste dingen doorgeef. Zeker als ik de recensie van Arjan Peters in de Volkskrant lees die het blijkbaar allemaal wel helemaal begrepen heeft.

In ieder geval komt Hitler in het boek voor, en een hoofdpersonage dat Wolf heet. In mijn beleving droomt Hitler een droom die zich afspeelt in onze tijd waarin Pim Fortuyn aan de macht is en er een moord gepleegd is op een jonge tv-ster van Chineze afkomst. Hitler belt zijn vriendin om de droom te vertellen en daardoor speelt het verhaal zich zowel in 1940 als in deze tijd af. Munstermann doet gekke dingen met de tijd en ik begrijp dat dat zijn handelsmerk is maar het valt als lezer niet mee om het spoor helemaal te volgen. Moeten we nu concluderen dat er volgens de auteur parallellen lopen tussen de nazi-periode en onze huidige tijd? Heeft Hitler al voorzien wat er nu gebeurt. Munstermann schetst een Nederland dat uit het lood is geslagen maar hoe dat precies komt en waar dat heen gaat? Vragen dus, heel veel vragen na het lezen van dit boek.

Het boek is hallucinerend en tot op zekere hoogte ging ik mee in de trip. Er lopen veel lijnen door elkaar heen en dat is geen probleem maar het liefdesverhaal vond ik wat minder boeiend dan de politieke en maatschappelijke rode draad. Er wordt veel aangestipt, veel gesuggereerd en het gaat absoluut niet over niks. Maar waar het precies wel over gaat? Ik durf het nog steeds niet te zeggen.

Wolf zegt op een gegeven moment tegen Eva: Ik ben niet verantwoordelijk voor mijn dromen. Dat is voor mij wel zo’n beetje de kern van het boek. Het gaat over verwarring, zinsbegoocheling en misschien wel vooral over een nachtmerrie. Dat is het boek zelf uiteindelijk niet. Maar het is wat mij betreft ook niet bepaald de natte droom van een boekenliefhebber. Het is gedurfd en het is knap geschreven maar ik had er graag wat beter mee uit de voeten gekund.

Jaaps boekencijfer: 6, 8